Φαντασία - γονεῖς - παιδιά, Ἀρχιμ. Σάββα Ἁγιορείτου

Φαντασία - γονεῖς - παιδιά, Ἀρχιμ. Σάββα Ἁγιορείτου, 06-06-2010

 

Ἡ νοερὰ προσευχὴ ἀποτρέπει τὸν σχηματισμὸ εἰδώλων στὸν νοῦ μας , Ἀρχιμ. Σάββα Ἁγιορείτου

 

Ἡ φαντασία εἰναι τῶν δαιμόνων τὸ ὄχημα , Ἀρχιμ. Σάββα Ἁγιορείτου

 

Ἡ φαντασία εἶναι τό ὄχημα τῶν δαιμόνων. Ἀρχ. Σάββας Ἁγιορείτης

 

«Οἱ παγίδες τῆς φαντασίας στήν πνευματική ζωή» Ἅγιος Σιλουανός ὁ Ἀθωνίτης, π. Σωφρονίου. Ἀρχ. Σάββας Ἁγιορείτης

«Οἱ παγίδες τῆς φαντασίας στήν πνευματική ζωή»

Ἅγιος Σιλουανός ὁ Ἀθωνίτης, π. Σωφρονίου. 30^ο Μέρος

Ὁμιλία τοῦ Ἀρχ. Σάββα Ἁγιορείτη στίς 30-08-2015

          Μιλᾶμε γιά τήν φαντασία, μέ τήν Χάρη τοῦ Θεοῦ, πού εἶναι ἕνα σημαντικό κεφάλαιο γιά τήν πνευματική ζωή, σχολιάζοντας τό ἀντίστοιχο κεφάλαιο πού ἔχει γράψει ὁ π. Σωφρόνιος: «Τά εἴδη τῆς φαντασίας καί ὁ ἀγώνας ἐναντίον της»[1]. Γενικῶς ἰσχύει αὐτό πού μᾶς ἔχουν πεῖ οἱ Πατέρες, ὅτι ἡ φαντασία εἶναι τό ὄχημα τῶν δαιμόνων. Καί θά πρέπει ὁ ἄνθρωπος νά σταυρώσει τήν φαντασία του, δηλαδή νά τήν ἀπενεργοποιήσει, γιατί εἶναι μία -μετά τήν πτώση- δύναμη τῆς ψυχῆς, μπῆκε στόν ἄνθρωπο, δόθηκε στόν ἄνθρωπο, ἀλλά δέν βοηθάει στήν προσευχή οὔτε στήν πνευματική ζωή, ἀντίθετα τήν ἐκμεταλλεύεται ὁ διάβολος καί μπορεῖ ὁ ἄνθρωπος νά πλανηθεῖ.

Λέει ὁ π. Σωφρόνιος: «Ὁ ἡσυ­χα­στής μοναχός, πού ἀγω­νί­ζεται κατά τῆς φαντα­σί­ας, ἡ ὁποία διαστρεβλώνει τήν πνευματική ζωή, συ­ναν­τιέ­ται μέ ποικιλόμορφες ἐκ­δη­λώ­σεις της. Αὐτές μπο­ροῦν νά τα­ξι­νο­μη­θοῦν μέ διά­φο­ρους τρόπους. Ὁ γέ­ρον­τας», ὁ Ἅγιος Σιλουανός δηλαδή, «τίς συ­νό­ψι­ζε στίς τέσ­σε­ρις μορφές πού ἐκ­θέ­σα­με πα­ρα­πά­νω, μορφές πού τοῦ ἔδι­ναν τή δυ­να­τό­τη­τα νά ἐκφράσει τήν οὐσία τοῦ προ­βλή­μα­τος»[2]. Μιλήσαμε τήν προηγούμενη φορά καί τήν προ-προηγούμενη γιά τίς τέσ­σε­ρις μορφές φαντασίας. Ἡ πρώτη μορφή εἶναι οἱ χονδρές φαντασίες, πού συνδέονται μέ τά σαρκικά πάθη. Τό πρῶτο εἶδος φαντασίας. Τό δεύτερο εἶδος φαντασίας εἶναι αὐτό πού λέμε ὀνειροπόληση ἤ ρεμβασμός. Τό τρίτο εἶδος φαντασίας εἶναι αὐτό πού λέγεται «δημιουργική φαντασία» καί χρησιμοποιεῖται ἀπό τούς ἐπιστήμονες γιά νά συλλάβουνε τήν λύση κάποιου τεχνικοῦ προβλήματος παραδείγματος χάριν. Καί τό τέταρτο εἶδος φαντασίας εἶναι αὐτό πού ὀνομάζεται «θεολογική δημιουργία», τό ὁποῖο χρησιμοποιεῖται ἀπό κάποιους θεολόγους μέ σκοπό νά βροῦνε τόν Θεό. Ἀλλά δέν εἶναι αὐτός ὁ σωστός δρόμος. Καί τά τέσσερα εἴδη εἶναι ἀπορριπτέα, (τό εἴπαμε καί τίς προηγούμενες φορές), διότι καί τά τέσσερα ἐμποδίζουν τήν καθαρή προσευχή, ἡ ὁποία εἶναι ὁ τρόπος γιά νά δεῖ κανείς τόν Θεό, γιά νά βρεῖ τόν Θεό, γιά νά καθαριστεῖ ἡ καρδία καί νά γίνει πλέον ὁ ἄνθρωπος «νοῦς ὁρῶν τόν Θεόν».

