Ὁ μοναχός δέν βάζει δικά του σχέδια καί προγράμματα κοσμικά γιά ἱεραποστολές....

Ὁ μοναχὸς μελετάει τὴν δυστυχία τῆς κοινωνίας, πονάει ἡ καρδιά του καὶ προσεύχεται συνεχῶς καρδιακὰ γιὰ τὸν κόσμο. Ἔτσι ἐλεεῖ τὸν κόσμο μὲ τὴν προσευχή.

Ὑπάρχουν μοναχοὶ ποὺ βοηθοῦν τοὺς ἀνθρώπους περισσότερο ἀπὸ ὅσο θὰ τοὺς βοηθοῦσε ὅλος ὁ κόσμος μαζί.

Ἕνας κοσμικὸς λ.χ. προσφέρει δύο πορτοκάλλια ἢ ἕνα κιλὸ ρύζι σὲ κάποιον φτωχό, πολλὲς φορὲς μόνο γιὰ νὰ τὸν δοῦν οἱ ἄλλοι, καὶ κατακρίνει μάλιστα, γιατὶ οἱ ἄλλοι δὲν ἔδωσαν.

Τί πρόσφεραν τά μοναστήρια καί οἱ μοναχοί στό Βυζάντιο;

Τί πρόσφεραν τα μοναστήρια και οι μοναχοί στο βυζάντιο;

– Ιωάννου Ν. Παπαιωάννου.

Οπωσδήποτε δεν θα είχες δίκαιο, αν περίμενες και απαιτούσες από το μοναχό να γίνει κοσμοδιορθωτής καθόσον «τα μοναστήρια δεν είναι τόπος αγιότητας, αλλά μετάνοιας. Είναι κοινωνία αγωνιζομένων και όχι κοινωνία τελείων ανθρώπων» (Τ. Μιχαλά, όρος Άγιον, πολιτεία ανθρώπινη, σελ. 58).

Πάντως ούτε οι επικριτές του μοναχισμού σου αρνούνται ότι ανέδειξαν τα μοναστήρια μεγάλες μορφές: «Η θλιβερή και αξιοθρήνητη εικόνα στο βυζάντιο δεν πρέπει να μας κάνει να μη βλέπουμε τις ευγενικές και καθαρές μορφές των ιερέων και μοναχών που δεσπόζουν από ψηλά» (Ζερ. Βάλτερ, η καθημερινή ζωή στο βυζάντιο, σελ. 132). Ούτε σου αρνήθηκαν ότι υπάρχουν και οι καλές όψεις του μοναχισμού: «Παρά την ιστορικώς μαρτυρουμένην πολιτικώς και κοινωνικώς νοσηράν επίδρασιν του μοναχικού πνεύματος, υπάρχουν εν τούτοις και αγαθαί πλευραί της μοναχικής δράσεως. Υπήρξαν αι μοναί εν πολλοίς τα όργανα, δι’ ων ησκήθη κατά τρόπον αξιοθαύμαστον η αγαθοεργία εις το βυζάντιον» (Διομήδη Αλεξ., βυζ. μελέται, τόμ. Α’, σελ. 284).

Δεν μπορείς να δεχθείς την κατηγορία κατά του μοναχισμού ότι είχε αποβεί αρνητικός παράγων «επί του πολιτιστικού πεδίου», ούτε ότι υπήρξαν απαίδευτοι οι μοναχοί και καταστροφείς έργων τέχνης, καθόσον από όλες τις πηγές σου παραδίδεται ότι τα μοναστήρια αναδείχθηκαν κέντρα μεγάλης πνευματικής εργασίας. Οι ιστορικοί σου επισημαίνουν «τις πνευματικές δραστηριότητες των μοναχών και τα ίχνη που άφησαν στην ιστορία της τέχνης και της φιλολογίας. Και ήταν αναρίθμητοι οι μοναχοί καλλιγράφοι, μικρογράφοι, τεχνίτες ψηφιδωτών, αγιογράφοι και αντιγραφείς χειρογράφων, που διέσωσαν τα έργα της κλασικής φιλολογίας. Εξάλλου οι μοναχοί δεν επλούτισαν μόνον με αντίγραφα τη φιλολογία, καθόσον έχουν παραγάγει και πολλά πρωτότυπα έργα ασκητικά, θεολογικά και ιστορικά. Μια ιδιαίτερη θέση πρέπει να κρατηθεί για την ποίηση.

Ἡ κοινωνική διάσταση τοῦ ὀρθοδόξου Μοναχισμοῦ († Ἀρχ. Γεώργιος Καψάνης, Προηγούμενος Ἱ. Μ. Γρηγορίου Ἁγίου Ὄρους)

Η διάσταση του ορθοδόξου Μοναχισμού κατά βάθος είναι μόνο κοινωνική. Φεύγοντας από τον κόσμο ο μοναχός ζητεί την αληθινή κοινωνικότητα, δηλαδή την εν αγάπη κοινωνία με τον Θεό και τον συνάνθρωπο.

