Ἡ ἀποστολική περικοπή τῆς μνήμης τοῦ Ἁγίου Ἀθανασίου τοῦ Ἀθωνίτου. Παναγιώτης Τρεμπέλας

Η ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗ ΠΕΡΙΚΟΠΗ

ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ ΑΘΩΝΙΤΟΥ

Προς Γαλάτας, κεφάλαιο 5, εδάφια 22-26 και κεφάλαιο 6, εδάφια 1-2

Κεφάλαιο Ε΄: 22 Ὁ δὲ καρπὸς τοῦ Πνεύματός ἐστιν ἀγάπη, χαρά, εἰρήνη, μακροθυμία, χρηστότης, ἀγαθωσύνη, πίστις, 23 πρᾳότης, ἐγκράτεια· κατὰ τῶν τοιούτων οὐκ ἔστι νόμος. 24 Οἱ δὲ τοῦ Χριστοῦ τὴν σάρκα ἐσταύρωσαν σὺν τοῖς παθήμασι καὶ ταῖς ἐπιθυμίαις. 25 Εἰ ζῶμεν Πνεύματι, πνεύματι καὶ στοιχῶμεν. 26 Μὴ γινώμεθα κενόδοξοι, ἀλλήλους προκαλούμενοι, ἀλλήλοις φθονοῦντες.

Κεφάλαιο ΣΤ’: 1 Ἀδελφοί, ἐὰν καὶ προληφθῇ ἄνθρωπος ἔν τινι παραπτώματι, ὑμεῖς οἱ πνευματικοὶ καταρτίζετε τὸν τοιοῦτον ἐν πνεύματι πρᾳότητος, σκοπῶν σεαυτόν, μὴ καὶ σὺ πειρασθῇς. 2 Ἀλλήλων τὰ βάρη βαστάζετε, καὶ οὕτως ἀναπληρώσατε τὸν νόμον τοῦ Χριστοῦ.

Ερμηνευτική απόδοση από τον μακαριστό Παν. Τρεμπέλα

Κεφάλαιο Ε΄: 22 Ο καρπός, όμως, που παράγει το Άγιο Πνεύμα με τον φωτισμό και τη χάρη που χορηγεί στις ψυχές μας, είναι η αγάπη, η χαρά που προέρχεται από την αγαθή συνείδηση, η ειρήνη που είναι αχώριστη απ’ αυτήν, η ανοχή και η πλατιά καρδιά στις αδικίες που μας κάνουν οι άλλοι, η αγαθή διάθεση και καλοσύνη, η ευεργετική διάθεση και συμπεριφορά, η πίστη και η αξιοπιστία στα λόγια και τις υποσχέσεις μας,

Τό ὁσιακό τέλος τοῦ Ἁγίου Ἀθανασίου τοῦ Ἀθωνίτου

ΤΟ ΟΣΙΑΚΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ ΑΘΩΝΙΤΟΥ

[…] Αναγκαίο και ωφέλιμο είναι να ομιλήσουμε περί του μαρτυρικού και οσιακού τέλους του οσίου Αθανασίου, ο οποίος αξιώθηκε να θυσιασθεί «ὑπὲρ τῆς ποίμνης αὐτοῦ». Επειδή, λοιπόν, πολλοί ήσαν εκείνοι που προσέρχονταν σ’ αυτόν «ἐκ παντὸς μέρους τῆς οἰκουμένης» για να χειραγωγηθούν «πρός ἀρετήν» και να τύχουν ψυχικής σωτηρίας, εκείνος, λόγω του πλήθους των μοναχών, αποφάσισε να κτίσει ευρυχωρότερο ναό. Ενώ λοιπόν, η ανοικοδόμηση του ναού βρισκόταν στην τελική της φάση και χρειαζόταν να γίνει η ολοκλήρωση της κατασκευής του ιερού Βήματος, ο ιερός Πατήρ ετοιμαζόταν να αρχίσει το έργο τούτο.

Και πρώτα πρώτα συγκάλεσε την αδελφότητα σε σύναξη στην οποία ανέγνωσε ένα απόσπασμα από τις Κατηχήσεις του οσίου Θεοδώρου του Στουδίτου. Μετά προσέθεσε και τη δική του νουθεσία, λέγων: «Ἀδελφοί μου, καί τέκνα προσέχωμεν ἑαυτοῖς καί τῆς γλώσσης κρατῶμεν· κρεῖσσον γάρ ἀφ’ ὕψους ἤ ἀπό γλώσσης πεσεῖν. Προσδοκῶμεν δέ ἀεί καί πειρασμόν, ὅτι διά πειρασμῶν καί θλίψεων δεῖ ἡμᾶς εἰσελθεῖν εἰς τήν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. Ἐπί δέ τῷ μέλλοντι ἀπευκταίῳ μηδόλως σκανδαλισθήσεσθε, ἀλλὰ καὶ λίαν συμφέρον ὑμῖν τοῦτο νομίσατε· ἄλλως γὰρ τοῖς ἀνθρώποις νοοῦνται τὰ ὁρώμενα καὶ ἄλλως Θεῷ οἰκονομοῦνται». «Αδελφοί μου», είπε ο ιερός Πατήρ, «και τέκνα να προσέχουμε τον εαυτό μας και να συγκρατούμε τη γλώσσα μας. Είναι καλύτερο να πέσει κανείς από μεγάλο ύψος παρά να ξεπέσει με τη γλώσσα του· πάντοτε δε προσδοκούμε ότι θα περιπέσουμε σε πειρασμό, καθότι με πειρασμούς και θλίψεις θα εισέλθουμε στη βασιλεία των ουρανών. Για το αναπόφευκτο δε μελλοντικό γεγονός να μη σκανδαλισθείτε, αλλά να το θεωρήσετε ότι πολύ θα σας ωφελήσει αυτό».

Η ομιλία αυτή ενέβαλε σε απορία τους πατέρες, οι οποίοι διαπορούσαν τι ήθελε να πει με τους λόγους αυτούς ο όσιος. Στη συνέχεια και μετά το τέλος της συνάξεως, αφού εφόρεσε τα μοναχικά του ενδύματα, το σχήμα του μοναχού και το «ἱερώτατον κουκούλιον τοῦ μακαριωτάτου αὐτοῦ πατρός» οσίου Μιχαήλ του Μαλεΐνου, το οποίο συνήθιζε να φορά κατά τις μεγάλες δεσποτικές εορτές, όποτε κοινωνούσε των αγίων του Χριστού μυστηρίων, εφανέρωσε «φαιδρόν και χαίρον το πρόσωπόν του», γεγονός που εξέπληξε όλους για το ασυνήθιστο θέαμα.

Κατόπιν, αφού προσευχήθηκε επί πολύ στο κελί του, πήρε μαζί του έξι αδελφούς και ανεβαίνοντας «τὴν τεκτονικὴν κλίμακα», έφθασε στο ύψος της οικοδομής. Αμέσως κατέρρευσε το τμήμα εκείνο του ναού εντός του ιερού Βήματος και συμπαρέσυρε τόν Όσιο καί τούς έξι αδελφούς. Καί οι μεν πέντε «αὐθωρόν (:αμέσως), τάς ψυχάς τῶν Θεῷ παρέθεντο».

Ο δε ιερός Πατήρ και ο μοναχός Δανιήλ, ο οικοδόμος, επέζησαν εν μέσω των ερειπίων.Επί τρίωρο ακουγόταν η φωνή του Πατρός. · «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, βοήθει μοι, δόξα σοι ὁ Θεός».

Δέν πρέπει νά ἔχουμε εὔκολη τήν κρίση γιατί ὁδηγεῖ στήν κατάκριση.

❈ Παράδειγμα: Εἶναι γνωστό τό περιστατικό μέ τόν Ἅγιο Ἀθανάσιο τόν Ἀθωνίτη, πού ἔτρωγε δύο πιάτα καί εἶχαν λογισμούς οἱ ἄλλοι καλόγεροι γιατί τρώει δύο πιάτα... Καί μιά μέρα τούς ἔβαλε κανόνα νά φᾶνε ὅσο μποροῦν περισσότερο, μέχρι νά χορτάσουν καί παραπάνω.

Ἡ Θεία Μετάληψις...

 Ἅγιος Ἀθανάσιος Ἀθωνίτης

«Ἡ λῆψις τοῦ Σώματος καὶ τοῦ Αἵματος τοῦ Κυρίου, προξενεῖ μεγίστην ἐπιθυμίαν διὰ τὴν ἀγάπην καὶ τὴν ἕνωσιν μετὰ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ἐκ τούτου θὰ προέλθει ἡ γαλήνη καὶ ἡ εἰρήνη τῆς ψυχῆς, ἡ ὁποία ὑπερβάλλει τὸ λογικόν.