«Ἡ πρώτη φαντασία», τό πρῶτο εἶδος φαντασίας, «ἀνα­φέ­ρε­ται γενικά στόν ἀγώνα κατά τῶν παθῶν» καί πρέπει νά καταπολεμηθεῖ ὁπωσδήποτε. Εἶναι οἱ χονδρές φαντασίες, πού μᾶς φέρνουνε οἱ πονηροί δαίμονες ἤ τίς φτιάχνει καί ὁ ἴδιος ὁ ἄνθρωπος δυστυχῶς, πού συνδέονται μέ τά σαρκικά πάθη. «Τό δεύτερο εἶδος φαντασίας», πού εἴπαμε εἶναι ὁ ρεμβασμός, ἡ ὀνειροπόληση, πού ἀφήνει κανείς τήν φαντασία του νά ἐργάζεται ἔτσι, νά ρεμβάζει, «χα­ρα­κτη­ρί­ζει», αὐτό τό εἶδος φαντασίας, «ὅσους προ­σεύ­χον­ται μέ τόν πρῶτο τρόπο»[3]. Εἴχαμε μιλήσει γιά τούς τρεῖς τρόπους προσευχῆς, ὅπως τούς λέει ὁ Ἅγιος Σιλουανός. Ὁ πρῶτος τρόπος εἶναι αὐτός ὁ τρόπος ὁ ὁποῖος συνδέεται μέ τήν φαντασία. Ἐπειδή ὁ νοῦς εἶναι ἀδύναμος, ὁ ἄνθρωπος κάνει μιά προσευχή μέ φαντασίες. Φαντάζεται διάφορα, τόν Θεό κ.λ.π. ἤ καταστάσεις πού νομίζει ὅτι εἶναι πνευματικές, ἀλλά εἶναι φανταστικές.

«Τά εἷδη τῆς φαντασίας καί ὁ ἀγώνας ἐναντίον της» Ἅγιος Σιλουανός ὁ Ἀθωνίτης, π. Σωφρονίου, 28ο Μέρος

«Τά εἷδη τῆς φαντασίας καί ὁ ἀγώνας ἐναντίον της»