Αυτή την θεανθρώπινη κοινωνικότητα πολύ δύσκολα μπορεί να επιτύχει στον κόσμο, όπου συνήθως η κοινωνικότητα περιορίζεται σε τυπικές, συμβατικές και εξωτερικές κοινωνικές σχέσεις. Όπως χαρακτηριστικά λέ­γει ο πατήρ Δημήτριος Στανιλοάε, οι εν τω κόσμω Χρι­στιανοί συνδέονται με τον Θεό έμμεσα, διά των δώρων Του, ενώ οι μοναχοί άμεσα, παραιτούμενοι από τα δώ­ρα του Θεού, για να συναντήσουν τον Θεό των δώρων. Τέτοιο δώρο π.χ. είναι η εν γάμω κοινωνία, από το οποίο ο μοναχός παραιτείται όχι από περιφρόνηση ή υποτίμηση προς τον γάμο, αλλά από πόθο να συνάψει α­νώτερο και μυστικό γάμο με τον Χριστό, τον οποίο μυ­στικό γάμο συμβολίζει η σαρκική γαμική συνάφεια. “Το μυστήριον τούτο μέγα εστίν, εγώ δε λέγω εις Χρι­στόν και εις την εκκλησίαν” (Εφεσ. ε’, 32).

Για να επιτύχει την άμεση κοινωνία με τον Θεό και τον συνάνθρωπο ο μοναχός αγωνίζεται με την καθημε­ρινή μετάνοια, άσκηση, υπακοή, να καθαρισθεί από τα πάθη, που πηγάζουν από την φιλαυτία και που είναι και το κυριότερο εμπόδιο στην κοινωνία με τον Θεό και τον συνάνθρωπο.

Οι άγιοι Πατέρες εύστοχα επεσήμαναν ότι ο φίλαυτος δεν μπορεί να είναι ούτε φιλόθεος ούτε φιλάνθρω­πος. Και ακόμη ότι η φιλαυτία είναι η ρίζα όλων των κακών.

Τα πάθη μάς εμποδίζουν να δούμε σωστά τον Θεό, τον άνθρωπο και τα δώρα του Θεού. Τα βλέπουμε εμπαθώς, δηλαδή με αρρωστημένη πνευματική όραση, διαστρεβλωμένα. Ο κόσμος είναι καλός. Γίνεται για μας κακός διότι τον βλέπουμε εμπαθώς. Όπως λέγει ο αββάς Ισαάκ, “κόσμος είναι τα πάθη μας”.

Ο μοναχός καθαριζόμενος από τα πάθη καθαρίζει το οπτικόν της ψυχής και μπορεί να βλέπει κατά τον βαθμό της καθαρότητάς του απαθώς τα πρόσωπα και τα πράγματα. Έτσι μπορεί να κοινωνεί σωστά με τα ανθρώπινα πρόσωπα και να χρησιμοποιεί σωστά τα πράγ­ματα.

Δεν είναι τυχαίο ότι ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής στα 400 κεφάλαια περί αγάπης ομιλεί περισσότερο περί καθάρσεως από τα πάθη. Χωρίς την κάθαρση αυτή εί­ναι αδύνατο να αποκτήσουμε την αληθινή αγάπη.

Τό νόημα τοῦ ὀρθόδοξου μοναχισμοῦ-Ἡ ζωή τοῦ μοναχοῦ ὡς μαρτυρία Χριστοῦ καί ἀσκητική ἐμπειρία

Ἀρχιμ. Κυρίλλου

Ὁ μοναχισμὸς ἀποτελεῖ ἕναν ἰδιαίτερο τρόπο ζωῆς μέσα στὴν Ἐκκλησία, γιὰ πολλοὺς ἀκατανόητος καὶ παρεξηγημένος, γιὰ ἄλλους ἴσως καὶ περιττός, ὡστόσο ἡ μοναχικὴ βιοτὴ ἐμπερικλείει τὸ βαθύτερο νόημα τοῦ χριστιανισμοῦ, τὸν συνεχῆ ἀγώνα τοῦ πιστοῦ νὰ καταπολεμήσει τὰ πάθη του, νὰ ἀπελευθερωθεῖ ἀπὸ αὐτά, νὰ καθαρθεῖ καὶ νὰ προσεγγίσει τὸν Θεό. Μὲ αὐτὴν τὴν ἔννοια, ὁ μοναχισμὸς ἀποτελεῖ μία ἰδιαίτερη μορφὴ πνευματικοῦ ἀγώνα ποὺ κάθε πιστὸς χριστιανὸς ὀφείλει νὰ διεξάγει.