Ὄσιος Ἀθανάσιος ὁ Ἀθωνίτης

ΟΣΙΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΑΘΩΝΙΤΗΣ

ΠΗΓΉ: ΤΟ ΕΙΛΗΤΑΡΙΟΝ

Ο λαμπρός αυτός αστέρας στο στερέωμα των αγίων Πατέρων της Εκκλησίας μας γεννήθηκε περί το 930 στην Τραπεζούντα του Πόντου από γονείς ευγενείς και έλαβε στο άγιο Βάπτισμα το όνομα Αβραάμιος. Μένοντας ορφανός από μητέρα και πατέρα λίγο μετά τη γέννησή του, περιήλθε στη φροντίδα μιας συγγενούς της μητέρας του, συζύγου ενός από τους επιφανέστερους πολίτες της Τραπεζούντας, της Κανίτας. Μικρός δεν επιδιδόταν σε θορυβώδη και ανωφελή παιγνίδια, αλλά οδηγώντας τους συντρόφους του σε ένα δάσος ή κοντά σε κάποιο σπήλαιο έπαιζε τον ρόλο του ηγουμένου. Γρήγορα προόδευσε στα γράμματα προκαλώντας τον θαυμασμό των γύρω του· ενώ, έφηβος μόλις, κίνησε την προσοχή ενός ανώτερου αυτοκρατορικού λειτουργού που βρισκόταν σε αποστολή στην πόλη, ο οποίος τον συμπάθησε και τον πήρε μαζί του στην Κωνσταντινούπολη. Έγινε δεκτός στην οικία του στρατηγού Ζεφινεζέρ [1] και συνέχισε τις σπουδές του υπό την καθοδήγηση ενός εξαιρετικού διδασκάλου, πολύ σύντομα δε έγινε βοηθός καθηγητή, παρά το νεαρόν της ηλικίας του.

Η φιλοπονία του στα γράμματα δεν τον έκανε ωστόσο να παραμελεί τον ασκητικό βίο που αγαπούσε παιδιόθεν και αποδείχθηκε μοναχός πριν την ώρα του και αγωνιστής πριν ακόμη μπει στην πνευματική παλαίστρα. Απέφευγε το πλούσιο τραπέζι του στρατηγού, ενώ τα φαγητά που του έστελναν με δύο υπηρέτες τα αντάλλασσε με ένα κριθαρένιο ψωμί που το έτρωγε επί δύο ημέρες. Δεν πλάγιαζε να κοιμηθεί και πάλευε κατά του ύπνου ραντίζοντας το πρόσωπό του με κρύο νερό. Όσον αφορά τα ενδύματα, τα μοίραζε στους φτωχούς και, όταν πια δεν είχε τίποτε άλλο να δώσει, αποσυρόταν σε μια γωνιά για να αφαιρέσει ακόμη και τα εσώρουχά του.

Μαθητές συνέρρεαν από παντού προς τον Αβραάμιο και άλλοι εγκατέλειπαν τον διδάσκαλό τους, όχι μόνο εξαιτίας της σοφίας και διδακτικών ικανοτήτων του, αλλά κυρίως λόγω της ευπροσηγορίας, της οσιακής του βιοτής και της θείας όψης του. Ο αυτοκράτορας ο Κωνσταντίνος Ζ΄ ο Πορφυρογέννητος τον μετέθεσε σε άλλο ίδρυμα· καθώς όμως οι μαθητές του ήσαν προσκολλημένοι όπως ο κισσός στον κορμό της δρυός, προκειμένου ν’ αποφύγει να γίνει αιτία σκανδαλισμού, φθόνου και αντιζηλίας με τον παλαιό του διδάσκαλο, ο Αβραάμιος - ο οποίος θεωρούσε τις τιμές ως ντροπή - αποφάσισε να απαρνηθεί τη σταδιοδρομία του καθηγητή και μαζί της όλες τις μέριμνες του κόσμου τούτου.

Βίος καὶ ἀγῶνες τοῦ ὁσίου καὶ θεοφόρου πατρὸς ἡμῶν Ἀθανασίου τοῦ ἐν τῷ Ἄθῳ καὶ μερικὴ τῶν θαυμάτων διήγησις

 Ὁ βίος τοῦ ἁγίου ἐλήφθη ἀπὸ τὸ Ἱστορικὸν Προσκυνητάριον τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Μεγίστης Λαύρας, Προηγουμένου Καλλιστράτου Λαυριώτου. Ἐκδόσεις Ἀ. Καραβία, Σόλωνος 78, Ἀθῆναι 1976, σελ. 176.

Πολλὴν ὠφέλειαν ἀδελφοὶ προξενοῦσιν εἰς τους ἀνθρώπους οἱ βίοι τῶν ἁγίων ἀναγιγνωσκόμενοι, καὶ κατὰ θείαν νεῦσιν ἐγράφησαν καθ᾿ ἑκάστην γενεὰν τῶν δικαίων ἀνδρῶν τὰ κατορθώματα, διὰ νὰ ἔχωσιν αὐτὰ οἱ μεταγενέστεροι ἐμψύχους εἰκόνας καὶ ὑποδείγματα εἰς τὴν τοῦ βίου διόρθωσιν. Διὰ τοῦτο κἀγὼ σήμερον προβάλλω εἰς διήγησιν τὸν βίον τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Ἀθανασίου τοῦ ἐν τῷ ὄρει τοῦ Ἄθω ἀσκήσαντος· τὸν ὁποῖον παρέλαβον ὄχι ἐξ ἀκοῆς μόνης, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὰ συγγράμματα τῶν μαθητῶν τοῦ Ὁσίου Πατρός, ἅπερ ἀφῆκαν ἐκεῖνοι ὡς κληρονομίαν, καὶ θησαυρὸν πολύολβον εἰς τὴν ποίμνην τοῦ Τρισμάκαρος. Ἀποβλέπει δὲ ὁ λόγος, ὄχι εἰς ἐπαίνους τοῦ Θείου Πατρὸς καὶ ἐγκώμια, ἀλλὰ εἰς τὴν τῶν ἀναγιγνωσκόντων ὠφέλειαν, ὅτι ἀνενδεὴς ὑπάρχει ἐκεῖνος ἀπὸ τὰ ἀνθρώπινα ἐντρυφῶν εἰς τὴν ἀνεκλάλητον δόξαν τῆς Τρισηλίου Θεότητος μετὰ τῶν ἀγγελικῶν Δυνάμεων. Λοιπὸν διὰ νὰ... κάμωμεν ἀρχὴν ἀπὸ τὴν πρώτην αὐτοῦ παραγωγὴν καὶ γέννησιν. Ἐγεννήθη μὲν ὁ ἅγιος εἰς τὴν μεγαλόπολιν Τραπεζοῦντα, ἀνετράφη δὲ εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν, ἐκαρποφόρησε δὲ πρὸς τὸν Θεὸν μὲ τὰς ἀρετὰς ἐν τῷ Κυμινᾷ καὶ τῷ ὄρει τοῦ Ἄθου θαυμασιώτατα. Οἱ γεννήτορες αὐτοῦ γέννημα καὶ θρέμμα τῆς Τραπεζοῦντος ὑπῆρχον, καταγόμενοι ὁ μὲν πατὴρ ἐκ τὴ μεγάλης Ἀντιοχείας, ἡ δὲ μήτηρ ἐκ τῆς Κολχίδος, ἀμφότεροι εὐγενεῖς, καὶ πᾶσι περίβλεπτοι, κατὰ τὰς ἀρετὰς δὲ εὐγενέστεροι καὶ μακάριοι, ὅτι παιδὸς τοιούτου πατέρες ἐχρημάτισαν. Ἀλλ᾿ ὁ μὲν πατὴρ τοῦ Ἁγίου πρὸ τῆς γεννήσεως αὐτοῦ ἐτελεύτησεν, ἡ δὲ μήτηρ, ἀφοῦ καλῶς ἐγέννησεν, ἐγαλακτοτρόφησε, καὶ Ἀβράμιον αὐτὸν ὠνόμασε, μετ᾿ ὀλίγον χρόνον ἀπῆλθεν εἰς τὴν αἰώνιον ἀνάπαυσιν. Μείνας οὖν ὁ Ἀβράμιος ὀρφανὸς ἀπὸ πατέρα καὶ μητέρα, δὲν ἀπέμεινεν ἀπὸ τὸν πατέρα τῶν ὀρφανῶν ἀνεπίσκεπτος, διότι μία παρθένος εὐγενὴς καὶ πλουσία, γνώριμος ὑπάρχουσα, καὶ προσφιλὴς τῇ μητρὶ τοῦ παιδός, ἐλυπήθη σφόδρα εἰς τὸν ὀρφανισμὸν αὐτοῦ, καὶ τὸν ἀνεδέχθη καὶ τὸν ἀνέθρεψε μὲ πολλὴν ἐπίσκεψιν καὶ θεοσέβειαν καὶ μὲ ὅλον ὁποῦ ἀνετρέφετο εὐσεβῶς, ἐδείκνυτο ἐξ ἁπαλῶν ὀνύχων φρόνιμος, σώφρων, καὶ ἀληθῶς ἀβραμιαῖον ἔχων τὸ φρόνημα, ἐπειδὴ δὲν ἔκλινεν εἰς λαιμαργίαν, μήτε εἰς τὰ φαῦλα, καὶ ἄσεμνα, ἀλλὰ μεταξὺ τῶν συνηλικιωτῶν του παίδων τὴν μέλλουσαν ἀρετήν του προεμήνυεν διότι καὶ ἐν τῇ παιδικῇ ταύτῃ ἡλικίᾳ οἱ ὁμήλικοι παῖδες εὑρίσκοντες ἐν σπήλαιον πλησίον τῆς πατρίδος των, ἐψήφιζον αὐτὸν ἐκεῖσε κατὰ τὴν παιδικὴν συνήθειαν ἀρχηγόν, καὶ προεστῶτα τῆς μοναδικῆς πολιτείας, καὶ ἦσαν ἅπαντες εἰς αὐτὸν ὑποκείμενοι, αὐτὸς δὲ πρὸς τοὺς λοιποὺς παῖδας ὡς καθηγητής, καὶ διδάσκαλος βέβαια, διὰ τούτου προεδείκνυεν ὁ Θεὸς τὸν Ἀβράμιον καθηγεμόνα πολλῶν ποιμνίων γενησόμενον, καθὼς καὶ ἐγένετο, ὅτι ὅλοι οἱ συμπαίζοντες παῖδες ἐκεῖνοι μοναχοὶ ὕστερον ἐγένοντο. Ἐπεὶ δὲ ἡ ῥηθεῖσα μοναχὴ καὶ παρθένος ὅπου ἀνέτρεψε μητρικῶς τὸν Ἀβράμιον, μὲ προσευχὰς καὶ νηστείας ἐπολιτεύετο, ὁ παῖς αὐτὴν βλέπων τὴν ἠρώτα τὸ αἴτιον τῆς τοιαύτης μοναδικῆς πολιτείας της. Ἐκείνη δὲ ἐλεγε εἰς αὐτόν, ὦ τέκνον, ἡμεῖς ὅπου φοροῦμεν τοῦτο τὸ μοναδικὸ ἐνδυμα, πρέπει νὰ ζῶμεν πάντοτε μὲ προσευχὰς καὶ ἐγκράτειαν, ὅτι ὁ ἐχθρὸς ἡμῶν διάβολος περιέρχεται καθ᾿ ἑκάστην ὡς λέων ὀρυόμενος ζητῶν τίνα καταπίῃ.

