Ὁ ἱερὸς ζῆλος

Ὁ ἱερὸς ζῆλος

Τοῦ πρωτοπρεσβυτέρου π. Διονυσίου Τάτση

Τὸ χαρακτηριστικὸ γνώρισμα τῶν ἀνθρώπων ποὺ διακόνουν στὴν Ἐκκλησία, κληρικῶν καὶ λαϊκῶν, εἶναι ὁ ἱερὸς ζῆλος. Ἡ Ἐκκλησία δὲν ἔχει ὑπαλλήλους, ἔχει μόνον ἀφοσιωμένους πιστοὺς ποὺ ἀρνοῦνται τὴ νοοτροπία τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου, ἀλλὰ καὶ τὴ ρᾳθυμία τοῦ ἐργαζομένου στὸν ἰδιωτικὸ τομέα. Προσφέρουν καὶ δοξολογοῦν ἀδιάκοπα τὸ Θεό. Ὅπου καὶ νὰ βρεθοῦν ἔχουν τὴν ἰδιότητα τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ διακόνου. Δὲν ὑπάρχει μέρα ποὺ νὰ μὴ σκεφτοῦν τὸ ναό, τὴν ἀποστολή τους καὶ τὰ διάφορα σχέδια γιὰ τὸ ποιμαντικὸ ἔργο. Ἔχουν μεγάλη θέρμη γιὰ τὴν ἐπίτευξη τοῦ ἔργου τῆς ἱεραποστολῆς.

Ὁ ζῆλος ποὺ διακρίνει τοὺς ἀνθρώπους τῆς Ἐκκλησίας εἶναι εὐγενὴς διαδικασία, εἶναι ἀδιάκοπη προσπάθεια γιὰ κάτι πληρέστερο, διαφορετικό, καλύτερο. Μὲ τὸ ζῆλο ὑπάρχει κίνηση καὶ ὅραμα.

* * *

Ζῆλο πρωτίστως ἔχει ὁ Ἐπίσκοπος. Αὐτὸς εἶναι ποὺ ἐμπνέει, καθοδηγεῖ καὶ ἀναδεικνύει. Δὲν ἔχει κοσμικὸ φρόνημα καὶ συνεχίζει τὴν παράδοση. Χαίρεται τοὺς ἄξιους ἱερεῖς του, καλλιεργεῖ τὴν εὐσέβεια καὶ ἔχει σταθερὸ χαρακτῆρα καὶ πνευματικὴ ἐγρήγορση.

Ἅγιος Νεκτάριος:Ὁ μή κάτ" ἐπίγνωση ζηλωτής

ΑΓΙΟΣ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ: Ο ΜΗ ΚΑΤ' ΕΠΙΓΝΩΣΗ ΖΗΛΩΤΗΣ

Ο «μή κατ’ επίγνωσιν» ζηλωτής έχει, κατά τον άγιό μας, τα εξής χαρακτηριστικά:

«Πλανάται εν ταις σκέψεσι και ενεργείαις αυτού». Δηλαδή ούτε σκέπτεται σωστά, ούτε ενεργεί σωστά. Είναι ένας άνθρωπος λάθος.

«Πράττει τα εναντία προς τας διατάξεις του θείου νόμου». Αυτοχαρακτηρίζεται «ζηλωτής» και «φρουρός των πατρικών παραδόσεων». Προφανώς, από υπερεκτίμηση των απόψεών του και της αποστολής του. Χαρακτηρίζει άλλους, εκείνους που δεν συμφωνούν με τις απόψεις του, «προδότες της Ορθοδόξου πίστεως» και «σε δογματικά ζητήματα μειοδότες». Επικρίνει. Και κατακρίνει. Χάριν της Ορθοδόξου Πίστεως. Δηλαδή;

«Διαπράττει το κακόν, όπως επέλθη το υπ’ αυτού νοούμενον αγαθόν» ( καταντάει εσωτερικά ιησουΐτης).