Ἅγιος Σιλουανός ὁ Ἀθωνίτης, π. Σωφρονίου, 28ο Μέρος

Ὁμιλία τοῦ Ἀρχ. Σάββα Ἁγιορείτη στίς 16-08-2015

«Τά εἷδη τῆς φαντασίας καί ὁ ἀγώνας ἐναντίον της». Αὐτό εἶναι τό κεφάλαιο πού, μέ τή Χάρη τοῦ Θεοῦ, θά δοῦμε σήμερα στόν Ἅγιο Σιλουανό. Λέει ὁ π. Σωφρόνιος: «Ἀφοῦ τολ­μή­σα­με νά γρά­ψου­με γιά τήν «Ἱερά ἡσυ­χία», πού τόσο ἀγαποῦ­σε ὁ Γέ­ρον­τας Σι­λουα­νός», ὁ Ἅγιος Σιλουανός, «πρέ­πει νά μι­λή­σου­με καί γιά τόν ἀνα­πό­φευ­κτο ἀγώνα τοῦ ἀσκη­τή κατά τῆς φαν­τα­σί­ας»[1]. Καί βέβαια δέν εἶναι μόνο γιά τόν ἀσκητή ὁ ἀγώνας κατά τῆς φαντασίας ἀλλά καί γιά κάθε χριστιανό, διότι ἡ φαντασία παίζει πολύ βασικό ρόλο στή διαδικασία τῆς ἁμαρτίας. Καί οἱ Ἅγιοι Πατέρες μᾶς εἶπαν, ὅτι ἡ φαντασία εἶναι ἡ γέφυρα τῶν δαιμόνων, δηλαδή μέσω τῆς φαντασίας οἱ δαίμονες μπαίνουν στό κάστρο τῆς ψυχῆς μας. Ξέρετε πού τά κάστρα εἴχανε μία γέφυρα καί ὅταν θέλανε νά ἀσφαλίσουν τό κάστρο, τήν σήκωναν τήν γέφυρα καί ἦταν ἀπομονωμένο τό φρούριο. Ἔτσι καί ἡ φαντασία, στόν πνευματικό ἀγώνα τώρα, παίζει αὐτό τόν ρόλο. Ἄν κανείς δηλαδή ἔχει ριγμένη τήν γέφυρα, τό κάστρο εἶναι πολύ εὐάλωτο∙ περνοῦν πάνω ἀπό τήν γέφυρα οἱ δαίμονες καί μᾶς πολεμοῦν καί μᾶς νικοῦν πολλές φορές.

«Τό κε­φά­λαιο τῆς πνευ­μα­τι­κῆς ζωῆς αὐτό», λέει ὁ π. Σωφρόνιος, «εἶναι ἐξαιρε­τι­κά λεπτό καί πο­λύ­πλο­κο. Ἐπει­δή βα­σι­κή τάση μας εἶναι νά ἐκθέτουμε συγκε­κρι­μέ­νη πεῖρα, εἴμαστε ὑποχρεωμένοι νά πε­ρι­γρά­ψου­με ἁπλά σέ γενικές γραμμές τήν συ­νεί­δη­ση καί τίς πα­ρα­στά­σεις πού ἐπι­κρά­τη­σαν μέχρι σή­με­ρα στούς ἀσκη­τι­κούς κύ­κλους τῶν πα­τέ­ρων τοῦ Ἄθω καί πού συμ­με­ρι­ζό­ταν καί ὁ ἴδιος ὁ Γέρον­τας»[2]. Οἱ Ἅγιοι δέν μιλοῦνε θεωρητικά οὔτε στοχαστικά. Δέν κάνουν φιλοσοφία, ἀλλά μέ βάση γεγονότα καί μέ βάση τήν πεῖρα πού ἔχουν, εἴτε δική τους ἤ τήν πεῖρα τῶν ἄλλων Ἁγίων.

«Ἀφή­νου­με κατά μέρος τίς θε­ω­ρί­ες τῆς σύγ­χρο­νης ἐπι­στη­μο­νι­κῆς ψυχολογίας. Δέν θά κάνουμε σύγ­κρι­ση ἤ κριτική αὐτῶν ἤ τῶν ἄλλων θε­ω­ριῶν. Σημειώ­νου­με μόνο πώς σέ πολλά δέν συμ­πί­πτουν, γιατί οἱ δύο θε­ω­ρί­ες ἔχουν σάν βάση δια­φο­ρε­τι­κές κο­σμο­λο­γι­κές καί ἀν­θρω­πο­λο­γι­κές πα­ρα­στά­σεις»[3].

Ἡ ἀντιμετώπιση τῆς προσβολῆς τῆς φαντασίας, Ἀρχιμ. Σάββα Ἁγιορείτου (Κήρυγμα)

  Ἡ ἀντιμετώπιση τῆς προσβολῆς τῆς φαντασίας, ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ-ΠΑΡΑΙΝΕΣΕΙΣ ΠΕΡΙ ΗΘΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΤΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ, Φιλοκαλία τόμος Α΄, 24-10-2021, Ἀρχιμ. Σάββα Ἁγιορείτου

Ἱ.Μ. Ἁγίας Τριάδος Ἐδέσσης http://hristospanagia3.blogspot.com, http://hristospanagia.gr καί τό νέο ἱστολόγιο http://agiapsychanalysi.blogspot.com

ΑΠΟΔΕΙΠΝΟ-ΚΉΡΥΓΜΑ

https://youtu.be/c9BNXMnMvKo

Συν Θεω ζωντανή μετάδοση τώρα ΑΠΟΔΕΙΠΝΟ-ΚΉΡΥΓΜΑ

Παιδί μου, πρόσεχε τήν φαντασίαν, ἀπό τήν φαντασίαν ξεκινοῦν ὅλα τά ἁμαρτήματα...