Τοῦτο ἀκούσας ὁ Ἀβράμιος, μὲ πολλὴν χαρὰν ἐδέξατο, καὶ ἀπεφάσισε νὰ ζήση εἰς τὸ ἑξῆς μὲ τὴν ὅμοιαν σωφροσύνην καὶ ἐγκράτειαν, καὶ νὰ ἀφήσῃ κάθε παιδικὸν κίνημα. Ἐκ τούτου λαβὼν τὸν φόβον τοῦ Θεοῦ ἀρχὴν σοφίας, καὶ τὴν πρὸς Θεὸν ἀγάπην ἐμφυτεύσας μέσα εἰς τὴν ψυχήν του, ἤρξατο τῆς θείας ὁδοῦ, κραταιούμενος ὑπὸ της χάριτος τοῦ Παναγίου Πνεύματος. Παραδοθεῖς δὲ κατόπιν καὶ εἰς διδάσκαλον, ἦτο ἀληθῶς ἕνα θαῦμα εἰς τὸν διδάσκαλον, καὶ εἰς τοὺς συμμαθητάς του διὰ τὴν μεγάλην αὐτοῦ εὐφυίαν, καὶ ἀγχίνοιαν, καὶ διὰ τὴν πολλὴν αὐτοῦ ἄσκησιν, καὶ ἐπιμέλειαν. Ἀλλ᾿ ἐν τούτοις ἐπλήρωσε τὸ κοινὸν χρέος ἡ παρθένος ἐκείνη ἡ θετὴ μήτηρ αὐτοῦ, τὴν παιδικὴν ἡλικίαν ἤδη παραλλάξαντος· ὁ δὲ Ἀβράμιος ἔλαβε πόθον ἀπελθεῖν εἰς Κωνσταντινούπολη, διὰ νὰ γυμνασθῇ τὴν τέχνην τῆς γραμματικῆς, εἶχεν ὅμως ἀμηχανίαν, καὶ διελογίζετο, πῶς θὰ τύχη τοῦ ποθούμενου, οὐδόλως στοχαζόμενος ὀρφάνιαν, ἢ ἄλλην τινὰ τῶν ἀναγκαίων ὑστέρησιν ὁ δὲ παντέφορος Θεὸς ὠκονόμησεν οὕτως εἰς τὸν Ἀβράμιον τὸ ποθούμενον.

Ῥωμανὸς ὁ ἀοίδιμος βασιλεύς, ὁ γέρων, ἀπέστειλεν εἰς Τραπεζοῦντα ἕνα εὐνοῦχον κουμμερκιάριον, ὅστις ἰδὼν τὸν Ἀβράμιον νεανίσκον σώφρονα, καὶ συνετώτατον, ἠγάπησεν αὐτόν, καὶ εἶχε πάντοτε εἰς τὴν συνομιλίαν του, καὶ ὁμοτράπεζον, ἐπιστρέφων δὲ εἰς βασιλεύουσαν ἔλαβεν αὐτὸν μαζύ του διὰ τὴν ἀρετὴν ὁποὺ εἰς αὐτὸν ἐστοχάζετο, καὶ διδάσκαλον αὐτοῦ διώρισε ἕνα ἄνδρα ἐνάρετον Ἀθανάσιον τοὔνομα ἀλλ᾿ ὁ Ἀβράμιος μὲ τὴν φυσικὴν τοῦ νοὸς ὀξύτητα προκόπτων εἰς τὰ μαθήματα, καὶ εἰς τὴν ἀρετὴν ἐγυμνάζετο μὲ πολλὴν σκληραγωγίαν, καὶ ἐγκράτειαν καὶ ὁποὺ ηὔξανε, καὶ ἔτρεφε τὸν νοῦν μὲ τὰ μαθήματα, τοσοῦτον τὴν σάρκα ἐδουλαγώγει, καὶ ἐταπείνωνε κατὰ τὸν θεῖον Ἀπόστολον, μιμούμενος κατὰ πάντα τὸν αὐτοῦ διδάσκαλον. Ἐπειδὴ δὲ ἕνας στρατηγὸς Ζεφινεζὲρ ὀνομαζόμενος ἐνυμφεύσατο εἰς τὸν υἱόν του μίαν συγγενῆ τοῦ Ἀβραμίου εἰς τὴν βασιλεύουσαν, ἐγνωρίσθη ὑπὸ του στρατηγοῦ διὰ μέσου τῆς νύμφης του καὶ μὲ πολλὰς παρακλήσεις κατώκησε μέσα εἰς τὸν οἶκον του, ἐφύλαττεν ὅμως τὴν αὐτὴν ἐγκράτειαν, κατ᾿ ἰδίαν ἔχων τὴν δίαιταν, καὶ ἀγκαλὰ διώρισαν πρὸς αὐτὸν δυὸ ὑπηρέτας, καὶ καθ᾿ ἑκάστην τοῦ ἐστελλον ἰχθεῖς καὶ ὀπώρας, καὶ ἄρτον καθαρώτατον, αὐτὸς ὅμως ἔδιδεν αὐτὰ εἰς τους ὑπηρέτας, καὶ παρεκάλει αὐτοὺς νὰ τοῦ ἀγοράζωσιν κρίθινον ἄρτον ἑνὸς φόλεως, τὸν ὁποῖον εἰς δυὸ ἡμέρας ἐγεύετο καὶ εἰς παραμυθίαν τοῦ σώματος ὠμὰ λάχανα ὡς ὀπωρικὰ ἐνίοτε ἐμεταχειρίζετο, καὶ ποτὸν ὕδωρ καθαρώτατον μόνην τὴν νηστείαν τρυφὴν λογιζόμενος, καὶ τὴν ἀλουσίαν καὶ γύμνωσιν ἐν καιρῷ χειμῶνος ἐντρυφῶν ὁ μακάριος. Τοιουτοτρόπως δὲ ἐτυραννοῦσε τὸ σῶμα του, ὥστε ἠγωνίζετο νὰ ἀποδιώκῃ καὶ τὸν ὕπνον μὲ πολλὰ ἐφευρήματα, νίπτων ἐν καιρῷ χειμῶνος τὸ πρόσωπον μὲ ψυχρότατα ὕδατα, καὶ ὀλίγον κοιμώμενος, ὄχι ἐπάνω εἰς κλίνην, ἀλλὰ καθήμενος. Εἶχε δὲ καὶ πρὸς τοὺς πένητας μεγάλην συμπάθειαν, διότι ὅ,τι ἐλάμβανε παρὰ τῶν συγγενῶν καὶ φίλων του, πάντα εἰς τὰς χεῖρας τῶν πενήτων ἐκένωσε.