Εύχεται τω Θεώ να ρίψη πυρ εξ ουρανού και να κατακαύση πάντας τους μη δεχομένους τας αρχάς και πεποιθήσεις αυτού». Εκφωνούν εναντίον τους αναθέματα!

«Τον μη κατ’ επίγνωσιν ζηλωτήν χαρακτηρίζει μίσος προς τους ετεροθρήσκους ή ετεροδόξους, ο φθόνος και ο επίμονος θυμός, η εμπαθής αντίστασις προς το αληθές πνεύμα του θείου νόμου ( ασφαλώς αυτά δεν είναι ποτέ εκ Θεού), η παράλογος επιμονή εν τη υπερασπίσει των ιδίων φρονημάτων ( πλήρης έλλειψις ταπείνωσης), ο παράφορος ζήλος προς κατίσχυσιν εν πάσι ( θέλει παντού να του περνάει, να έχη τον τελευταίο λόγο), η φιλοδοξία, η φιλονικία, η έρις και το φιλοτάραχον».

Ἕνας ἱερεύς ζηλωτής, μέ πλούσια δράση, εἶδε κάποτε ἕνα ὄνειρο…

Ο π. Στέφανος Ἀναγνωστόπουλος μας αφηγείται ένα ασυνήθιστο περιστατικό στο οποίο ο καθένας ίσως θα μπορούσε να δει μια εικόνα του εαυτού του.

Σ’ ένα άρθρο από το περιοδικό «ΕΦΗΜΕΡΙΟΣ» (1-11-1956), το οποίο είχε φυλάξει στο αρχείο του ο αείμνηστος Γέροντας, πατήρ Αρσένιος Κομπούγιας, του ησυχαστηρίου «Παναγία η Γοργοεπήκοος» στη Ναύπακτο, γράφει το εξής σημαντικό γεγονός:

Ένας ιερεύς ζηλωτής, με πλούσια δράση, είδε κάποτε ένα όνειρο. Ο ίδιος μας το έχει περιγράψει ως εξής:

«Καθόμουνα στην πολυθρόνα μου, κουρασμένος κι εξαντλημένος από την εργασία. Το σώμα μου πονούσε απ’ τη μεγάλη κόπωση.

Πολλοί στην ενορία μου ζητούσαν τον πολύτιμο «Μαργαρίτη». Καί πολλοί τον είχαν βρεί. Η ενορία μου προόδευε από κάθε άποψη. Η ψυχή μου πλημμύριζε από χαρά, ελπίδα και θάρρος. Τα κηρύγματά μου έκαναν μεγάλη εντύπωση. Πολλοί προσήρχοντο στην Εξομολόγηση. Η εκκλησία μου ήταν πάντοτε ασφυκτικά γεμάτη. Είχα κατορθώσει να κινητοποιήσω ολόκληρη την ενορία.

Ικανοποιημένος απ’ όλα, εργαζόμουνα κάθε μέρα μέχρις εξαντλήσεως. Ενώ σκεπτόμουνα όλα αυτά, χωρίς να το καταλάβω, με πήρε ο ύπνος. Τότε συνέβη το εξής, που θα σας περιγράψω:

Ένας ξένος μπήκε στο δωμάτιο χωρίς να χτυπήσει την πόρτα. Το πρόσωπό του ήταν γλυκό κι είχε μεγάλη πνευματικότητα. Ήταν καλά ντυμένος και κρατούσε στο χέρι του μερικά όργανα χημικού εργαστηρίου. Η όλη του εμφάνιση προκαλούσε παράξενη εντύπωση. Ο ξένος με πλησίασε. Κι ενώ μου άπλωνε το χέρι του για να με χαιρετήσει, με ρώτησε:

Γέροντας Ἐφραίμ Κατουνακιώτης: «Κάθε ὥρα νά ἐποπτεύεις, νά ἐξετάζεις, νά ἐλέγχεις τόν ἑαυτό σου. Εἶσαι ἐντάξει αὐτήν τήν ὥρα;»

 Από το βιβλίο «ΓΕΡΟΝΤΑΣ ΕΦΡΑΙΜ ΚΑΤΟΥΝΑΚΙΩΤΗΣ».