Σὲ ὀργανωμένη μορφὴ ὁ μοναχισμὸς ἐμφανίζεται τὸν 4ο μ.Χ. αἱ. ὡς ἀναχωρητισμὸς στὴν ἔρημο καὶ κατόπιν ὡς κοινοβιακὸς βίος. Ὅμως, τὸ πνεῦμα τῆς μονώσεως καὶ τῆς ἀσκητικῆς ζωῆς ποὺ χαρακτηρίζουν τοὺς μοναχοὺς ὑπῆρχε ἀπὸ παλαιοτέρα στὴν πίστη μας, ἤδη ἀπὸ τοὺς προφῆτες τῆς Π.Δ. ποὺ ζοῦσαν σὲ ἐρημιὲς μὲ ἄσκηση καὶ κακουχίες, στὸν Ἰωάννη τὸν Βαπτιστή, καὶ διαποτίζει τὰ γραπτά τοῦ Ἀπ. Παύλου καὶ τὴν ζωὴ τῶν πρώτων χριστιανῶν ποὺ ἀγωνίζονταν γιὰ πτωχεία, ἁγνότητα, ἁγιότητα, γνωρίσματα κατεξοχὴν τῆς μοναχικῆς ζωῆς. Οἱ χριστιανοὶ τῶν ἀποστολικῶν χρόνων ζοῦσαν τὴν παρουσία τοῦ Ἄγ. Πνεύματος ποὺ φώτιζε τὴν σκέψη τους καὶ διηύθυνε τὴν ζωή τους, προσπαθοῦσαν νὰ βιώνουν τὸν Σταυρὸ τοῦ Κυρίου νεκρώνοντας τὰ πάθη καὶ τὶς ἐπιθυμίες, ὅπως γράφει ὁ Ἄπ. Παῦλος, καὶ ζοῦσαν ὡς χριστιανικὲς κοινότητες μὲ κοινοκτημοσύνη ἀγαθῶν καὶ προσευχή, πάντοτε ἕτοιμοι νὰ ὑποστοῦν κακουχίες καὶ ταλαιπωρίες, ἀκόμη καὶ νὰ μαρτυρήσουν γιὰ τὴν πίστη. Ὅλα τα παραπάνω στοιχεῖα ἐμφανίζονται καὶ χαρακτηρίζουν τὸν μοναχικὸ βίο, ποῦ οὐσιαστικὰ συνεχίζει τὴν προϋπάρχουσα ἀσκητικὴ παράδοση τῆς πρώτης ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας.

Ὁ εἰσερχόμενος στὸν μοναχικὸ βίο φλέγεται ἀπὸ τὴν ἐπιθυμία νὰ ἀγαπήσει ἐξ’ ὁλοκλήρου τὸν Θεό, μὲ κάθε δύναμη τῆς ψυχῆς καὶ τῆς διανοίας τοῦ (Ματθ.12,30-31),νὰ ἀφοσιωθεῖ στὴν προσευχὴ καὶ τὸν ἐξαγιασμὸ τῆς ἁμαρτωλότητάς του, νὰ θεραπευθεῖ καὶ νὰ ἀπαλλαγεῖ ἀπὸ τὰ πάθη του. Αὐτὸς εἶναι ὁ συνεχὴς ἀγώνας τοῦ μοναχοῦ μέσα στὸ μοναστήρι, στὸ ἡσυχαστήριο, στὴν μονώση τοῦ κελλιοῦ του, μὲ τὴν συμπαράσταση τῶν ὑπολοίπων μοναχῶν της μονῆς. Ὁ μοναχός εἰσερχόμενος στὴ μονή, ἀφήνει πίσω του τὸν κόσμο, γίνεται ξένος καὶ νεκρὸς γιὰ τὸν κόσμο καὶ μπαίνει σὲ μία νέα ζωή. Τὸ μοναστήρι καθίσταται τόπος μετανοίας, ἐργαστήριο τῶν ἀρετῶν, θεραπευτήριο τῶν παθῶν καὶ ἐπιθυμιῶν ποὺ ταλαιπωροῦν τὴν ἀνθρωπίνη ψυχή, τόπος καθαρισμοῦ, ἐξαγνισμοῦ.

Ἅγιος Παΐσιος Ἁγιορείτης: «Ἀπορῶ πώς δέν μποροῦν νά καταλάβουν τήν μεγάλη ἀποστολή τοῦ Μοναχοῦ!!!»

 Απορώ πώς δεν μπορούν να καταλάβουν την μεγάλη αποστολή του Μοναχού!!! Ο Μοναχός φεύγει μακριά από τον κόσμο, όχι γιατί μισεί τον κόσμο, αλλά επειδή αγαπάει τον κόσμο και κατ’ αυτόν τον τρόπο θα τον βοηθήση περισσότερο δια της προσευχής του σε πράγματα που δεν γίνονται ανθρωπίνως παρά μόνο με θεϊκή επέμβαση.

Έτσι σώζει ο Θεός τον κόσμο. Ο Μοναχός δεν λέει ποτέ: «να σώσω τον κόσμο», αλλά προσεύχεται για την σωτηρία όλου του κόσμου, παράλληλα με την δική του. Όταν ο Καλός ακούση την προσευχή του και βοηθήση τον κόσμο, πάλι δεν λέει: «έσωσα εγώ τον κόσμο», αλλά «ο Θεός». 