Καὶ ἂν ποτὲ ἐβλεπε κανένα πτωχόν, καὶ δὲν εἶχε νὰ τὸν ἐλεήση, ἐπορεύετο εἰς μέρος ἀπόκρυφον, καὶ ἐγυμνώνετο τὸ αὐτοῦ ἱμάτιον κρατῶν μόνον τὸ ἐπανωφόριον, καὶ τὸ ἔδιδεν εἰς τὸν ἐνδεῆ διὰ τὴν χρείαν του, τὸ ὁποῖον διὰ τῶν δούλων μανθάνουσα ἡ κυρία τοῦ ἐστελλεν ἄλλα ἱμάτια διὰ τὴν τοῦ καιροῦ ψυχρότητα, καὶ μὲ πολλὴν παρακίνησιν τὸν ἐβίαζον νὰ τὰ ἐνδύεται. Λοιπὸν ὑποτάξας τὴν σάρκα μὲ τέτοια κατορθώματα, ἐλάμπρυνε καὶ τὴν ψυχὴν μὲ τὰ τῆς σοφίας μαθήματα, καὶ προτοῦ νὰ λάβη τὸ σχῆμα τῆς μοναδικῆς πολιτείας μοναχὸς ἐγνωρίζετο, καὶ τῆς ποιμαντικῆς τελειότητος ποιμὴν τελειώτατος.

Ὁ Ὅσιος Ἀθανάσιος ὁ Ἀθωνίτης καὶ ὁ ἁγιορειτικὸς μοναχισμός

 Κείμενο τοῦ μακαριστοῦ Μοναχοῦ Παύλου Λαυριώτου

Περιέχεται εἰς τὸ περιοδικὸν «Στρατιωτικὴ Ἐπιθεώρηση», τεῦχος Ἰουλίου-Αὐγούστου ἔτους 2008, σελ. 132-145

 

Ὁ Ὅσιος Ἀθανάσιος ὁ Ἀθωνίτης γεννήθηκε στὴν πρωτεύουσα τοῦ Πόντου Τραπεζοῦντα μεταξὺ τῶν ἐτῶν 927-930[1]. Οἱ γονεῖς του ἦσαν πλούσιοι καὶ εὐγενεῖς. Τὸ ὄνομά του ἦταν Ἀβραάμιος. Ὁ πατέρας καταγόταν ἀπὸ τὴν Ἀντιόχεια τῆς Συρίας καὶ ἡ μητέρα ἀπὸ τὴν Κολχίδα τοῦ Πόντου. Πρὶν γεννηθεῖ, ὁ πατέρας ἀπέθανε καὶ λίγο μετὰ τὴ γέννησή του, καὶ ἡ μητέρα ἀπῆλθε ἀπὸ τὸν παρόντα κόσμο.

Ὁ μικρὸς Ἀβραάμιος, ὀρφανὸς καὶ ἀπὸ τοὺς δύο γονεῖς, τέθηκε ὑπὸ τὴν προστασία συγγενοῦς του μοναχῆς, ἡ ὁποία ἀνέλαβε τὴν φροντίδα καὶ τὴν παιδαγωγία αὐτοῦ. Ὅλη δὲ ἡ ζωὴ καὶ ἡ συμπεριφορὰ τῆς μοναχῆς ἐπέδρασε θετικὰ καὶ καταλυτικὰ στὴν μετέπειτα ἐξέλιξη τοῦ Ἀβρααμίου.

Ὁ μικρὸς Ἀβραάμιος, παρ᾿ ὅτι ἦταν παιδί, ἡ ζωὴ καὶ ἡ συμπεριφορά του δὲν ἔμοιαζε μὲ ἐκεῖνες τῶν ἄλλων συνομιλήκων του. Ὁ χαρακτήρας του δὲν ἦταν ἀπρεπής, ἀπρόσεκτος καὶ ἀγενής. Καταγινόταν μὲ τὴν προσευχὴ καὶ τὶς ἄλλες... θρησκευτικὲς πράξεις.

Μετὰ τὴν κοίμηση τῆς προστάτιδός του μοναχῆς καὶ ἀφοῦ ἔλαβε τὴν ἐγκύκλια παιδεία, μὲ τὴν βοήθεια ἑνὸς αὐτοκρατορικοῦ φορολογικοῦ ὑπαλλήλου ποὺ ἦλθε στὴν Τραπεζοῦντα γιὰ τὴν εἴσπραξη τῶν δημοσίων φόρων, ἔρχεται στὴν Κωνσταντινούπολη[2] ἐπὶ αὐτοκράτορος Ῥωμανοῦ A´ Λεκαπηνοῦ (920-944).

Στὴν Πόλη φοιτᾶ στὴ Σχολὴ τοῦ Προέδρου τῶν σχολῶν τῆς Πρωτευούσης, ποὺ ἐκαλεῖτο Ἀθανάσιος. Στὴ σχολὴ αὐτὴ ἐπιδίδεται μὲ ζῆλο καὶ ἐπιμέλεια στὴν ἐκμάθηση τῶν γραμμάτων τῆς θύραθεν (κοσμικῆς) παιδείας. Παράλληλα δὲν παρέλειπε τὰ πνευματικὰ καὶ θρησκευτικά του καθήκοντα. Στὴν Κωνσταντινούπολη ἐγνώρισε τὸν συγγενῆ του στρατηγὸ Ζεφιναζέρ, στὸ σπίτι τοῦ ὁποίου ἔκτοτε διέμεινε.

Διδάσκαλος στὴν Πόλη

Μέσα σὲ σύντομο χρονικὸ διάστημα ὁ Ἀβράαμιος κατέστη κάτοχος καὶ διδάσκαλος πάσης φιλοσοφίας[3] καὶ ρητορικῆς, ὥστε ἡ φήμη του νὰ φτάσει μέχρι καὶ τὰ βασιλικὰ ἀνάκτορα.

Ὁ ἐνάρετος καὶ σοβαρὸς βίος του, τὸ πρᾶον τοῦ ἤθους, τὸ γλυκὺ τῆς ὁμιλίας, ὁ πλοῦτος τῆς γνώσεως, τὸ ἔντιμον καὶ τὸ χρηστὸν τοῦ χαρακτῆρος του τὸν ἔκαναν ἀγαπητὸν σὲ ὅλους[4]. Ἐξαιτίας τῶν χαρισμάτων του, οἱ μαθητὲς καὶ διδάσκαλοι τῆς Σχολῆς, «κοινῇ ψήφῳ», ἐζήτησαν ἀπὸ τὸν αὐτοκράτορα νὰ ἐκλεγεῖ διδάσκαλος αὐτῆς. Ἔτσι, μὲ αὐτοκρατορικὴ ὑπόδειξη, τιμᾶται μὲ τὸ ἀξίωμα τοῦ διδασκάλου.