ΛΟΓΟΙ ΔΙΔΑΧΗΣ

«Αυτοέλεγχος - ζήλος»

«Μην αφήνεις τον εαυτό σου ανεπίσκοπο κάθε ώρα. Κάθε ώρα να εποπτεύεις, να εξετάζεις, να ελέγχεις τον εαυτό σου. Είσαι εντάξει αυτήν την ώρα;»

* * *

«Εσύ ως μοναχός εάν είσαι βιαστής, εάν είσαι αγωνιστής, θα κάνεις έλεγχο στον εαυτό σου, όλη την ημέρα πώς πέρασα;»

* * *

«Από σας εξαρτάται να είναι ομαλός, ησύχιος ο νους, από σας εξαρτάται. Δεν εξαρτάται από τον πειρασμό, αν σας επιτεθεί ή από τη συμπεριφορά του συνασκητού σας, του συγκοινοβιάτου σας. Εσύ ο ίδιος θα γίνεις αίτιος της σωτηρίας σου, εσύ ο ίδιος θα γίνεις αίτιος της όχι σωτηρίας σου, από εσένα εξαρτάται. Όταν εσύ θέλεις τη σωτηρία σου και βιάζεις τον εαυτό σου, όλα κατ΄ευχήν έρχονται».

* * *

«Είναι παρατηρημένο ότι, στις πρώτες ημέρες που ερχόμεθα στο κοινόβιο, έχουμε ζήλο σαν τον Άθωνα. Αυτός ο ζήλος προσέξετε να μη σας εξασθενήσει, να μη σβήσει διότι τότε είναι όχι καλά. Μπορείς αυτόν τον ζήλο να τον αυξήσεις, να τον μεγαλώσεις; Άξιος επαίνου είσαι. Πρόσεξε όμως μήπως αυτός ο ζήλος, εννοώ ζήλο είς την υπακοή, είς την ευχή, είς την αυτομεμψία, άγρυπνος στην ακολουθία, μη σε πάρει ο ύπνος, στο δωμάτιό σου, να επιβλέπεις τον εαυτό σου, όλα αυτά θεωρούνται ζήλος. Αν ο ζήλος ψυχρανθεί, τότε δεν βαδίζεις καλά. Γι΄αυτό διόρθωσε τον εαυτό σου, να μην ψυχρανθεί αυτός ο ζήλος, αυτή η θερμότης.

Ἅγιος Ἰσαάκ ὁ Σῦρος: Περί τῆς βλάβης ἀπό τόν ἀνόητο ζῆλο, πού νομίζεται ὡς θεῖος.

Ο ζηλωτής άνθρωπος δεν φτάνει ποτέ στην ειρήνη της διανοίας του· και όποιος είναι ξένος της ειρήνης, αυτός είναι  ξένος και της χαράς· διότι εάν, όπως λένε, η ειρήνη είναι η τέλεια υγεία της διάνοιας, ο ζήλος τότε είναι ενάντιος της ειρήνης, συνεπάγεται λοιπόν, ότι όποιος έχει ανόητο ζήλο, αυτός ασθενεί μεγάλη ψυχική ασθένεια.

 Άνθρωπε, εσύ που νομίζεις, ότι με τον ζήλο σου θεραπεύεις τα ξένα σφάλματα, διώχνεις  την υγεία από την  ψυχή σου· αν αληθινά επιθυμείς να θεραπεύσεις τους ασθενείς στην ψυχή, γνώριζε καλά, ότι οι ασθενείς και οι άρρωστοι στην ψυχή  χρειάζονται περισσότερο συμπάθεια παρά επίπληξη· και πάλι, όταν εσύ δεν έχεις συμπάθεια  προς τους άλλους, προξενείς στον εαυτό σου μεγάλη ψυχική βλάβη.