 

Οι Μοναχοί λοιπόν είναι με λίγα λόγια οι Ασυρματιστές της Μητέρας Εκκλησίας, και επομένως, εάν φεύγουν μακριά από τον κόσμο, το κάνουν και αυτό από αγάπη, διότι φεύγουν από τα παράσιτα του κόσμου, για να μπορούν να έχουν καλύτερη επαφή και να βοηθούν περισσότερο και καλύτερα τον κόσμο. 

 

Φυσικά, την παράλογη αυτή απαίτηση που έχουν ορισμένοι Κληρικοί, όπως ανέφερα, το να κατεβούν δηλαδή και οι Μοναχοί στον κόσμο, την έχουν και μερικοί ανόητοι στρατιώτες, όταν η Μονάδα τους κινδυνεύη: να αφήση δηλαδή και ο Ασυρματιστής τον ασύρματο και να πάρη και αυτός το λιανοντούφεκο του, λες και θα σωθή η κατάσταση, εάν προστεθή ένα ακόμη όπλο στα άλλα διακόσια όπλα. Ενώ ο Ασυρματιστής ξελαρυγγίζεται, για να πιάση επαφή, φωνάζοντας: «εμπρός, εμπρός, ψυχή κ.λπ.», οι άλλοι νομίζουν ότι λέει λόγια πολλά στον αέρα.

Χαλκίδος Νικόλαος:Ἕνας μητροπολίτης ἀκραιφνής ὀρθόδοξος, ἀπό ἐκείνους πού ἀντιστάθηκαν σθεναρά στήν παναίρεση τοῦ οἰκουμενισμοῦ...

Προς τας Ιεράς Μονάς και Ι. Ησυχαστήρια

Αδελφοί μου,

Άρχισε το Τριώδιο, προχώρησε η νηστεία και μετά χαράς έρχομαι και πάλι σε μια επαφή αισθητότερη μαζί σας. Αγαπητοί μου μοναχοί, η σκέψις μου φέτος πιο πολύ βρίσκεται κοντά σας, και η προσευχή μου εσωτερικά σας συνοδεύει.

Φαίνεται ο χειμώνας που περνάμε είναι βαρύς. Το κρύο πολύ. Οι δυσκολίες μεγάλες. Τα προβλήματα ποικίλα. Οι ερωτήσεις πολύπλοκες και φέρνουν πολύ κόσμο σε αγωνία ή αδιαφορία: Σαν να χάνουν την αίσθηση της παρουσίας της Εκκλησίας – μέσα σ’ όλες τις κοσμογονίες – και έτσι, χωρίς να το καταλάβουν, χάνουν την αίσθηση της ζωής: του τί είναι ο άνθρωπος. Τί είναι ο Θεός-Πατέρας. Ποιό είναι το νόημα της ζωής και της υπάρξεώς μας.

Για όλα αυτά σας παρακαλώ αδελφοί μου μοναχοί, ζήσετε την κλήσι σας ολοκληρωτικά, ιδιαίτερα σε τούτη τη μεγάλη Τεσσαρακοστή των προβλημάτων και του χειμώνα που περνάμε. Κουραστείτε πιο πολύ στην άσκηση για να αναπαυθείτε, αναπαύοντας πολλούς.

Περάστε τις πύλες τις μετανοίας που μας ανοίγει το Τριώδιο. Προχωρείστε βαθιά στις τρίβους της σωτηρίας που μας ευθύνει η Θεοτόκος.

Όταν είναι χειμώνας, νιώθεις πιο πολύ την χάρη της ζεστασιάς, αν έχεις ζεστό σπίτι. Όταν ενσκύπτει θύελλα μεγάλη, απολαμβάνει πιο πολύ τη δύναμη του το δέντρο που έχει βαθιές ρίζες.

Όταν είναι πείνα μεγάλη, νιώθεις πιο πολύ τη γλύκα του ζεστού ψωμιού, που σου ετοιμάζει η μητέρα σου.

Και τώρα έχουμε χειμώνα, θύελλα και πείνα. Αλλά εμείς οι Ορθόδοξοι έχουμε σπίτι, έχουμε ρίζες και ψωμί.

«Τά μοναστήρια στά μαῦρα χρόνια τῆς σκλαβιᾶς, φύλαξαν καί τήν πίστη καί τήν πατρίδα»

.... Ἀπό τήν ὥρα πού ψευτίσει ἡ ζυγαριά, τό πνέμα τοῦ ἀνθρώπου ὑποδουλώνεται καί δουλεύει τό διάβολο. Λευτερωθήκαμε ἀπό τόν ἀγαρηνό καί πρώτη μας πράξη στό δρόμο τῆς λευτεριᾶς ἤτανε νά κλείσουμε τό στόμα τῆς ἀλήθειας. Νά ψευτίσουμε τή ζυγαριά τῆς πίστης. Νά λησμονήσουμε πώς τά μοναστήρια, στά μαῦρα χρόνια τῆς σκλαβιᾶς, φυλάξανε καί τήν πίστη καί τήν παιδεία, καί πώς ὅσοι μάθανε γράμματα στά μοναστήρια τά μάθανε. Ἐκεῖ πρωτοσυλλάβησε τό χωριατόπουλο καί κεῖ ἀκόνισε τό νοῦ του ὁ γραμματισμένος. Λίγο ὁ μακαρίτης ὁ κυβερνήτης, λίγο ἡ ἀντιβασιλεία, λίγο οἱ προεστοί, λίγο οἱ δεσποτάδες, ὅλοι τους βοηθήσανε τό κράτος νά γίνει ἡ κεφαλή τῆς ἐκκλησίας.