Ὁ βαρύς ἐπιστήθιος ἡγουμενικός σταυρός τοῦ Ὁσίου Ἀθανασίου τοῦ Ἀθωνίτου

Ο βαρύς επιστήθιος ηγουμενικός σταυρός τού Οσίου Αθανασίου του Αθωνίτου,

Αντί για αλυσίδα έχει μία κυκλοτερή λάμα σιδήρου , ενώ ζυγίζει περίπου 2,7 Κιλά, Φυλάσσεται στην Ιερά Μονή Μεγίστης Λαύρας Αγίου Όρους.

https://proskynitis.blogspot.com/2021/07/blog-post_17.html

Ὁ ὑπερμεγέθης Σταυρός πού φοροῦσε ὁ Ἅγιος Ἀθανάσιος ὁ Ἀθωνίτης

Ο υπερμεγέθης Σταυρός που φορούσε ο άγιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης φυλάσσεται στην Ι. Μονή Μεγίστης Λαύρας του Αγίου Όρους όπου οι προσκυνητές έχουν την ευλογία να τον ασπασθούν αλλά και να τον φορέσουν.

πηγή

https://proskynitis.blogspot.com/2019/07/blog-post_33.html

Ποιός νήστευε παραπάνω;

Κατηγορήθηκε κάποτε ο Άγιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης, ως φάγος, διότι έτρωγε εν ημέρα νηστείας ένα ολόκληρο πιάτο γεμάτο, με αποτέλεσμα οι Πατέρες να σκανδαλιστούν.

 Ο Άγιος Αθανάσιος το αντιλήφτηκε αυτό και έδωσε εντολή στον μάγειρα, να βάλει στην τράπεζά του, 7 πιάτα φαγητό! Κάθισε με όλη του την άνεση και έφαγε 7 πιάτα φαγητό. Έπειτα σηκώθηκε από το τραπέζι και είπε στους Πατέρες:

Ὁ ὑπερμεγέθης Σταυρός πού φοροῦσε ὁ ἅγιος Ἀθανάσιος ὁ Ἀθωνίτης

 

 Ο υπερμεγέθης Σταυρός που φορούσε ο άγιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης φυλάσσεται στην Ιερά Μονή Μεγίστης Λαύρας του αγίου Όρους όπου οι προσκυνητές έχουν την ευλογία να τον ασπασθούν αλλά και να τον φορέσουν.

πηγή

https://proskynitis.blogspot.com/2018/07/blog-post_35.html?m=1

Ἅγιος Ἀθανάσιος ὁ Ἀθωνίτης: Ὁ Θεμελιωτής τοῦ Ἁγιορειτικοῦ Κοινοβιακοῦ Μοναχισμοῦ (ἀφιέρωμα μέ βίντεο)

 Μέγας μὲν Ἀντώνιος, ἀρχὴ Πατέρων.
Θεῖος δ' Ἀθανάσιος ἔνθεον τέλος.

Κἂν Ἀθανάσιος ὕστερος χρόνοις,
Ἀλλ' ὑπερέσχε καὶ παλαιοὺς τοῖς πόνοις.

Eις τους έξ μαθητάς αυτού.
Ἀθανασίῳ καὶ μαθητῶν ἑξάδι,
Ναοὶ λύονται σωμάτων ναοῦ λύσει.

Πέμπτῃ δ' Ἀθανάσιον ἆγον νόες ἄστυ θεοῖο.

Του Λάμπρου Κ. Σκόντζου Θεολόγου - Καθηγητού | Romfea.gr

---

Το Άγιο Όρος αποτελεί την κιβωτό του ορθόδοξου μοναχισμού εδώ και χίλια χρόνια. Αποτελεί δε δημιούργημα ενός μεγάλου άνδρα της Εκκλησίας μας, του αγίου Αθανασίου του Αθωνίτου. Αυτός υπήρξε ο πρώτος κτήτορας κοινοβιακής μονής στον Άθωνα, της σεβάσμιας Μονής της Μεγίστης Λαύρας. 

Γεννήθηκε το 930 μ. Χ. στην Τραπεζούντα του Πόντου από γονείς που είχαν έρθει από τη μακρινή Αντιόχεια. Δυστυχώς πέθαναν νωρίς. Ο πατέρας του πριν γεννηθεί ο Αθανάσιος και λίγο καιρό αργότερα η μητέρα του. Πριν πεθάνει η μητέρα του βάπτισε το νεογέννητο αγόρι και του έδωσε το όνομα Αβράμιος.

Μια ευσεβής φίλη της και μοναχή, ανάλαβε να μεγαλώσει το ορφανό. Το φρόντιζε σαν δικό της παιδί και του ενέπνευσε την πίστη στο Θεό, την ευσέβεια και την αγάπη για το μοναχικό ιδεώδες.

Όμως και αυτή, όταν ήταν επτά χρονών το παιδί, αρρώστησε και πέθανε. Κάποιοι άλλοι συγγενείς το περιμάζεψαν και το φρόντισαν ώσπου να ενηλικιωθεί. Τον έστειλαν μάλιστα να σπουδάσει στα ονομαστά σχολεία της περιοχής. 

Περί το 950 ήρθε στην Κωνσταντινούπολη για να συμπληρώσει τις σπουδές του, τον οποίο φιλοξένησε και φρόντισε μια πλούσια εξαδέλφη του, σύζυγος ανωτέρου αξιωματικού του βυζαντινού στρατού, Ζεφινεζέρ.

Σπούδασε στη σχολή του ονομαστού φιλοσόφου και δασκάλου Αθανασίου. Μάλιστα ήταν τέτοια η επίδοσή του, ώστε μετά την αποφοίτησή , ανάλαβε καθήκοντα διδάσκοντος στη σχολή.

Εκεί είχε την ευκαιρία να γνωρισθεί με έναν άγιο άνθρωπο, τον όσιο Μιχαήλ Μαλεΐνο, ηγούμενο της μονής Κυμινά της Βιθυνίας στη Μικρά Ασία.

Ο Μιχαήλ διέκρινε ότι στην ψυχή του νεαρού Αβράμιου ήταν κρυμμένος ο πόθος της μοναχικής ζωής και ασκήσεως. Γι’ αυτό και του δίδαξε τους κανόνες της μοναχικής ζωής.

Αλλά την ίδια περίοδο είχε και μια άλλη γνωριμία, η οποία θα έπαιζε σημαντικό ρόλο στην κατοπινή του πορεία, τον ανεψιό του μοναχού Μιχαήλ, Νικηφόρο Φωκά, τον μετέπειτα αυτοκράτορα του Βυζαντίου. 

Ο Αβράμιος ακολούθησε τον Μιχαήλ στη Μονή του, όπου εκάρη μοναχός και έλαβε το μοναχικό όνομα Αθανάσιος. Έδειξε δε μεγάλο ζήλο για τη μοναχική ζωή και απέκτησε πλούσια πνευματική καρποφορία. Μετά από τέσσερα χρόνια αποσύρθηκε στην έρημο, για μεγαλύτερη άσκηση, κάθαρση και πνευματικό αγώνα.

Μόνο που ο ηγούμενος Μιχαήλ τον όρισε ως πνευματικό πατέρα και καθοδηγητή του Νικηφόρου Φωκά. Ύστερα από λίγο καιρό, πλήθος ανθρώπων από τη γύρω περιοχή έτρεχε στο ερημητήριό του για να εξομολογηθεί και να ζητήσει τις πνευματικές του συμβουλές και να πάρει την ευλογία του. 

Ἡ ἐγκράτεια τοῦ Ὁσίου Ἀθανασίου τοῦ Ἀθωνίτου

ΓΙΑ ΝΑ ΜΗΝ ΚΑΤΑΚΡΙΝΟΥΜΕ ΚΑΝΕΝΑΝ

.........Ο όσιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης ήταν άνδρας υψηλός, μεγαλόσωμος και ρωμαλέος, τόσο ώστε έσερνε μεγάλους κορμούς δένδρων, δεμένους με ένα σχοινί, όταν εκτίζετο η ιερά και πανσεβάσμιος Μονή της Μεγίστης Λαύρας από τον ίδιο ως ηγούμενο και τους άλλους αδελφούς.
.........Στην Τράπεζα του μοναστηριού, ο όσιος παρετήρησε ότι ένας από τους αδελφούς τον περιεργαζόταν επιτιμητικά, επειδή, ενώ οι λοιποί μοναχοί έτρωγαν ένα πιάτο φαγητό, εκείνος κατανάλωνε δύο πιάτα.

Ἅγιος Ἀθανάσιος ὁ Ἀθωνίτης: Ὁ θεμελιωτής τοῦ ἁγιορείτικου κοινοβιακοῦ μοναχισμοῦ-Ἑορτάζει

Το Άγιο Όρος αποτελεί την κιβωτό του ορθόδοξου μοναχισμού εδώ και χίλια χρόνια. 

Αποτελεί δε δημιούργημα ενός μεγάλου άνδρα της Εκκλησίας μας, του αγίου Αθανασίου του Αθωνίτου.  Αυτός υπήρξε ο πρώτος κτήτορας κοινοβιακής μονής στον Άθωνα, της σεβάσμιας Μονής Μεγίστης Λαύρας.