 Οι άνθρωποι δεν κρίνουν τον ζήλο από τα είδη της σοφίας, αλλά από τις αρρώστιες στην  ψυχή, ο οποίος (ζήλος) είναι αποτελέσματα μικρής νοημοσύνης και πολλής ανοησίας.

Περί ζήλου καί ζηλωτή (Ἅγιος Νεκτάριος Πενταπόλεως)

Περί ζήλου αγαθού

Ζήλος είναι η θέρμη της ψυχής, που εκδηλώνεται σαν ορμή ή σαν πάθος και επιθυμία. Ζήλο λίγο-πολύ διακρίνουμε και στους καλούς και στους κακούς ανθρώπους. Ο ζήλος είναι αγαθός όταν η ορμή του κινείται και εργάζεται προς το καλό. Όταν όμως εκδηλώνεται προς τα χυδαία και τα τιποτένια, είναι πονηρός. Ο αγαθός ζήλος ζητά την επικράτηση της βασιλείας του Θεού πάνω στη γη. Ζητά την τελειότητα της αρετής, μιμείται το καλό και ποθεί η ψυχή του το αγαθό. Ο αγαθός ζήλος γεννιέται μέσα στην αγαθή ψυχή σαν καλή επιθυμία, χωρίς ίχνος ζήλιας· είναι εκδήλωση της αγάπης προς το αγαθό και εκφράζει τη διάθεση για πρόοδο. Ο αγαθός ζήλος επιθυμεί πάντοτε τα ανώτερα.

Περί του κατ’ επίγνωση ζηλωτή

Ο χαρακτήρας του κατ’ επίγνωση ζηλωτή είναι αυτός που λατρεύει, γεμάτος ενθουσιασμό για την πίστη του, τον Θεό. Πράγματι είναι ολοκληρωτικά αφοσιωμένος στον Θεό και φυλάει με αυστηρότητα τον νόμο Του. Ακολουθεί ευλαβικά τις πατρικές παραδόσεις και εργάζεται με πολλή θέρμη για τη δόξα του ονόματός Του. Είναι εραστής των έργων που αξίζουν τον έπαινο και γεμάτος πόθο βιάζεται να μιμηθεί τα καλά. Βαδίζει με πολλή προθυμία τον δρόμο της αρετής και επιδιώκει με ζήλο τις άριστες των ασχολιών.

Γ.Ἐφραίμ Φιλοθεΐτης -Περί Πνευματικοῦ Ζήλου‏

Ὁ σκύλος ὅταν ἀντιληφθῆ, ὅτι κάτι ἔρχεται νὰ κάνη κακὸ στὰ πρόβατα, φωνάζει, γαυγίζει ἔντονα, ἀπειλητικά, νιώθοντας ὅτι ἔχει κάποια εὐθύνη πάνω στὰ πρόβατα, στὸ ἀφεντικὸ ποὺ τὸν ἔχει, ποὺ τὸν ταΐζει. Εἶναι φυσικό του νὰ τὸ κάνει αὐτό. Καὶ ὅσο γαυγίζει καὶ φωνάζει, ὁ κλέφτης, ὁ λύκος, τὸ ἀγρίμι, δὲν πλησιάζει τὸ κοπάδι. Ἐὰν στὸ σκυλὶ αὐτὸ ἔρθει ὁ λογισμός, ὅτι δὲν ὑπάρχει φόβος, δὲν ὑπάρχει λύκος, δὲν κρύβεται κάποιος κλέφτης καὶ ἀρχίζει νὰ σπάζει ἡ προσοχή του, τὸ ἄγρυπνο γιὰ τὸ κοπάδι, τὸν πλησιάζει ὁ νυσταγμός, κάθεται καὶ τὸν παίρνει ὁ ὕπνος. Καὶ ἔτσι ἡσυχάζει ὁ τόπος, τὸ κοπάδι ἀπὸ τὰ γαυγίσματα, αὐτὸ γίνεται ἀντιληπτὸ ἀπὸ τὸν κλέφτη, ἀπὸ τὸν λύκο, ποὺ παραμονεύουν. Ὅταν, λοιπόν, σταματήσει ὁ λύκος νὰ ἀγρυπνεῖ καὶ νὰ φωνάζει. Ὅταν δοῦνε τὴν περίπτωση αὐτή, σιγὰ-σιγὰ προχωροῦν, πλησιάζουν, προσβάλλουν τὸ κοπάδι καὶ ἀρχίζουν ἕνα - ἕνα νὰ ρημάζουν τὰ πρόβατα.

Ἕνα ἁπλό περιστατικό , πού φανερώνει γιά μία ἀκόμη φορά τή διάκριση τοῦ Ὁσίου Παϊσίου

ΕΝΑ ΑΠΛΟ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ, ΠΟΥ ΦΑΝΕΡΩΝΕΙ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΚΟΜΑ ΦΟΡΑ ΤΗ ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΠΑΪΣΙΟΥ

Του Β. Χαραλάμπους, θεολόγου

Σε μια μου επίσκεψη στο Κελλίον της Παναγούδας, έτυχε να βρίσκεται εκεί και άλλος προσκυνητής ο οποίος ρώτησε τον Άγιο Γέροντα, αν πρέπει όταν διαβάζουν το βράδυ με τη σύζυγό του το Απόδειπνο, να διαβάζουν και τους Χαιρετισμούς της Παναγίας. 

Έχω το λογισμό ότι για να ρωτήσει ο προσκυνητής αυτή την ερώτηση, σημαίνει ότι τον απασχολούσε και πιθανώς να αντιλήφθηκε κάποια δυσκολία από μέρους της συζύγου του.

Ο Όσιος Παΐσιος χωρίς άλλες επεξηγήσεις ή περιστροφές του είπε:

Ὁ πνευματικός ζῆλος

ΟΜΙΛΙΑ Η΄

Πατέρες μου,

Ὁ σκύλος, ὅταν ἀντιληφθῆ ὅτι κάποιος ἔρχεται νά κάνη κακό στά πρόβατα, φωνάζει, γαυγίζει ἔντονα, ἀπειλητικά νοιώθοντας ὅτι ἔχει κάποια εὐθύνη πάνω στά πρόβατα καί ἀπέναντι στό ἀφεντικό, πού τόν ἔχει καί τόν ταΐζει. Εἶναι φυσικό του νά τό κάνη αὐτό. Καί ὅσο γαυγίζει καί φωνάζει, ὁ κλέφτης, ὁ λύκος ἤ τό ἀγρίμι δέν πλησιάζουν τό κοπάδι. Ἐάν στό σκυλί αὐτό ἔρθη ὁ λογισμός ὅτι δέν ὑπάρχει φόβος, δέν ὑπάρχει λύκος, δέν κρύβεται κάποιος κλέφτης καί ἀρχίζει νά σπάζη ἡ προσοχή του, ἡ ἐπαγρύπνησι γιά τό κοπάδι, ὅταν τό πλησιάζη ὁ νυσταγμός, κάθεται καί τό παίρνει ὁ ὕπνος. Ἔτσι ἡσυχάζει ὁ τόπος καί τό κοπάδι ἀπό τά γαυγίσματα, ἀλλά τό πρᾶγμα γίνεται ἀντιληπτό ἀπό τούς κλέφτες, ἀπό τούς λύκους, οἱ ὀποῖοι παραμονεύουν νά σταματήση ὁ σκύλος νά ἀγρυπνῆ καί νά φωνάζη. Σιγά – σιγά προχωροῦν, πλησιάζουν, προσβάλλουν τό κοπάδι καί ἀρχίζουν ἕνα ἕνα νά ρημάζουν τά πρόβατα.

Ὁ ζῆλος ὁ πνευματικός εἶναι σάν τό σκυλί.

Ἀποστολικό ἀνάγνωσμα Κυριακῆς ΙΑ' Ματθαίου: Ὁμιλία περί τοῦ κατά Θεόν ζήλου (Ἀρχιεπίσκοπος Ἀστραχάν καί Σταυρουπόλεως Νικηφόρος Θεοτόκης)

   Ο ζήλος γεννάται εκ της αγάπης, διευθύνεται υπό της διακρίσεως και στηρίζεται υπό της υπομονής και σταθερότητος

- Όταν αυξηθεί η αγάπη που έχουμε στην καρδιά μας δια της χάριτος, γεννάται ο ζήλος. Και όπως η φωτιά μπορεί να θερμάνει αλλά και να κάψει, έτσι και ο ζήλος μπορεί να ωφελήσει αλλά και να βλάψει. Ανάλογα αν είναι διακριτικός ή αδιάκριτος. Και αδιάκριτος είναι ο ζήλος όταν με σφοδρότητα ορμάμε για να διαπράξουμε άνομα και άδικα έργα, μη διακρίνοντας ότι είναι τέτοια, νομίζοντας ότι είναι νόμιμα και δίκαια.

- Ο ζήλος είναι διακριτικός και επομένως ωφελιμότατος όταν η ψυχή έχει την επίγνωση της αληθείας και την ορθή των πραγμάτων διάκριση.

- Όμως ο διακριτικός ζήλος έχει ανάγκη επιμονής και σταθερότητος, επειδή χωρίς αυτήν δεν διαρκεί πολύ καιρό και μετά από λίγο σβήνει.

Γέρων Ἐφραὶμ ὁ Κατουνακιώτης.Λόγοι διδαχῆς-Αὐτοέλεγχος – Ζῆλος

Αὐτοέλεγχος – Ζῆλος

Μὴν ἀφήνεις τὸν ἑαυτό σου ἀνεπίσκοπο κάθε ὥρα. Κάθε ὥρα νὰ ἐποπτεύεις, νὰ ἐξετάζεις, νὰ ἐλέγχεις τὸν ἑαυτό σου. Εἶσαι ἐν τάξει αὐτὴν τὴν ὥρα;

Ἐσὺ ὡς μοναχὸς ἐὰν εἶσαι βιαστής, ἐὰν εἶσαι ἀγωνιστής, θὰ κάνεις ἔλεγχο στὸν ἑαυτό σου, ὅλη τὴν ἡμέρα πῶς πέρασα;

Ἕνας ἀσθενής, δὲν τὸ παρακολουθάει μόνο ὁ γιατρός· καὶ ὁ ἴδιος ὁ ἀσθενὴς παρακολουθάει τὸν ἑαυτό του, ἂν μ᾿ ἐκεῖνα τὰ φάρμακα ποὺ τοῦ ῾δωσε ὁ γιατρός, πηγαίνει στὸ καλύτερο. Ὄχι ὁ Γέροντας ἕναν-ἕναν θὰ παρακολουθήσει, κι ἐσὺ ὁ ἴδιος θὰ παρακολουθήσεις τὸν ἑαυτό σου.

Ἐρώτησα πολλὲς φορὲς καὶ τὸν γερο-Ἰωσὴφ πὼς ἔφτασε σ᾿ αὐτὴ τὴν κατάσταση. Λέει: «Νὰ σοῦ πῶ. Ἐβάθυνα τόσο πολὺ στὸ «γνῶθι σαὐτόν». Τί εἶσαι σύ; Τίποτες, οὔτε ἕνα σκουλήκι δὲν εἶσαι. Τίποτε. Ἦρθε ἡ χάρις, σὲ σήκωσε, ἔγινες ἄγγελος· ἔφυγε ἡ χάρις, ἐγύρισες ἐν αὐτῷ». Ναί, ἀλλὰ δὲν μοῦ λές, πῶς μποροῦμε νὰ προσελκύσουμε τὴ χάρη;