Τό μεγαλεῖο τῆς προσφορᾶς τοῦ Μοναχοῦ

Μοναχός και Ιεραποστολή

ΕΠΙΦΑΝΙΟΥ Ι. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΟΥ

 Καλόν λυπήσαι γονείς, και μη Κύριον.
ο μεν γαρ Κύριος και έπλασεν, και έσωσεν.
οι δε πολλάκις ους ηγάπησαν απώλεσαν
και τη κολάσει παρέδωκαν.
(αγ. Ιωάν. Κλίμακος)

Αντί προλόγου

Όντως είναι μεγάλο θαύμα να βλέπει κανείς νέους και νέες, κάθε ηλικίας και μόρφωσης, να μην τους κάνουν καμία εντύπωση τα όσα (δήθεν ωραία και ευχάριστα) διαθέτει η εποχή μας, αλλά να τα' απαρνούνται όλα, και με βιαστικό και χαρούμενο βήμα, όπως τα ελάφια που διψούν, να πηγαίνουν στις Ιερές Μονές για να βρουν εκείνο που δεν μπορεί σήμερα να τους προσφέρει (η δήθεν πλούσια, αλλά μάλλον ταλαιπωρημένη) εποχή μας. Για να αναφέρουμε στον συντομότατο αυτόν πρόλογο, τι είναι, ή τι σημαίνει Ορθόδοξος Ανατολικός Μοναχισμός είναι εντελώς αδύνατο. Για αυτόν έγραψαν συγγραφείς μεγάλου αναστήματος και Θεοφόροι Πατέρες καθοδηγούμενοι από το Άγιο Πνεύμα.

Ἅγιος Παΐσιος: «Ὁ Μέγας Βασίλειος ἐὰν ζοῦσε στὴν ἐποχή μας θὰ ἔπιανε ξανὰ τὴν σπηλιὰ καὶ τὸ κομποσχοίνι»

Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ βιβλίο «Ἐπιστολές»,

(Ἁγίου) Γέροντος Παϊσίου Ἁγιορείτου, 

ἔκδοση Ἱ. Ἡσυχαστηρίου «Εὐαγγελιστοῦ Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου» Σουρωτὴ Θεσσαλονίκης 

…Οἱ περισσότεροι Πνευματικοί τῆς ἐποχῆς μας εἶναι καλογερομάχοι καὶ ποικιλοτρόπως βάλλουν κατὰ τοῦ Μοναχισμοῦ καὶ μάλιστα χρησιμοποιοῦν καὶ Μεγάλους Βασιλείους μὲ Βασιλειάδες καὶ κοινωνικὴ δράση κ.λ.π. Δὲν θέλω νὰ ἀναφέρω τὴν ζωὴ τοῦ Μεγάλου Βασιλείου, πρὶν ἀρχίση τὶς Βασιλειάδες, ἀλλὰ ἁπλῶς νὰ πῶ τὸν λογισμό μου, τί θὰ ἔκανε ὁ Μέγας Βασίλειος, ἐὰν ζοῦσε στὴν ἐποχή μας. Ἔχω τὴν γνώμη ὅτι θὰ ἔπιανε ξανὰ τὴν σπηλιὰ καὶ τὸ κομποσχοίνι, βλέποντας τὴν φλόγα τῆς ἀγάπης (ἀπὸ τὶς Βασιλειάδες καὶ ἄλλων Ἁγίων Πατέρων) νὰ ἔχη ἁπλώσει παντοῦ, ὄχι μόνο στοὺς πιστοὺς ἀλλὰ ἀκόμη καὶ στοὺς ἀπίστους, οἱ ὁποῖοι ὅλοι μαζὶ ἀποτελοῦν τὴν Κοινωνικὴ Πρόνοια, ποὺ περιθάλπει ἀκόμη καὶ μέλη τῶν Πνευματικῶν Φιλανθρωπικῶν Συλλόγων (μὲ χαρτὶ μόνον ἀπορίας). Μὲ λίλα λόγια, ἡ Κοινωνικὴ Πρόνοια καθημερινῶς φωνάζει:

Ἡ μοναχή Βαρσανουφία καί τό δισάκι μέ τά χιλιάδες ὀνόματα!