      Γεννήθηκε το 930 μ. Χ. στην Τραπεζούντα του Πόντου από γονείς που είχαν έρθει από τη μακρινή Αντιόχεια. Δυστυχώς πέθαναν νωρίς. Ο πατέρας του πριν γεννηθεί ο Αθανάσιος και λίγο καιρό αργότερα η μητέρα του. Πριν πεθάνει η μητέρα του βάπτισε το νεογέννητο αγόρι και του έδωσε το όνομα Αβράμιος. 

Μια ευσεβής φίλη της και μοναχή, ανάλαβε να μεγαλώσει το ορφανό. Το φρόντιζε σαν δικό της παιδί και του ενέπνευσε την πίστη στο Θεό, την ευσέβεια και την αγάπη για το μοναχικό ιδεώδες. Όμως και αυτή, όταν ήταν επτά χρονών το παιδί, αρρώστησε και πέθανε. Κάποιοι άλλοι συγγενείς το περιμάζεψαν και το φρόντισαν ώσπου να ενηλικιωθεί. Τον έστειλαν μάλιστα να σπουδάσει στα ονομαστά σχολεία της περιοχής.

Δεῖτε τήν εἰκόνα μπροστά στήν ὁποία ἔβαλε μετάνοια ἡ Ὁσία Μαρία ἡ Αἰγυπτία

Στο σπήλαιο του Αγίου Αθανασίου του Αθωνίτου στην Αθωνίτικη Βίγλα, ασκήτευε την περίοδο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής ο Άγιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης, ακολουθώντας την παλιά συνήθεια των μοναχών της Παλαιστίνης να αποσύρονται στην έρημο την περίοδο αυτή. Μέσα στο Σπήλαιο υπάρχει ησυχαστήριο και δύο μικρά παρεκκλήσια, του Ακαθίστου Ύμνου και του Αγίου Νικολάου, που έχουν κοινό ναό.

Στο παρεκκλήσιο του Ακαθίστου Ύμνου φυλάσσεται η ομώνυμη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας. Την βρήκε μετά από όραμα ο Άγιος Αθανάσιος και την μετέφερε στο Καθολικό της Μεγίστης Λαύρας, η εικόνα όμως, θαυματουργικά γύρισε στο Σπήλαιο. Νέα απόπειρα μεταφοράς της κατέληξε στο ίδιο αποτέλεσμα.

Φωτογραφίες ἀπό τήν προσκυνηματική ἐπίσκεψη στό σπήλαιο τοῦ Ἁγίου Ἀθανασίου τοῦ Ἀθωνίτη στήν Ἀθωνίτικη Βίγλα.

1.Κατεβαίνοντας στο σπήλαιο.

Μορφές τῆς Ρωμηοσύνης: Νικηφόρος Φωκᾶς καί Ἅγιος Ἀθανάσιος ὁ Ἀθωνίτης

Κωνσταντίνος Χολέβας

Ὑπῆρξαν στιγμές κατά τίς ὁποῖες ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία μας καί ἡ πίστη μας ἐδιώχθησαν ἀπό τούς κρατοῦντες καί ἀνέδειξαν πλῆθος μαρτύρων. Ὑπῆρξαν, ὅμως, καί ἱστορικές ἐποχές κατά τίς ὁποῖες οἱ ἄρχοντες τοῦ κόσμου τούτου συνεργάσθηκαν κατά τρόπο θαυμαστό μέ τούς Ἁγίους , τούς Πατέρες καί τούς ἀσκητές καί ἡ συνεργασία αὐτή ἀπέβη λίαν ἐπωφελής γιά τήν Ἐκκλησία, τήν κοινωνία καί τήν πατρίδα. Ἕνα τέτοιο παράδειγμα συνεργασίας μέ λαμπρά ἀποτελέσματα εἶναι καί ἡ συνάντηση τοῦ Ἁγίου Ἀθανασίου τοῦ Ἀθωνίτου μέ τόν στρατηγό καί μετέπειτα αὐτοκράτορα Νικηφόρο Φωκᾶ, ἀπό τήν ὁποία προέκυψε ἡ οἰκοδόμηση τῆς Μονῆς τῆς Μεγίστης Λαύρας καί οὐσιαστικά ἡ ἵδρυση τῆς μοναστικῆς πολιτείας τοῦ Ἄθωνος.

Μοναχικὸ Σύστημα ὁσίου Ἀθανασίου τοῦ Ἀθωνίτου

Μοναχικὸ Σύστημα ὁσίου Ἀθανασίου τοῦ Ἀθωνίτου

Μοναχοῦ Παύλου Λαυριώτου

-α- Προλογικά
Βασικὸν κείμενον ἐκ τοῦ ὁποίου ἀντλοῦμεν τὶς ἀναγκαῖες πληροφορίες περὶ τοῦ μοναχικοῦ συστήματος τὸ ὁποῖον ἐθεμελίωσεν ἔν Ἄθω, ὑπερμεσοῦντος τοῦ δεκάτου αἰῶνος, ὁ ὅσιος Ἀθανάσιος ἀποτελεῖ ἡ Διαθήκη ἢ ἄλλως πως τὸ Τυπικὸν ἢ Κανονικὸν αὐτοῦ.
Δι᾿ αὐτοῦ καθορίζονται οἱ θεμελιώδεις ἀρχές, ἀκόμη καὶ λεπτομέρειες, τῆς διοικήσεως καὶ λειτουργίας τῆς Λαύρας, παρέχων ἕνα σύστημα πλήρους μοναστηριακῆς ὀργανώσεως.
Οὗτω, ἀναφέρεται εἰς τὴν ἐκλογὴν ἡγουμένου, τὶς εὐθῦνες, τὶς ἐξουσίες καὶ τὰ δικαιώματα αὐτοῦ, εἰς τὴν δοκιμασίαν, τὴν εἴσοδον τῶν δοκίμων καὶ τὴν ἀποπομπὴν τῶν μοναχῶν, εἰς τὴν ἀδελφότητα, (δικαιώματα, ὑποχρεώσεις), εἰς «τὴν τῶν προκρίτῳν λογάδα», (σύναξιν) καὶ εἰς τὸ λειτουργικὸν Τυπικόν.

Η θαυμαστή εμφάνιση της Παναγίας στον Όσιο Αθανάσιο τον Αθωνίτη

Κατά το έτος 963, συνέβη λιμός στην του διάσταση, κατάκτησε την αρετή και Αυτοκρατορία, ένεκα του οποίου εδημιουργήθη έλλειψη τροφών και στο Άγιον Όρος. Επειδή είχε αρχίσει η οικοδομή της Λαύρας και να εξαντλούνται τα υλικά και τα τρόφιμα, ο Όσιος απεφάσισεν να μεταβεί στις Καρυές για να συμβουλευθεί τον Πρώτο και τους γέροντες επί του πρακτέου. Ενώ λοιπόν επορεύετο προς τις Καρυές, σε αρκετή απόσταση από τη Μονή, συναντά μια σεμνοτάτην και ωραιωτάτην γυναίκα. Από την θέα της εταράχθη. Αλλά πρώτη η γυνή ερώτα τον Αθανάσιον «Πόθεν έρχεσαί, Αθανάσιε, και που πορεύεσαι;».

Έκπληκτος ο Όσιος απάντησε «Ποία είσαι εσύ, η οποία μου ομιλείς και γνωρίζεις το όνομά μου;».
«Εγώ είμαι η Μήτηρ του Κυρίου και προστάτις σου» απαντά εκείνη, και συνεχίζει «Αλλ' είπε μοι, διατί εγκατέλιπες την Λαύραν, και που μεταβαίνεις;»

Μορφές της Ρωμηοσύνης: Νικηφόρος Φωκάς και Άγιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης

Κωνσταντίνος Χολέβας

Ὑπῆρξαν στιγμές κατά τίς ὁποῖες ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία μας καί ἡ πίστη μας ἐδιώχθησαν ἀπό τούς κρατοῦντες καί ἀνέδειξαν πλῆθος μαρτύρων. Ὑπῆρξαν, ὅμως, καί ἱστορικές ἐποχές κατά τίς ὁποῖες οἱ ἄρχοντες τοῦ κόσμου τούτου συνεργάσθηκαν κατά τρόπο θαυμαστό μέ τούς Ἁγίους , τούς Πατέρες καί τούς ἀσκητές καί ἡ συνεργασία αὐτή ἀπέβη λίαν ἐπωφελής γιά τήν Ἐκκλησία, τήν κοινωνία καί τήν πατρίδα. Ἕνα τέτοιο παράδειγμα συνεργασίας μέ λαμπρά ἀποτελέσματα εἶναι καί ἡ συνάντηση τοῦ Ἁγίου Ἀθανασίου τοῦ Ἀθωνίτου μέ τόν στρατηγό καί μετέπειτα αὐτοκράτορα Νικηφόρο Φωκᾶ, ἀπό τήν ὁποία προέκυψε ἡ οἰκοδόμηση τῆς Μονῆς τῆς Μεγίστης Λαύρας καί οὐσιαστικά ἡ ἵδρυση τῆς μοναστικῆς πολιτείας τοῦ Ἄθωνος.