Παιδί μου, πρόσεχε την φαντασίαν, από την φαντασίαν ξεκινούν όλα τα αμαρτήματα, είναι η ρίζα της αμαρτίας, δια τούτο πρόσεχε. Μόλις έλθη η φαντασία προσώπου ή πράξεως, κάτι που είδες ή άκουσες, αμέσως δίωκε αυτήν από τον νουν σου με οργήν και με την ευχήν, σύντομα την ευχήν και έντονα, και αμέσως νοερώς με πόνον να παρακαλής την Παναγίαν μας να σε βοηθήση και ελπίζω εις τον Θεόν να τύχης της νίκης.

Τά εἷδη τῆς φαντασίας καί ὁ ἀγῶνας ἐναντίον της Ἅγιος Σιλουανός 28ο Ἀρχ Σάββας Ἁγιορείτης

Τά εἷδη τῆς φαντασίας καί ὁ ἀγῶνας ἐναντίον της Ἅγιος Σιλουανός 28ο Ἀρχ Σάββας Ἁγιορείτης 16-8-2015

Μηνύματα ἀπό ἰδιόχειρο σημείωμα τῆς Γερόντισσας τῆς Κρήτης

ΑΠΟ ΙΔΙΟΧΕΙΡΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΤΗΣ ΓΕΡΟΝΤΙΣΣΑΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ

19-5-2012

«Μέ πόση εὐκολία λένε ὁρισμένοι, κυρίως γυναῖκες, ὅτι βλέπουν Ἁγίους ἀκόμη καί τόν Χριστό καί τήν Παναγία Μητέρα Του... Λένε ὅτι παίρνουν πληροφορίες ἀπ’ αὐτούς καί ἕνα σωρό ἀνόητα πράματα. Μᾶς χορεύει ὁ διάβολος στό ‘ταψί’ τοῦ μαγειριοῦ του! Δέν καταλαβαίνουμε ὅτι ἡ φαντασία καί ἡ σκέψη εἶναι οἱ καλύτεροι σύμμαχοι τοῦ σατανᾶ. Ἡ καθαρή καρδιά εἶναι τοῦ Χριστοῦ. Κάνουμε λίγη νηστεία, λίγη ἀγρυπνία καί λίγη προσευχή καί ἀρχίζει ὁ κρυφός ἐγωισμός ὅτι φθάσαμε καί τόν Μέγα Ἀντώνιο! Αὐτήν τήν χαραμάδα τήν ἐκμεταλλεύεται ὁ πειρασμός καί μπαίνει στήν ψυχή μας, στό μυαλό μας καί ἀρχίζει δικές του φανερώσεις... Αὐτός πού μπόρεσε καί εἶδε τό πλῆθος τῶν ἁμαρτημάτων του καί ἔκλαψε γι’ αὐτές καί ὅποιος μπόρεσε εἰλικρινά νά συγχωρήσει τούς ἐχθρούς του καί νά τούς εὐεργετήσει, εἶναι ἀνώτερος ἀπό αὐτούς πού κουβέντιασαν μέ ἀγγέλους...».

«Τά καλύτερα παιδιά τοῦ Χριστοῦ εἶναι αὐτά πού γλυκάθηκαν πολύ στην ἁμαρτία καί μπόρεσαν καί τήν ἀποστράφηκαν, γιατί εἴχανε γεύση καί τήν ξέχασαν μέ τήν μετάνοια, τήν ἐξομολόγηση...».

Ὑπνωτισμός, Αὐτοΰπνωσις, Φαντασία, Διαλογισμός

Tοῦ κ. Ἰωάννου Μηλιώνη, ἐκπαιδευτικοῦ, μέλους τῆς Π.Ε.Γ

Ὁ ὅρος ὑπνωτισμὸς προῆλθε ἀπὸ τὴ σύντμηση τοῦ ὅρου «νεῦρο-ὑπνωτισμὸς», ποὺ εἰσήγαγε ὁ Σκωτσέζος χειρουργὸς Τζέϊμς Μπρέϊντ (James Braid) (1843), κι ὁ ὁποῖος σήμαινε «τὸν ὕπνο τοῦ νευρικοῦ συστήματος»[1].

Ἕνα πρόσωπο ποὺ βρίσκεται σὲ ὕπνωση ἐπιδεικνύει ὁρισμένα ἀσυνήθιστα χαρακτηριστικὰ καὶ ροπές, ἔναντι ἑνὸς μὴ ὑπνωτισμένου, εἰδικότερα ὑπερβολικὴ δεκτικότητα στὶς ὑποβολές.

Οἱ πρόγονοι τῆς σύγχρονης ὕπνωσης θὰ πρέπει πιθανῶς νὰ ἀναζητηθοῦν στοὺς «Ναοὺς τοῦ Ὕπνου» τῶν ἀρχαίων Ἀσκληπιείων καὶ στὶς μυστηριακὲς τελετὲς τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς καὶ ρωμαϊκῆς ἐποχῆς, ὅπου οἱ ἐκστασιακὲς τελετουργίες κάλλιστα μποροῦν νὰ παραλληλιστοῦν μὲ τὶς σύγχρονες ὑπνωτιστικὲς πρακτικές.

Σήμερα διὰ τῆς ἐπιστήμης καταβάλλεται προσπάθεια νὰ ἐφαρμοσθοῦν τὰ εὑρήματα περὶ τὴν ὕπνωση γιὰ τὴν θεραπεία διαφόρων ἕξεων καὶ παθολογικῶν καταστάσεων, γιὰ τὶς δυνατότητες τῶν ὁποίων ὅμως ὑπάρχουν παράλληλα καὶ σοβαρὲς ἐπιφυλάξεις.

Ἡ ὑπνοθεραπεία, ὡς λέγουν, ἐφαρμόζεται προκειμένου νὰ τροποποιηθεῖ ἡ συμπεριφορὰ ἑνὸς ἀνθρώπου, τὸ συναισθηματικὸ περιεχόμενο καὶ οἱ στάσεις τῆς ζωῆς του, καθὼς ἐπίσης καὶ ἕνα εὐρὺ φάσμα συνθηκῶν, ποὺ συμπεριλαμβάνουν δυσλειτουργικὲς συνήθειες, ὅπως ἀνησυχία, ἀσθένειες ποὺ σχετίζονται μὲ τὸ στρές, τὴν διαχείριση τοῦ πόνου καὶ -καθὼς ἰσχυρίζονται- τὴν προσωπική του ἀνάπτυξη.

ΨΑΛΜΟΣ 9ος: Γιά νά πάψουν νά σέ φοβερίζουν οἱ δαίμονες στόν ὕπνο σου ἤ μέ φαντασίες τήν ἡμέρα

 

Εξομολογήσομαι σοι, Κύριε, εν όλη καρδία μου, διηγήσομαι πάντα τα θαυμάσια σου. Ευφρανθήσομαι και αγαλλιάσομαι εν σοι, ψαλώ το ονόματι σου, ΄Υψιστε. Εν τω αποστραφήναι τον εχθρόν μου εις τα οπίσω, ασθενήσουσι και απολούνται από προσώπου σου.

Ότι εποίησας την κρίσιν μου και την δίκην μου· εκάθισας επί θρόνου ο κρίνων δικαιοσύνην. Επετίμησας έθνεσι και απώλετο ο ασεβής· το όνομα αυτού εξήλειψας εις τον αιώνα και εις τον αιώνα του αιώνος.

 Του εχθρού εξέλιπον αι ρομφαίαι εις τέλος και πόλεις καθείλες. Απώλετο το μνημόσυνον αυτού μετ΄ ήχου και ο Κύριος εις τον αιώνα μένει. Ητοίμασεν εν κρίσει τον θρόνον αυτού και αυτός κρινεί την οικουμένην εν δικαιοσύνη, κρινεί λαούς εν ευθύτητι. Και εγένετο Κύριος καταφυγή τω πένητι, βοηθός εν ευκαιρίαις, εν θλίψεσι.

Λόγοι πού ὠφελοῦν τήν ψυχή

 Ό, τι συμβαίνει με ένα μικρό και απονήρευτο παιδάκι που βλέπει κάποιον αγύρτη θαυματοποιό και ευχαριστιέται και τον ακολουθεί, ακριβώς επειδή είναι άκακο, το ίδιο συμβαίνει και με την ψυχή μας, που είναι απλή και αγαθή και πλάστηκε τέτοια από τον αγαθό της Δεσπότη. Ευχαριστιέται κι αυτή στις όλο φαντασίες προσβολές του διαβόλου. Και επειδή γελιέται, τρέχει σ’ αυτό που είναι  κακό, σαν να ήταν καλό, όπως το περιστέρι σ’ αυτόν που επιβουλεύεται τα μικρά του.

Τό πνεῦμα τῆς ἐπιστημονικῆς φαντασίας

Ο αείμνηστος π. Αντώνιος Αλεβιζόπουλος στο βιβλίο του «Αποκρυφισμός στο φως της Ορθοδοξίας» (τεύχος 11°, 15) αναφέρει στο κεφάλαιο «Ουφολογία», ότι η πίστη σε εξωγήινους κ.λπ. είναι μια μορφή αποκρυφισμού, η οποία πίστη ακυρώνει το μήνυμα του Ευαγγελίου και καθιστά τον άνθρωπο έρμαιο τυφλών δυνάμεων και καταστάσεων.

Ο «προσφορές» επιστημονικής φαντασίας έλεγε ο μακαριστός πατήρ, μπορεί να έχουν ποικίλα ονόματα, όμως όλες εγκαταλείπουν τον άνθρωπο σε «απόκρυφες» δυνάμεις αμφίβολης αξίας και επιφέ­ρουν ανυπολόγιστη ζημία στην προσωπική, οικογε­νειακή, επαγγελματική και κοινωνική ζωή των θυμά­των που τίθενται σε απόλυτη εξάρτηση από ομάδες του χώρου αυτού.

Επί του θέματος αυτού ο ιερομόναχος πατήρ Σε­ραφείμ Ρόουζ (†) γράφει στο αξιόλογο βιβλίο του «Η Ορθοδοξία και η θρησκεία του Μέλλοντος» (εκδόσεις «Εγρήγορση») στο κεφάλαιο «Το πνεύμα της επιστη­μονικής φαντασίας» τα εξής αποκαλυπτικά:

Γέροντας Ἐφραίμ Φιλοθεΐτης - Ὅταν σοῦ ἔρχεται σαρκικός πόλεμος ...

Όταν σου έρχεται σαρκικός πόλεμος, πρόσεχε πάρα πολύ τας αισχράς φαντασίας, εκ των οποίων πηγάζουν οι ακάθαρτοι λογισμοί. Δίωκε, χάλασε τας φαντασίας μόλις έλθουν, αμέσως λέγε την ευχήν με πόνον ψυχής και αμέσως λυτρώνεσαι από τον πόλεμον.

Πηγή: Γέροντας Εφραίμ Φιλοθεΐτης

 

https://paraklisi.blogspot.gr/2017/03/blog-post_23.html

Φανταστικό, Φαντασία, Φάντασμα (Μητροπολίτου Ναυπάκτου καί Ἁγίου Βλασίου Ἱεροθέου Βλάχου)

Φανταστικό, Φαντασία, Φάντασμα

 

Αρχιμ. Ιεροθέου Βλάχου** Νυν Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου

 

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ

Με το θέμα της φαντασίας, που είναι σπουδαιότατο για την μεταμόρφωση του ανθρώπου και την πορεία του προς την θέωση, έχω ασχοληθεί στα βιβλία μου, ιδιαιτέρως στο βιβλίο μου με τίτλο «Θεραπευτική αγωγή», καθώς επίσης και σε μερικές σελίδες στο άλλο βιβλίο μου «Ψυχική ασθένεια και υγεία». Δεν θέλω, βέβαια, να επανέλθω πάνω στο θέμα αυτό, γιατί πιστεύω ότι αναπτύχθηκε διεξοδικά, αλλά θέλω να υπογραμμίσω μερικά σημεία, τα οποία θε­ωρώ πολύ απαραίτητα για την κατανόηση των θέσεων του κεφαλαίου εκείνου περί φαντασίας.

1) Οι άγιοι Πατέρες που ασχολήθηκαν και έγραψαν για το θέμα αυτό δεν ξεκίνησαν από ψυχoλoγικές έρευνες, ούτε από την προσπάθεια απλώς να ερευνήσουν επιστημονικά τον εσωτερικό κόσμο του ανθρώπου. Άλλωστε ξέρουμε από την διδασκαλία της Ορθοδόξου Εκκλησίας ότι οι άγιοι Πατέρες δεν ήταν επιστήμονες του γραφείου, αλλά Ποι­μένες του λαού του Θεού. Και φυσικά είχαν την εμπειρία πως ενεργεί η Χάρη του Θεού μέσα στον άνθρωπο. 

Με άλλα λόγια οι άγιοι Πατέρες γνώρισαν πολύ καλά την ψυχή, όπως είναι μετά το συνταρακτικό γεγονός της πτώσε­ως, και στην συνέχεια γνώρισαν την ψυχή και όλον τον ε­σωτερικό κόσμο του ανθρώπου, όπως αναγεννάται με την Χάρη του Θεού. Έτσι έκαναν τις παρατηρήσεις τους πάνω στο θέμα της φαντασίας όχι κινούμενοι από ψυχολογικές, επιστημονικές έρευνες, αλλά από την εμπειρία που είχαν και με σκοπό, φυσικά, να καθοδηγήσουν τον λαό του Θεού. Και όταν οι άγιοι Πατέρες χρησιμοποίησαν την ορολογία των φιλοσόφων και επιστημόνων της εποχής εκείνης δεν ταυτίζονταν πέρα για πέρα με τις θεωρίες τους. 

Οἱ παγίδες τῆς φαντασίας στήν πνευματική ζωή.Ἅγιος Σιλουανός ὁ Ἀθωνίτης. Π. Σωφρονίου. 30ο Μέρος. Ἀρχ. Σάββας Ἁγιορείτης

Οἱ παγίδες τῆς φαντασίας στήν πνευματική ζωή.Ἅγιος Σιλουανός ὁ Ἀθωνίτης.
Π. Σωφρονίου. 30ο Μέρος. Ἀρχ. Σάββας Ἁγιορείτης
Ὁμιλία τοῦ π. Σάββα στίς 30-08-2015
(Σύναξη στό Ἀρχονταρίκι στόν Ἱ.Ν. Ἁγίων Ἀναργύρων Πενταπλάτανου Γιαννιτσῶν).
http://HristosPanagia3.blogspot.gr

Ὁ ἀγῶνας κατά τῆς φαντασίας.Ἅγιος Σιλουανός ὁ Ἀθωνίτης. Π. Σωφρονίου. 29ο Μέρος. Ἀρχ. Σάββας Ἁγιορείτης

Ὁ ἀγῶνας κατά τῆς φαντασίας.Ἅγιος Σιλουανός ὁ Ἀθωνίτης.
Π. Σωφρονίου. 29ο Μέρος. Ἀρχ. Σάββας Ἁγιορείτης
Ὁμιλία τοῦ π. Σάββα στίς 23-08-2015

(Σύναξη στό Ἀρχονταρίκι
στόν Ἱ.Ν. Ἁγίων Ἀναργύρων Πενταπλάτανου Γιαννιτσῶν).

http://HristosPanagia3.blogspot.gr

Τά εἴδη τῆς φαντασίας καί ὁ ἀγῶνας ἐναντίον της.Ἅγιος Σιλουανός ὁ Ἀθωνίτης.Π. Σωφρονίου. 28ο Μέρος. Ἀρχ. Σάββας Ἁγιορείτης

Τά εἴδη τῆς φαντασίας καί ὁ ἀγῶνας ἐναντίον της.Ἅγιος
Σιλουανός ὁ Ἀθωνίτης.Π. Σωφρονίου. 28ο Μέρος. Ἀρχ. Σάββας Ἁγιορείτης
Ὁμιλία τοῦ π. Σάββα στίς 16-08-2015 

(Σύναξη στό Ἀρχονταρίκι
στόν Ἱ.Ν. Ἁγίων Ἀναργύρων Πενταπλάτανου Γιαννιτσῶν).
Ἱ.Μ. Ἁγίας Τριάδος Ἐδέσσης 

http://HristosPanagia3.blogspot.gr