 Στο μοναστήρι της Όπτινα ζούσε μια μοναχή σχεδόν ενενήντα ετών.Το όνομά της ήταν Βαρσανουφία και περιπλανιόνταν με ένα ραβδί στο χέρι από το ένα μοναστήρι στο άλλο.
Όλη της η περιουσία ήταν δυο δισάκια τα οποία κουβαλούσε μαζί της.Στο ένα δισάκι είχε κάποια ξεροκόμματα ψωμί ενώ τα υπόλοιπα ήταν χαρτιά μνημόνευσης η πλειοψηφία των οποίων ήταν παλιά και φαγωμένα.
Η προσκυνήτρια ερχόνταν στην Όπτινα συνήθως το βράδυ και χτυπούσε με το ραβδί στο παράθυρο:«Αφήστε με να διανυκτερεύσω»!
 Άλλοι την άφηναν και άλλοι όχι,γνωρίζοντας την συνήθεια της μοναχής να μην κοιμάται το βράδυ,προσευχόμενη γονατιστή όλη νύχτα.Δεν θα ήταν τίποτα εαν μόνο αυτή δεν κοιμόνταν,κατά τα μεσάνυχτα όμως ξύπναγε όσους κοιμόνταν:«Γιατί κοιμάσαι υπναρά;Σκέψου την Τελική Κρίση και σήκω να προσευχηθείς!»

Αὐτοί λοιπόν εἶναι οἱ ξενύχτηδες τοῦ Θεοῦ!

 Κάποιοι ερημίτες, μοναχοί, άγνωστοι σε μας αλλά γνωστοί στο Θεό διανυκτερεύουν προσευχόμενοι για σένα.
Απόψε στο Άγιο Όρος και σε άλλα μοναστικά-πνευματικά κέντρα της Ορθοδοξίας σε όλο τον κόσμο, κάποιοι ταπεινοί άνθρωποι αγρυπνούν κάνοντας προσευχή για όλο τον κόσμο.
 Κάποιοι ερημίτες σε δάση και σπηλιές, κάποιοι μοναχοί σε μικρά κελλιά, άγνωστοι σε μας αλλά γνωστοί στο Θεό, πιθανόν όμως και ολόκληρες μοναστικές αδελφότητες, διανυκτερεύουν προσευχόμενοι για σένα, αδελφέ μου, αδελφή μου, για μένα, για τους δικούς μας, για όλη την ανθρωπότητα.
 Δεν προσεύχονται μόνο για να σώσουν την ταπεινή ψυχούλα τους, αλλά για τη βοήθεια, την ευλογία και τη σωτηρία όλου του κόσμου. Αυτό είναι το έργο των μοναχών στην Ορθοδοξία –και δευτερευόντως κάνουν και πολλά άλλα πνευματικά και κοινωνικά έργα.

Ἐπίλεκτοι μακαριστοί Ἁγιορεῖτες Ἡγούμενοι τοῦ 20οῦ αἰώνα

Μη αναμένετε σημαντική πρωτοτυπία σε όσα θ᾽ ακολουθήσουν, που δημιουργούν συνήθως ηχηρές εντυπώσεις, κολακευτικό θαυμασμό κι επιφανειακή έξαρση. Mεταφέρω τη λιτή απλότητα, που όχι σπάνια εμπεριέχει τη σπουδαία αληθινότητα. Mέσα από τη σιωπή, την ασημότητα και την ταπεινότητα κηρύττεται σ᾽ ένα κόσμο συγχύσεως πνευματικής, κρίσεως και ταραχής η αξία της βαρύτιμης αρετής.
Η αγιορείτικη προσωπογραφία ηγουμένων του αιώνος μας, μαζί με άλλες μορφές οσιωθέντων ανθρώπων, μας προσφέρουν τη μεγάλη χάρη του βιωμένου παραδείγματος, στη σύγχρονη φλυαρούσα υπερκαταναλωτική κοινωνία, τη μη ορθοτομούσα τον λόγο της αληθείας. Mορφές σεμνών Αγιορειτών, με το ταπεινό ύφος και το καθαρό ήθος αποτελούν τη θεία παρεμβολή στο ρεύμα της βίας, της ρευστότητος, της χλιαρότητος κι επιπολαιότητος. Φωτίζουν, νοηματοδοτούν, πληροφορούν τη χαρά της ελπίδος. Δίχως τον επάρατο φανατισμό, την κουραστική βιασύνη, το άηθες ήθος του αδιάκριτου επιτιμητή, τη φοβερή μισαλλοδοξία, τον συμβιβασμό της κακής ποχωρητικότητος και τον ναρκισισμό του παρενθοντολόγου ιεροκήρυκος.
Tό Άγιον Όρος παραμένει ένα σπάνιο καταφύγιο για όσους επιμένουν ν᾽ αγαπούν ιδιαίτερα τον Θεό και τον άνθρωπο, την περισυλλογή και τη θυσία, την ησυχία και τη δράση, την κατάνυξη και την προσφρορά.