Ὁ Ἅγιος Ἀθανάσιος γεννήθηκε στήν Τραπεζοῦντα τοῦ Πόντου μεταξύ τοῦ 927 καί τοῦ 930. Σπούδασε

στήν Κωνσταντινούπολη καί μόνασε ἀρχικά στή Μονή τοῦ Κυμινᾶ, τῆς ὁποίας ἡγούμενος ἦταν ὁ Μιχαήλ Μαλεΐνος, θεῖος τοῦ Νικηφόρου Φωκᾶ. Ὁ Ἅγιος εἶχε βίαιο θάνατο ἀπό ἀτύχημα στή Μονή τῆς Λαύρας τοῦ Ἁγίου Ὄρους τό ἔτος 1001. Οἱ βιογράφοι του καταγράφουν τήν ἔντονη παρουσία τῆς Παναγίας στή ζωή του καί τίς ἐμφανίσεις της, ὅταν τόν καθοδηγοῦσε νά κτίσει τό μοναστῆρι. Κοντά στή Μονή ὁ σημερινός ἐπισκέπτης μπορεῖ νά προισκυνήσει στό Ἁγίασμα, τό ὁποῖο ἀναβλύζει ἀπό τό σημεῖο ὅπου ὁ Ἀθανάσιος εἶδε τή μορφή τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου. Ὁ ἅγιος συνέγραψε τό θαυμαστό Τυπικό τῆς Μονῆς, πού θεωρεῖται τό θεμέλιο τοῦ Ἁγιορειτικοῦ μοναχισμοῦ, καθώς καί δύο ἄλλα σημαντικά κείμενα, τήν Ὑποτύπωση καί τήν Διατύπωση. Καταγράφονται πάμπολλα θαύματά του καί ἐν ζωῇ καί μετά τήν κοίμησή του. ¨Ο τάφος του βρίσκεται στό καθολικό τῆς Μεγίστης Λαύρας, ὅπου μπορεῖ νά προσκυνήσει ὁ εὐλαβής ἐπισκέπτης.

(Μιλάει για αυτόν ο γέρων Εφραίμ από τη σκήτη του αγίου ανδρέα από τις Καρυές στην εκπομπή του Μανώλη Μελινού στο Ρ/Σ Εκκλησίας).

Ὁ Νικηφόρος Φωκᾶς, γόνος μεγάλης οἰκογενείας στρατηγῶν καί ἀρχόντων, βασίλευσε ἀπό τό 963 ἕως τό 969, ὁπότε δολοφονήθηκε. Στή σύντομη βασιλεία του δόξασε τό Ἑλληνορθόδοξο κράτος τῆς Ρωμανίας, αὐτὀ πού σήμερα ἀποκαλοῦμε Βυζαντινό. Ἦταν δίκαιος , αὐστηρός καί γενναῖος. Κατετρόπωσε ὅλους τούς ἐπιβουλευομένους τήν Ρωμηοσύνη καί κυρίως τούς Ἄραβες καί τούς Βουλγάρους. Ὡς στρατηγός τοῦ αὐτοκράτορος Ρωμανοῦ Β΄ ἐξεδίωξε τό 961 τούς Σαρακηνούς Ἄραβες ἀπό τήν Κρήτη, ἀπ’ ὅπου ἐξορμοῦσαν μέ πειρατικές διαθέσεις κατά τῶν νησιῶν τοῦ Αἰγαίου ἀκόμη καί κατά τοῦ Ἄθωνος, ὅπου ὑπῆρχαν ἤδη ἀσκητές. Ὁ Γάλλος ἱστορικός Σλουμπερζέ στήν τριλογία του γιά τήν ἀκμή τοῦ Βυζαντίου κατά τόν 10ο αἰῶνα ἀφιερώνει ἕναν μεγάλο τόμο στή βιογραφία τοῦ Νικηφόρου Φωκᾶ.

Ἡ συνάντηση τῶν δύο ἀνδρῶν ἔγινε στή Μονή τοῦ Κυμινᾶ τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ὅταν ὁ Νικηφόρος ἐπερσκέφθη τόν θεῖο του Μιχαήλ Μαλεΐνο. Ὁ στρατηγός γοητεύθηκε ἀπό τήν ἀσκητική καί πνευματική μορφή τοῦ Ἀθανασίου καί τοῦ ὑποσχέθηκε ὅτι συντόμως θά ἐγκαταλείψει τά κοσμικά ἀξιώματα καί θά μονάσει κοντά του. Αὐτή ἡ ὑπόσχεση δέν τηρήθηκε, ὅμως ὁ σεβασμός τοῦ Νικηφόρου πρός τόν Ἅγιο παρέμεινε ἀδιάπτωτος καί ὁ δεσμός τους κατέστη ἰσχυρός. Τό 961 ὅταν ὁ Νικηφόρος Φωκᾶς ἐστάλη στήν Κρήτη γιά νά τήν ἀπελευθερώσει ζήτησε μετ’ ἐπιτάσεως νά ἔχει κοντά του τόν Ἄγιο Ἀθανάσιο. Παρά τόν ἀρχικό δισταγμό του ὁ Ἅγιος ἦλθε στήν Κρήτη καί προσηύχευτο συνεχῶς ὑπέρ τῆς ἐπιτυχίας τῶν ἑλληνικῶν στρατευμάτων. Ὁ Νικηφόρος τόν ὑπεδέχθη μέ συγκίνηση καί τόν κράτησε κοντά του ἐπί μῆνες ὡς σύμβουλο. Ὅταν ἔπεσε ὁ Χάνδαξ, τό σημερινό Ἡράκλειο, οἱ Ἄραβες ὑπέγραψαν συνθήκη καί ἀπεχώρησαν ἀφήνοντας πολλά λάφυρα. Ἀπό αὐτά τά λάφυρα προῆλθαν τά πρῶτα χρήματα τά ὁποῖα ἔδωσε Ὁ Φωκᾶς στόν Ἀθανάσιο γιά τήν οἰκοδόμηση τῆς Λαύρας. Βλέπουμε, δηλαδή, ὅτι ὁ Ἅγιος εἶχε πατριωτικά αἰσθήματα καί βοήθησε πνευματικά στήν ἀπελευθέρωση ἑλληνικῶν ἐδαφῶν. Παρατηροῦμε ἐπίσης ὅτι ἡ ἵδρυση τοῦ πρώτου καί ἱστορικοῦ μοναστηριοῦ τοῦ Ἁγίου Ὄρους ὀφείλεται σέ χρήματα πού προῆλθαν ἀπό ἕναν ἀπελευθερωτικό ἀγῶνα τῶν Βυζαντινῶν Ρωμηῶν καί ἀπό τήν εὐλάβεια καί τό φιλομόιναχο πνεῦμα ἑνός στραηγοῦ καί μετέπειτα αὐτοκράτορος.

Ὅταν τό 963 ὁ Νικηφόρος Φωκᾶς ἐστέφθη αὐτοκράτωρ, διότι ἦσαν ἀνήλικα τά τέκνα τοῦ ἀποθνόντος Ρωμανοῦ Β΄, τότε ὁ Ἀθανάσιος τόν ἐπεσκέφθη στήν Κωνσταντινούπολη καί ὁ βασιλεύς ἐξέδωσε Χρυθσόβουλλο, διά τοῦ ὁποίου χορηγήθηκε στήν Λαύρα βοήθεια ἐκ 244 χρυσῶν νομισμάτων. Στήν ἴδια Μονή παρεχωρήθη καί ἡ Μονή τῶν Περιστερῶν, ἡ ὁποία βρισκόταν στήν Θεσσαλονίκη. Κατά τήν ἐπίσκεψή του αὐτή ὁ Ἅγιος ἔλαβε ἀπό τόν Νικηφόρο βοήθεια χρηματική καί γιά τήν οἰκοδόμηση τοῦ Ναοῦ τοῦ Πρωτάτου, κατόπιν αἰτήματος τῶν μοναχῶν τῶν Καρυῶν τοῦ Ἁγίου Ὄρους. Γιά τήν ἀποπεράτωση τῆς Λαύρας, ἡ ὁποία ἔχει μορφή καστροπολιτείας, τόν Ἀθανάσιο βοήθησαν ἀργότερα καί ἄλλοι Ρωμαῖοι -Ρωμηοί αὐτοκράτορες, ὅπως ὁ Ἰωάννης Τσιμισκῆς, ὁ Βασίλειος Β΄ ὁ Μακεδών (Βουλγαροκτόνος), ὁ Μιχήλ Στ΄Στρατιωτικός, ὁ Κωνσταντῖνος Ι Δούκας καί ὁ Ἀλέξιος Α΄ Κομνηνός.

Ὁ Ἀθανάσιος ὅταν ἐπισκέφθηκε στή Βασιλεύουσα τόν νέο αὐτοκράτορα καί πνευματικό του φίλο τόν συνεβούλευσε νά διάγει «λιτῶς καί ἐν ταπεινώσει», νά μετανοεῖ καί νά ἐξομολογεῖται καθημερινῶς γιά ὅλες τίς ἁμαρτίες του καθώς καί γιά τό γεγονός ὅτι δέν ὑλοποίησε τήν ὑπόσχεσή του νά γίνει μοναχός. Ἐπίσης τοῦ ὑπέδειξε νά εἶναι ἐπεικής πρός τούς πολίτες καί νά κάνει ἐλεημοσύνες.

Στό Τυπικόν τῆς Μεγίστης Λαύρας, τό ὁποῖο ἐγράφη μεταξύ τοῦ 970 καί τοῦ 975 ὁ Ἀθανάσιος ἀναφέρεται τιμητικά καί στόν ἀοίδιμο πλέον Νικηφόρο. Τόν χαρακτηρίζει ζηλωτή τοῦ μοναχικοῦ βίου, μέγαν ἐν βασιλεῦσι καί πολύν τήν ἀνδρείαν καί τήν ἀρετήν, τόν ὁποῖον ὁ ἀπροιστοτέχνης Θεός τόν ἀξίωσε «ὡς γέρας ( βραβεῖον) ἄξιον» νά ἐκπορθήσει τίς βαρβαρικές πόλεις. Ὅμως δέν κατόρθωσε νά ἐπληρώσει τήν φιλόθεο πρόθεσή του νά γίνει μοναχός, διότι κατέλαβε «τά τῆς βασιλείας τῶν Ρωμαίων σκῆπτρα». Τόν ἐπαινεῖ ἐπίσης, διότι ἔζησε μέσα στόν κόσμο ὡς μοναχός μέ μακρές νηστεῖες καί κοιμώμενος κάτω στό σκληρό πάτωμα, γεγονός πού βεβαιώνουν καί οἱ βιογράφοι τοῦ αὐτοκράτορος Νικηφόρου. Ὁ Ἀγιος Ἀθανάσιος τιμᾶ τόν Νικηφόρο γράφοντας ὅτι ξεπέρασε τούς μοναχούς τῶν ὀρέων μέ τίς ἀγρυπνίες του , τίς συνεχεῖς γινυκλισίες καί μέ τήν σωφροσύνη του. Εἶναι πράγματι ἐντυπωσιακό ὅτι ἡ Ὀρθόδοξη πνευματικότητα εἶχε τόσο βαθειά ἐπηρεάσει πολλούς Βυζαντινούς αὐτοκράτορες ὥσρτε ἄλλοι ἐξ αὐτῶν τελείωναν τόν βίο τους ἐνδυόμενοι τό μοναχικό σχῆμα καί ἄλλοι, ὅπως ὁ Νικηφόρος Φωκᾶς, ζῶντας μέ νηστεία, ἄσκηση καί προσευχή. Παρά τό φιλομόναχο πνεῦμα του ὁ Νικηφόρος ὡς αὐτοκράτωρ ἐτάχθη κατά τῆς ἱδρύσεως πολλῶν Μονῶν μέσα στίς πόλεις καί εὐνόησε τήν ἵδρυση Μονῶν στήν ὕπαιθρο.

Ἡ ἐξύμνηση τοῦ ἤθους τοῦ Φωκᾶ ἀπό τόν Ἀγιο Ἀθανάσιο καί ἡ συγκίνηση γιά τό μαρτυρικό του τέλος -δολοφονήθηκε μετά ἀπό συνωμοσία συνεργτῶν του- ὁδήγησαν τόν ἁγιογράφο τοῦ Καθολικοῦ τῆς Λαύρας νά παραστήσει τόν Νικηφόρο μέ φωτοστέφανο Ἁγίου καί νά κρατεῖ στά χέρια του τό Χρυσόβουλλο-ἐπίσημο διάταγμα-μέ τό ὁποῖο δίδει χρηματική δωρεά γιά τήν ἀνέγερση τῆς Λαύρας. Ὅποιος ἐπισκέπτεται σήμερα τό Ἅγιον Ὄρος καί πολύ περισσότερο τήν ἀρχαιοτέρα Μονή, δηλ. τήν Μεγίστη Λαύρα, ἄς ἀνάβει ἕνα κερί ἐπικαλούμενος τήν βοήθεια τοῦ Ἁγίου Ἀθανασίου καί ἕνα ἄλλο κερί γιά νά ἀναπαυθεῖ ἡ ψυχή τοῦ ἐνδόξου καί εὐλαβοῦς αὐτοκράτορος Νικηφόρου Φωκᾶ. Ἡ Θεία Πρόνοια εὐδόκησε νά ἔχουμε τήν συνεργασία τῶν δύο αὐτῶν μορφῶν τῆς Ρωμηοσύνης γιά νά ἱδρυθεῖ καί νά ἀνθήσει ἡ ὀργανωμένη μοναστική κοινότητα τοῦ Ἄθωνος. Κάι γιά ἐκείνους πού διερωτῶνται ἄν ἐμεῖς οἱ Χριστιανοί πρέπει νά ἀσχολούμεθα καί μέ τά ζητήματα τοῦ ἔθνους καί τῆς πατρίδος θυμίζω ὅτι ἡ Παναγία εὐλόγησε τήν ἵδρυση τοῦ πρώτου Ἀθωνικοῦ μοναστηριοῦ ἀπό τόν Ἄθανάσιο, ὁ ὁποῖος μόλις εἶχε γυρίσει ἀπό τήν ἀπελευθερωμένη Κρήτη. Ἕνας μοναχός, πού προσηύχετο γιά νά ἐνισχυθεῖ ὁ Νικηφόρος καί ὁ στρατός του κατά τῶν Σαρακηνῶν, ἔλαβε τήν μεγάλη εὐλογία ἀπό τήν Ὑπέρμαχο Στρατηγό τοῦ Γένους νά οἰκοδομήσει τό πρῶτο Ἀγορείτικο μοναστῆρι καί νά καταγράψει τίς ἀρχές πού διέπουν τά ἀθωνικά κοινόβια.

Ἄς εὐχηθοῦμε ὁ Ἅγιος Ἀθανάσιος νά πρεσβεύει ὑπέρ τοῦ Ἁγίου Ὄρους καί τῶν εὐλαβῶν προσκυνητῶν του. Ἐπίσης ἄς προσευχηθοῦμε ὁ Ἐλληνορθόδοξος λαός μας νά βρεῖ καί σήμερα κυβερνῆτες μέ πίστη καί πατριωτισμό, ὅπως ὁ ἀοίδιμος Νικηφόρος Φωκᾶς.


Κ.Χ. ΙΟΥΝΙΟΣ 2010

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1) Παύλου Μοναχοῦ Λαυριώτου: Ὁ Ὅσιος Ἀθανάσιος ὁ Ἀθωνίτης, Στ΄ Ἔκδοση, Ἅγιον Ὄρος 2007.
2) Μοναχοῦ Νικοδήμου Μπιλάλη: Ὅσιος Ἀθανάσιος ὁ Ἀθωνίτης, τόμοι 2, Β΄ἔκδοσις, ἐκδ. Παρουσία, Ἀθῆναι 2000.
3) Γεωργίου Κρασανάκη: Ἅγιον Ὄρος, Ὅσιος Ἀθανάσιος καί Κρήτη, ἄρθρο στό περ. Πρωτᾶτον, ἀριθμ. 117, Καρυές 2010.
http://anavaseis.blogspot.com/2010/07/blog-post_24.html#more
  antibaro.gr