Ἡ κατά Χριστόν ἄσκηση τοῦ μοναχοῦ-Οἱ ἀρετές τῆς μοναχικῆς ζωῆς

Ἀρχιμ. Κυρίλου

(Κεφαλοπούλου)

 Ὁ μοναχός, ἀπὸ θεϊκὴ κλήση καὶ προσωπικὴ ἐπιλογὴ καὶ ἀφιέρωση, ἀκολουθεῖ τὸ μονοπάτι τῆς ἀσκήσεως, τῆς ταπεινώσεως καὶ τῆς προσευχῆς, ποὺ ἀποτελοῦν τὰ κλειδιὰ ποὺ τὸν ὁδηγοῦν στὸν οὐράνιο Πατὲρα. Ὁ τρόπος ζωῆς τῶν μοναχῶν ἀρχικὰ ἦταν ἀναχωρητικὸς καὶ ἐρημικὸς (4ος αἰ.) καὶ κατόπιν ὀργανώθηκε σὲ κοινοβιακὰ πρότυπα, σὲ μονές, σὺμφωνα μὲ τοὺς κανόνες καὶ τοὺς ὅρους ποὺ ἔθεσε ὁ Μέγ. Βασίλειος (ἀκόμη ἕως σήμερα στὴ Δύση οἱ ἀκολουθοῦντες τὸν ἀνατολικὸ ὀρθόδοξο μοναχισμὸ ὀνομάζονται »βασιλειανοί μοναχοί»).Ἔχει ἑπομένως ἐνδιαφέρον νὰ ἐξετάσουμε πῶς ὁ Μέγ. Βασίλειος, αὐτὸς ὁ μέγας ἀσκητὴς τῶν ὁρέων τοῦ Πόντου καὶ Καππαδοκίας καὶ θεμελιωτὴς τοῦ κοινοβιακοῦ μοναχισμοῦ, βλέπει τὸ ἔργο καὶ τὴν ἀποστολὴ τοῦ μοναχοῦ. Ὁδηγός μας θὰ εἶναι τὰ ἀσκητικὰ συγγράμματά του »Ἀσκητικὴ προδιατύπωσις», »Ὅροι κατὰ πλὰτος», » Ὅροι κατ’ ἐπιτομήν», »Λόγοι ἀσκητικοί».
 Ὑπάρχει ἕνα χωρίο τοῦ Μεγ. Βασιλείου ποὺ συμπυκνώνει τὸ βαθὺ νόημα τῆς μοναχικῆς ζωῆς καὶ τὸ ὁποῖο περιγράφει τὸ πῶς ὁ μοναχὸς ὀφείλει νὰ συγκεντρώσει τὴ διάνοιά του περὶ τὸν Θεὸν καὶ μὴν διασπᾶται ἡ σκέψη του σὲ κοσμικὰ ζητήματα.

Ἡ σπουδαιότητα τοῦ Ἁγιορείτικου Μοναχισμοῦ γιά τή ζωή τῆς Ἐκκλησίας



.......Από τις αρχές της δεκαετίας του ’70 η Αθωνική Πολιτεία παρουσιάζει μια σταθερή αύξηση όχι μόνο του πληθυσμού της, αλλά και όλων εκείνων των μεγεθών που στοιχειοθετούν την ανάκαμψη μιας κοινωνίας. Βέβαια η ιδιαιτερότητα της κοινωνίας αυτής δεν επιτρέπει την αξιολόγησή της με τα συμβατικά στατιστικά στοιχεία, που χρησιμοποιούνται στις κοσμικές κοινωνίες. Άλλωστε και στις κοινωνίες αυτές η στατιστική προσέγγιση πνευματικών παραμέτρων, όπως είναι η θρησκευτικότητα, είναι τελείως συμβατική. Το βάθος της εσωτερικής ζωής του ανθρώπου, και ιδιαίτερα του μοναχού, παραμένει απρόσιτο στην κοινωνιολογική έρευνα. Επειδή όμως και τα στατιστικά στοιχεία έχουν κάποια ενδεικτική σημασία, δεν πρέπει να θεωρείται τελείως περιττή η χρησιμοποίηση τους.

Ἐπιθυμητές τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν: «Κακοπαθοῦσαν καὶ προσεύχονταν γιὰ τοὺς τρυφῶντες καὶ ἀναπαυομένους. Ἀγρυπνοῦσαν γιὰ τοὺς ὑπνοῦντες. Ἔχυναν δάκρυα καὶ μετανοοῦσαν γιὰ τοὺς γελῶντες».

 .         ΣΧ. «ΧΡ. ΒΙΒΛΙΟΓΡAΦΙΑΣ»: Ἡ ἔκδοση αὐτοῦ τοῦ βιβλίου  (βλ.σχετ.: 1. http://christianvivliografia.wordpress.com/2011/12/14/ἀπὸ-τὴν-ἀσκητικὴ-καὶ-ἁγιορειτικὴ/, 2. http://christianvivliografia.wordpress.com/2012/01/19/ἂν-ἔσκυβες-δὲν-θὰ-ἤσουν-τώρα-ἐδῶ-ἐξ/, 3. http://christianvivliografia.wordpress.com/2012/01/28/ὀλοζώντανο-περιστατικὸ-ἀποκτήσεως/) συμπίπτει ἀφ᾽ ἑνὸς μὲ τὴν ἐθνική μας περιπέτεια καὶ ἀφ᾽ ἑτέρου μὲ τὴν θεολογικὴ περιπλάνηση στοὺς σκοτεινοὺς δρόμους τῆς “μεταπατερικότητος”. Ἔρχεται τὸ βιβλίο λοιπὸν αὐτὸ νὰ δώσει στερεὰ τροφὴ καὶ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ στὶς δύο αὐτὲς προκλήσεις. Εἰδικῶς στὴν δεύτερη, τῆς λεγομένης “μεταπατερικῆς θεολογίας”, τὴν ὁποία καλοὶ θεολόγοι ἀσπάζονται καὶ προωθοῦν, παραθεωρώντας ὅλο τὸν πλοῦτο καὶ τὴν Χάρι τῆς βιωμένης ἀληθινῆς θεολογίας, δηλ. τῆς κοινωνίας μὲ τὸν Θεὸ μέσα ἀπὸ τὴν ἡσυχαστικὴ (ἁγιορειτικὴ ἐν προκειμένῳ) «τριβή», τὴν εὐαγγελικὴ ὁδὸ σωτηρίας ποὺ διαθέτει ἡ Ἐκκλησία.

Τό νόημα τοῦ ὀρθόδοξου μοναχισμοῦ-Ἡ ζωή τοῦ μοναχοῦ ὡς μαρτυρία Χριστοῦ καί ἀσκητική ἐμπειρία

 

 Ἀρχιμ. Κυρίλλου

Ὁ μοναχισμὸς ἀποτελεῖ ἕναν ἰδιαίτερο τρόπο ζωῆς μέσα στὴν Ἐκκλησία, γιὰ πολλοὺς ἀκατανόητος καὶ παρεξηγημένος, γιὰ ἄλλους ἴσως καὶ περιττός, ὡστόσο ἡ μοναχικὴ βιοτὴ ἐμπερικλείει τὸ βαθύτερο νόημα τοῦ χριστιανισμοῦ, τὸν συνεχῆ ἀγώνα τοῦ πιστοῦ νὰ καταπολεμήσει τὰ πάθη του, νὰ ἀπελευθερωθεῖ ἀπὸ αὐτά, νὰ καθαρθεῖ καὶ νὰ προσεγγίσει τὸν Θεό. Μὲ αὐτὴν τὴν ἔννοια, ὁ μοναχισμὸς ἀποτελεῖ μία ἰδιαίτερη μορφὴ πνευματικοῦ ἀγώνα ποὺ κάθε πιστὸς χριστιανὸς ὀφείλει νὰ διεξάγει.

Σὲ  ὀργανωμένη μορφὴ ὁ μοναχισμὸς ἐμφανίζεται τὸν 4ο μ.Χ. αἱ. ὡς ἀναχωρητισμὸς στὴν ἔρημο καὶ κατόπιν ὡς κοινοβιακὸς βίος. Ὅμως, τὸ πνεῦμα τῆς μονώσεως καὶ τῆς ἀσκητικῆς ζωῆς ποὺ χαρακτηρίζουν τοὺς μοναχοὺς ὑπῆρχε ἀπὸ παλαιοτέρα στὴν πίστη μας, ἤδη ἀπὸ τοὺς προφῆτες τῆς Π.Δ. ποὺ ζοῦσαν σὲ ἐρημιὲς μὲ ἄσκηση καὶ κακουχίες, στὸν Ἰωάννη τὸν Βαπτιστή, καὶ διαποτίζει τὰ γραπτά τοῦ Ἀπ. Παύλου καὶ τὴν ζωὴ τῶν πρώτων χριστιανῶν ποὺ ἀγωνίζονταν γιὰ πτωχεία, ἁγνότητα, ἁγιότητα, γνωρίσματα κατεξοχὴν τῆς μοναχικῆς ζωῆς. Οἱ χριστιανοὶ τῶν ἀποστολικῶν χρόνων ζοῦσαν τὴν παρουσία τοῦ Ἄγ. Πνεύματος ποὺ φώτιζε τὴν σκέψη τους καὶ διηύθυνε τὴν ζωή τους, προσπαθοῦσαν νὰ βιώνουν τὸν Σταυρὸ τοῦ Κυρίου νεκρώνοντας τὰ πάθη καὶ τὶς ἐπιθυμίες, ὅπως γράφει ὁ Ἄπ. Παῦλος, καὶ ζοῦσαν ὡς χριστιανικὲς κοινότητες μὲ κοινοκτημοσύνη ἀγαθῶν καὶ προσευχή, πάντοτε ἕτοιμοι νὰ ὑποστοῦν κακουχίες καὶ ταλαιπωρίες, ἀκόμη καὶ νὰ μαρτυρήσουν γιὰ τὴν πίστη. Ὅλα τα παραπάνω στοιχεῖα ἐμφανίζονται καὶ χαρακτηρίζουν τὸν μοναχικὸ βίο,  ποῦ οὐσιαστικὰ συνεχίζει τὴν προϋπάρχουσα ἀσκητικὴ παράδοση τῆς πρώτης ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας.