Ἡ πνευματικὴ χαρὰ καὶ τὸ κατὰ Θεὸν πένθος, Ἀρχιμ. Σάββα Ἁγιορείτου

 

Μακάριοι οἱ πενθοῦντες

«Μακάριοι οι πενθούντες, ότι αυτοί παρακληθήσονται» (Μτ. 5: 4), – λέει ο Κύριος στην δεύτερη εντολή των μακαρισμών.

Υπάρχει το σωματικό πένθος, δηλαδή το πένθος του κόσμου τούτου, και υπάρχει το πνευματικό πένθος, το κατά Θεόν.

Το κοσμικό πένθος αφορά στην ανθρώπινη πίκρα από διάφορες επίγειες απώλειες και συμφορές, παθήματα και θάνατο. Αυτό το πένθος μπορεί να απαλύνει λίγο τα παθήματα, να καταλαγιάσει τον πόνο, αλλά δεν είναι ικανό να κάνει τον άνθρωπο ευτυχισμένο. Το πένθος της συμφοράς βρίσκεται στον αντίποδα της επίγειας ευτυχίας.

Ο Κύριος, όμως, μιλάει για το πνευματικό πένθος, το οποίο δεν είναι τίποτα άλλο από την έκφραση της ειλικρινούς μετάνοιας, εκείνης που καθαρίζει και μεταμορφώνει την πιστή καρδιά και την ψυχή. Το πένθος μετανοίας είναι το πένθος για τις αμαρτίες μας που τελέστηκαν κατά του Θεού και κατά των πλησίον.

Η αρετή της μετάνοιας πηγάζει άμεσα από την αρετή της ταπείνωσης. Όταν ο άνθρωπος, μέσω της ταπείνωσης, συναντά και δέχεται μέσα του τον Χριστό, τότε κοιτιέται σε Αυτόν ως τον καθρέφτη, όπου βλέπει καθαρά την ψυχή του, όλο το αμαρτωλό της σκότος. Γνωρίζοντας τον εαυτό του ως αμαρτωλό ον, ο άνθρωπος μπαίνει στην πάλη με την υπερηφάνειά του, η οποία αρνείται να παραδεχτεί ότι κάπου έσφαλε και σε κάτι φταίει. Δεν είναι δυνατόν να αντιστέκεται ο άνθρωπος στην υπερηφάνεια χωρίς τη βοήθεια του Θεού. Γι΄αυτό, το να γνωρίσει κανείς τις αμαρτίες του σημαίνει να γνωρίσει τον εαυτό του μέσω του Θεού και χάρη σε Αυτόν.

Έτσι συντελείται η πνευματική γνώση του εαυτού στο φως της χάριτος του Χριστού. Οι άγιοι πατέρες διδάσκουν ότι το να γνωρίσεις τον εαυτό σου σημαίνει, κατά κύριο λόγο, να γνωρίσεις τις αμαρτίες σου, δηλαδή, εκείνες τις πνευματικές αρρώστιες, οι οποίες μας χωρίζουν από τον Κύριο και μας οδηγούν στον αιώνιο θάνατο. Χωρίς την ορθή πνευματική διάγνωση δεν είναι δυνατή η θεραπεία. Και χωρίς τη θεραπεία δεν είναι δυνατόν να γνωρίσει κανείς τον εαυτό του.

Για την αυτογνωσία, ως κύριο σκοπό του ανθρώπου, οι κοσμικοί φιλόσοφοι μιλάνε από αρχαιοτάτων χρόνων. Ο Σωκράτης και ο Πλάτων, μάλιστα, αντιλαμβάνονταν αυτή την αυτογνωσία ως εσωτερική γνώση της αθάνατης λογικής και ελεύθερης ψυχής. Όμως, κανένας από τους σοφούς του κόσμου τούτου δεν μίλησε για αυτήν τη γνώση με την έννοια του αγώνα μετανοίας. Επειδή κανένας από αυτούς δεν γνώρισε Εκείνον, ενώπιον του Οποίου πρέπει να μετανοεί κανείς, δε γνώρισε τον Χριστό, ο Οποίος είναι η Θεία Σοφία, ο Δρόμος, η Αλήθεια και η Ζωή (βλ. Ιω. 14: 6).

«Μακάριοι οἱ κλαίοντες νῦν, ὅτι γελάσετε» (Λουκ. 6:21) , Ἀρχιμ. Σάββα Ἁγιορείτου

 «Μακάριοι οἱ κλαίοντες νῦν, ὅτι γελάσετε» (Λουκ. 6:21) , Ἀρχιμ. Σάββα Ἁγιορείτου (ἀπόσπασμα)

Ἅγιος Παΐσιος ὁ Ἁγιορείτης: "Ἡ χαρὰ εἶναι τοῦ Χριστοῦ, ἡ λύπη εἶναι τοῦ διαβόλου"

Ἀπό τό Βιβλίο Ἁγ. Παϊσίου Ἁγιορείτου

ΛΟΓΟΙ Ε' «Πάθη καὶ Ἀρετὲς» σελ. 72

ἐκδόσεις ΙΕΡΟΝ ΗΣΥΧΑΣΤΗΡΙΟΝ «ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Ὁ ΘΕΟΛΟΓΟΣ» ΣΟΥΡΩΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

–Γέροντα, αὐτὸν τὸν καιρό, στενοχωριέμαι πολύ.

–Γιατί στενοχωριέσαι; Βούλιαξαν τὰ καράβια σου; Ποῦ τὰ ἔβγαλες καὶ βούλιαξαν; στὸν Ἀτλαντικό; Καλά, βγάζουν τὰ καράβια μὲ τέτοιον καιρὸ στὸν ὠκεανό; Πόσα βούλιαξαν;

–Ὅλα, Γέροντα, βούλιαξαν.

–Ἔ, τότε εἶσαι ἀκτήμωνκαὶ μπορεῖς νὰ γίνης καλὴ μοναχή! Γιατί δὲν δοξάζεις διαρκῶς τὸν Θεό; Τί σοῦ λείπει; Νὰ ἔχη λύπη ἕνας ἄνθρωπος ποὺ βρίσκεται μακριὰ ἀπὸ τὸν Χριστό, τὸ καταλαβαίνω· ἀλλὰ νὰ ἔχη λύπη ἕνας ποὺ εἶναι κοντὰ στὸν Χριστό, δὲν τὸ καταλαβαίνω, γιατί, καὶ πόνο νὰ ἔχη, ὁ πόνος του... μελώνεται ἀπὸ τὸν Χριστό.

Ὅπως ἔχω καταλάβει, στὸν ἄνθρωπο δὲν ὑπάρχει φαρμάκι, γιατί, ἂν τὸ φαρμάκι τὸ ἀκουμπήση στὸν Χριστό, γίνεται γλυκὸ σιρόπι. Ὅποιος ἔχει μέσα του φαρμάκι, σημαίνει ὅτι δὲν ἀκουμπάει τὰ προβλήματά του στὸν Χριστό.

Ἡ χαρὰ εἶναι τοῦ Χριστοῦ, ἡ λύπη εἶναι τοῦ διαβόλου. Ὅταν βλέπω μοναχὸ νὰ εἶναι σὰν ζημιωμένος μπακάλης, ξέρετε πῶς στενοχωριέμαι; Ἄλλο ἡ κατὰ Θεὸν λύπη, τὸ χαροποιὸν πένθος. Τότε ὁ ἄνθρωπος ἀγάλλεται. Ἡ σιωπή, ἡ συστολὴ ποὺ ἔχει, στάζουν μέλι στὴν καρδιά του. Ὅταν δῶ ἕναν τέτοιον ἄνθρωπο, νὰ τοῦ φιλήσω καὶ τὰ πόδια.

Ἀπόκτησε τό κατά Χριστόν π έ ν θ ο ς λένε οἱ πατέρες κι αὐτό θά σοῦ τά διδάξει ὄλα.

Αγ. Ιγνατίου Μπριαντσανίνωφ

ΥΠΟΤΑΚΤΙΚΟΣ: Ποιοι είναι οι αληθινοί κ α ρ π ο ί της προσευχής του Ιησού από τους οποίους ο αρχάριος θα αναγνωρίσει ότι προσεύχεται σωστά;

ΓΕΡΟΝΤΑΣ: Οι πρώτοι καρποί της προσευχής είναι η φ ι λ ο σ τ ο ρ γ ί α και η σ υ μ π ά θ ε ι α. Οι καρποί αυτοί παρουσιάζονται μετά από κάθε προσευχή που γίνεται σωστά κυρίως δε με την προσευχή του Ιησού, η άσκηση της οποίας είναι υψηλότερη από την ψαλμωδία και από άλλες προσευχές.

Από την προσοχή και τη συμπάθεια γεννιέται η φ ι λ ο σ τ ο ρ γ ί α κι απ΄αυτήν πάλι διπλασιάζεται η σ υ μ π ά θ ε ι α. Η μία γεννάει αλλά και στηρίζει την άλλη. Και οι δύο μαζί δίνουν βάθος στην προσευχή και ζ ω ή στην κ α ρ δ ι ά.

Της παρέχουν καθαρότητα και απομακρύνουν τον διασπασμό και τον ρεμβασμό. Η συμπάθεια και η φιλοστοργία είναι δώρα του Θεού που δίνονται στην καθαρά προσευχή….

Καρπός της αληθινής προσευχής όμως είναι και η ενίσχυση της δυνατότητάς μας να παρατηρούμε τις παραβάσεις και την αμαρτωλότητά μας. και αυτή θα μας οδηγήσει στην ένταση της συντριβής μας και στην επιδίωξη του πένθους.

Τό κατά Θεόν πένθος ἐλευθερώνει καί ξεκουράζει τήν ψυχή τοῦ ἀνθρώπου.

  Το κατά Θεόν πένθος φέρει παρηγορία. 

Η ημέρα που πονέσαμε περισσότερο φέρνει αντιμισθία.

Το κατά Θεόν πένθος ελευθερώνει και ξεκουράζει την ψυχή του ανθρώπου. 

Οι ψυχές μας είναι κουρασμένες, επειδή δεν κλαίμε στην προσευχή τουλάχιστον. 

Δεν μάθαμε να κλαίμε, όταν προσευχόμαστε από αίσθηση της απουσίας του Θεού. Γενικά δεν κλαίμε. 

Πένθος, εγκράτεια και σιωπή αποτελούν χαρακτηριστικά κάποιων που προόδευσαν πνευματικά. 

Ο αβάς Μωυσής, αναφερόμενος στον πνευματικό κλαυθμό, έλεγε: «Όταν κλαίης, μην υψώσης την φωνήν του στεναγμού σου» αλλά να πενθείς εσωτερικά, μυστικά [53].

 

Ο Αγ. Ιωάννης της Kλίμακος δίδει οδηγίες για το χαροποιό πένθος, που είναι απαραίτητη πνευματική εργασία για κάθε άνθρωπο. 

«Γίνου σπουδαίος ψυχή, μηδόλως σώματι τούτο εμφαίνων· μη σχήματι· μη λόγω· μη αινίγματι». (Εργάζου με ζήλο στο εσωτερικό της ψυχής σου, χωρίς να το δείχνεις καθόλου εξωτερικά· ούτε με το ύφος και τις κινήσεις, ούτε με λόγο, ούτε με κάποια νύξη). 

«Μακαρισμός δεύτερος» μέρος β, Π.Ἀθανάσιος Μυτιληναῖος

΄

π. Ἀθανασίου Μυτιληναίου

Ἀλλά ἄς δοῦμε καί τήν κατά Θεόν λύπη, πού ἐδῶ μακαρίζεται.

Ἡ κατά Θεόν λύπη λοιπόν συνδέεται πάντοτε ἄμεσα μέ τόν πρῶτο μακαρισμό. Δηλαδή ἡ συναίσθηση τῆς ἁμαρτωλότητος δημιουργεῖ στήν ψυχή μία λύπη. Οἱ «πτωχοί τῷ πνεύματι», αὐτοί πού εἶναι φτωχοί μέ δική τους προαίρεση, αὐτοί πού εἶναι ταπεινοί, αὐτοί πού βλέπουν τόν πραγματικό τους ἑαυτό, λυποῦνται. Γι᾿ αὐτό σᾶς εἶπα ὅτι ὁ δεύτερος μακαρισμός συνδέεται μέ τόν πρῶτο. Ἀλλά αὐτή ἡ λύπη, πού μακαρίζεται ἐδῶ, εἶναι λύπη δημιουργική, εἶναι λύπη γόνιμη.

Θά πάρω ἕνα παράδειγμα, πού τό χρησιμοποιεῖ ὁ ἴδιος ὁ Κύριος: Ὅταν ἡ γυναίκα ἑτοιμάζεται νά γεννήσει, λέει, λυπᾶται· ἀλλά αὐτή ἡ λύπη της εἶναι «πρός ζωήν», διότι μετά τόν τοκετό θά ἔχει χαρά. Νά πῶς τό λέει αὐτό ὁ Κύριος: «Οὐκέτι μνημονεύει τῆς θλίψεως διά τήν χαράν ὅτι ἐγεννήθη ἄνθρωπος εἰς τόν κόσμον»¹. Δηλαδή ἡ γυναίκα δέν θυμᾶται πιά τή θλίψη πού πέρασε προηγουμένως, γιατί ὅταν γεννηθεῖ τό παιδί τήν ξεχνάει, καί χαίρεται πού ἦρθε στόν κόσμο ἕνας καινούργιος ἄνθρωπος.

Αὐτό δέ τό παράδειγμα ὁ Κύριος τό εἶπε στούς μαθητές Του ἐπειδή θά συνέβαινε καί σ᾿ αὐτούς τό ἴδιο. Τούς εἶπε: «Καί ἐσεῖς θά ἔχετε λύπη πού θά σταυρωθῶ· ἀλλά ὅταν ἐγώ θά ἀναστηθῶ καί θά μέ ξαναδεῖτε, τότε θά ἔχετε χαρά, ἐνῶ ὁ κόσμο, πού χαιρόταν πρίν μέ τή δική σας λύπη, γιατί κατάφερε νά μέ σταυρώσει, τώρα θά λυπᾶται».

Εἶναι λοιπόν μία λύπη , ἡ κατά Θεόν, πού γρήγορα ὁδηγεῖ στή χαρά. Ἔτσι εἶναι καί ὁ πνευματικός τοκετός, πού ἰδιαιτέρως μάλιστα ἀναλύεται ἀπό τούς Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας μας. Μιά πολύ-πολύ ὡραία ἀνάλυση κάνει ὁ Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης στό Ἑορτοδρόμιο· ἀλλά καί στήν Ἁγία Γραφή ἀναφέρεται ἀπό τήν ὠδή τοῦ Ἡσαΐου ὡς ἑξῆς:

«Διά τόν φόβον σου, Κύριε, ἐν γαστρί ἐλάβομεν καί ὠδινήσαμεν καί ἐτέκομεν· πνεῦμα σωτηρίας σου ἐποιήσαμεν ἐπί τῆς γῆς»².Δηλαδή: Πήραμε τόν φόβο τοῦ Θεοῦ, τόν βάλαμε μέσα μας, σάν σπέρμα, κοιλοπονήσαμε –ὡδινήσαμε εἶναι οἱ ὠδίνες τοῦ τοκετοῦ, οἱ πόνοι πού ἔχει ἡ γυναίκα ὅταν πλησιάζει ἡ ὥρα νά γεννήσει– καί γεννήσαμε πνεῦμα σωτηρίας.

Εἶναι περίφημο αὐτό, εἶναι ὁ λεγόμενος πνευματικός τοκετός· εἶναι πάρα πολύ σπουδαῖος! Ἕνας πού συλλαμβάνει τόν φόβο τοῦ Θεοῦ ἔχει ὠδίνες, ἔχει μεγάλους πόνους. Αὐτά ὅλα πού αἰσθάνεται δέν εἶναι εὐχάριστα· ἔχει πένθος, ἔχει λύπη... Στό τέλος ὅμως γεννάει τό πνεῦμα τῆς σωτηρίας, πού εἶναι θαυμάσιο!

"Ἄν κλαῖμε στό ψυχολογικό ἐπίπεδο ἡ ἐσωτερική μας ζωή θά νεκρωθεῖ. Ἄν πενθοῦμε πνευματικά θά ἀναγεννηθοῦμε"

"Όλοι οι Πατέρες εξαίρουν το πνευματικό πένθος. Το βλέπουμε αυτό στις γραφές του αγ. Συμεών του Νέου Θεολόγου ή στην επιστολή του αγ. Γρ. Παλαμά προς τη μοναχή Ξένη. 

Αλλά δεν είναι εύκολο να μάθουμε να πενθούμε με τον ορθό τρόπο. 

Αν κλαίμε στο ψυχολογικό επίπεδο όλη η εσωτερική μας ζωή θα μαρανθεί και σταδιακά θα νεκρωθεί.

Αν όμως πενθούμε πνευματικά, όχι μόνο δεν θα υποστούμε καμία βλάβη αλλά επιπλέον θα αναγεννηθούμε.

 \Στο βιβλίο Οψόμεθα τον Θεό καθώς εστι, ο Γέροντας Σωφρόνιος εξηγεί τη διαφορά μεταξύ ψυχολογικού και πνευματικού πένθους.

Κατ΄αυτόν, το ψυχολογικό πένθος έχει σχέση με τον περιορισμό της ζωής μας στο επίπεδο των ορωμένων.

Πνευματικό πένθος γεννιέται αντίθετα, όταν αναφέρουμε όλες μας τις εμπειρίες στον Θεό, σε Εκείνον από τον οποίο εξαρτιόμαστε κατά πάντα, αφού το μόνο κύριο για το οποίο μπορούμε να θρηνήσουμε είναι η απόσταση που μας χωρίζει από Αυτόν.

Συχνά υποφέρουμε από πόνο και τραύματα στο ψυχολογικό επίπεδο, όταν ερχόμαστε αντιμέτωποι με ενέργειες που συντρίβουν την καρδιά μας.

Ἡ ἐλπίδα στό ἐφήμερο γεννήτρα τῆς κατά κόσμον λύπης καί φονεύτρα τῆς κατά Θεόν χαρᾶς

(Ἡλιάδης Σάββας, Δάσκαλος)

Επιστήμονες γιατροί, παιδαγωγοί, κοινωνιολόγοι, ψυχολόγοι εργάζονται και παλεύουν, για να ανακουφίσουν τον άνθρωπο από την ψυχοφθόρα λύπη. Ποιητές και λογοτέχνες και άλλοι άνθρωποι της τέχνης επίσης, ασχολούνται με το θέμα, προσπαθώντας να την προσεγγίσουν εικαστικά. Τη λύπη, που, όταν θρονιάζει στα έγκατα της ψυχής, γίνεται κολαστήριο εργαλείο και την συγκλονίζει, την παραμορφώνει και καθιστά τον άνθρωπο «άλλον εαυτόν». Όλοι προβληματίζονται και προβληματίζουν, αναρωτιούνται, επιρρίπτουν ευθύνες, προτείνουν λύσεις, καταριούνται την «τύχη», αλλά αυτή, παρόλο που μπορεί να κατασταλεί προσωρινά, παραμένει ανίκητη, συνεχίζοντας να παίζει το παιχνίδι της. Να φυτεύει στην ψυχή την απόγνωση και να την οδηγεί σε αδιέξοδα. Χωρίς να ξεχωρίζει πρόσωπα. Χωρίς να κάνει διακρίσεις. Όποιος κι αν είναι ο άνθρωπος, του χτυπάει την πόρτα της καρδιάς και την ροκανίζει με το σαράκι της. Πού να βρίσκεται άραγε το φάρμακο της θεραπείας της;

Περί χαροποιοῦ πένθους. Ἁγίου Ἰωάννη τῆς Κλίμακος. Ἀρχιμ. Σάββας Ἁγιορείτης

Περί χαροποιοῦ πένθους. Ἁγίου Ἰωάννη τῆς Κλίμακος. Ἀρχιμ. Σάββας Ἁγιορείτης.Ὁμιλία στίς 06-04-2008
(Συνάξεις Κυριακῆς)

http://hristospanagia.gr

Ἑρμηνεία τῶν Μακαρισμῶν ἀπό τόν Γέροντα Ἀθανάσιο Μυτιληναῖο. Μακαρισμός δεύτερος (Μέρος B΄)

  Εἶ­ναι λοι­πόν μί­α λύ­πη, ἡ κατά Θεόν, πού γρή­γο­ρα ὁ­δη­γεῖ στή χα­ρά. Ἔ­τσι εἶ­ναι καί ὁ πνευ­μα­τι­κός το­κε­τός, πού ἰ­δι­αι­τέ­ρως μά­λι­στα ἀ­να­λύ­ε­ται ἀ­πό τούς Πα­τέ­ρες τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας μας. Μιά πο­λύ-πο­λύ ὡ­ραί­α ἀ­νά­λυ­ση κά­νει ὁ ἅ­γιος Νι­κό­δη­μος ὁ Ἁ­γι­ο­ρεί­της στό Ἑ­ορ­το­δρό­μιο· ἀλλά καί στήν Ἁ­γί­α Γρα­φή ἀναφέρεται ἀ­πό τήν ὠ­δή τοῦ Ἡ­σα­ΐ­ου ὡς ἑξῆς:

«Διὰ τὸν φό­βον σου, Κύ­ρι­ε, ἐν γα­στρὶ ἐ­λά­βο­μεν καὶ ὠ­δι­νή­σα­μεν καὶ ἐ­τέ­κο­μεν· πνεῦ­μα σω­τη­ρί­ας σου ἐ­ποι­ή­σα­μεν ἐ­πὶ τῆς γῆς»^[1]. Δη­λα­δή: Πή­ρα­με τόν φό­βο τοῦ Θε­οῦ, τόν βά­λα­με μέ­σα μας , σάν σπέρ­μα , κοι­λο­πο­νή­σα­με –ὠ­δι­νή­σα­με εἶναι οἱ ὠ­δί­νες τοῦ το­κε­τοῦ, οἱ πόνοι πού ἔ­χει ἡ γυ­ναί­κα ὅταν πλησιάζει ἡ ὥρα νά γεν­νή­σει– καί γεν­νή­σα­με πνεῦ­μα σω­τη­ρί­ας.

Ἑρμηνεία τῶν Μακαρισμῶν ἀπό τόν Γέροντα Ἀθανάσιο Μυτιληναῖο. Μακαρισμός δεύτερος (Μέρος Α΄)

Τήν περασμένη φορά εἴχαμε ἀναφερθεῖ στόν πρῶ­το μα­κα­ρισμό, καί ἀπόψε, μέ τή βο­ή­θεια τοῦ Θε­οῦ, θά μιλή­σου­με γιά τόν δεύτερο.

Ὁ Κύ­ριος λέ­ει: «Μα­κά­ριοι οἱ πεν­θοῦν­τες , ὅ­τι αὐ­τοὶ πα­ρα­κλη­θή­σον­ται»^[1]. Εἶ­ναι εὐ­τυ­χι­σμέ­νοι ἐκεῖ­νοι πού πεν­θοῦν, για­τί αὐ­τοί θά πα­ρη­γο­ρη­θοῦν.

Ὁ­μο­λο­γου­μέ­νως ὑ­πάρ­χουν πα­ρά­δο­ξα σχή­μα­τα μέ­σα στόν λό­γο τοῦ Θε­οῦ. Εἶ­ναι εὐ­τυ­χεῖς, λέ­ει, ἐ­κεῖ­νοι πού πεν­θοῦν. Δέν εἶ­ναι ἀν­τι­φα­τι­κό; Πῶς μπο­ρεῖ κα­νείς νά εἶ­ναι εὐ­τυ­χισμένος, ὅταν πεν­θεῖ, ὅ­ταν λυ­πᾶ­ται; Ἡ λύ­πη, ὁ πό­νος, τό πέν­θος εἶ­ναι στοι­χεῖ­α πού ἀντι­στρα­τεύ­ον­ται στή μα­κα­ρι­ό­τη­τα, δη­λα­δή στήν εὐ­τυ­χί­α. Καί, ἀκόμα, πῶς μα­κα­ρί­ζει ὁ Κύ­ριος τό πέν­θος –ἡ λέξη πέν­θος ἔ­χει εὐ­ρεῖ­α ση­μα­σί­α– ὅ­ταν ὁ ἴδιος ἔ­χει φυ­τέψει μέ­σα στήν ἀν­θρώ­πι­νη ψυ­χή τήν ἀ­να­ζή­τη­ση τῆς εὐ­τυ­χί­ας; Ὁ ἄν­θρω­πος φύ­σει, δη­λα­δή ἀπό τή φύση του, ἀ­να­ζη­τᾶ τήν εὐ­τυ­χί­α, για­τί ἀ­κρι­βῶς αὐ­τή ἡ ἀ­να­ζή­τη­ση εἶ­ναι φυ­τε­μέ­νη μέ­σα του. Μή ξεχνᾶμε βέβαια ὅτι καί ὁ πα­λιός Πα­ρά­δει­σος, ὁ ἀρ­χαῖ­ος, δέν ἦ­ταν πα­ρά ἕνας τό­πος εὐ­τυ­χί­ας. Ὡστόσο ἐ­δῶ ὁ Κύ­ριος ἐ­πι­μέ­νει, καί θά δοῦ­με για­τί ἀ­κρι­βῶς ἐ­πι­μέ­νει.

Τά αἴτια δημιουργίας τῆς λύπης.Ἀρχ. Σάββας Ἁγιορείτης

 Ἀπομαγνητοφωνημένη ὁμιλία

Σκέφθηκα σήμερα, μέ τή χάρη τοῦ Θεοῦ καί τήν εὐχή τοῦ Γέροντα, νά ποῦμε κάτι διαφορετικό από τό φόβο τοῦ Θεοῦ , γιά νά ὑπάρχει μία ἐναλλαγή, μία ποικιλία καί μιά ξεκούραση. Εἶναι βέβαια πολύ καλή ἡ πνευματική τροφή, ἀλλά ὅταν εἶναι συνεχῶς ἡ ἴδια, ἴσως κανείς κουράζεται. Ὁπότε, σήμερα σκέφθηκα νά μιλήσουμε γιά ἕνα πρόβλημα, τό ὁποῖο στήν ἐποχή μας ἔχει μία ἔξαρση, θά ἔλεγα. Οἱ ἄνθρωποι πολύ ὑποφέρουν (πολλοί ποσοτικά καί πολλοί ἀριθμητικά). Πολλοί πάσχουν σήμερα ἀπό αὐτό πού λέμε ὑπερβολική λύπη ἤ ἀλλιῶς οἱ γιατροί τό λένε κατάθλιψη ἤ τό λένε - τέλος πάντων - μελαγχολία. Ἄς μελετήσουμε λίγο αὐτό τό θέμα τῆς λύπης, τό ὁποῖο οἱ Πατέρες θά δεῖτε τό κατατάσσουν στά θανάσιμα ἁμαρτήματα.

Κατ’ ἀρχάς τό ἔχουν βάλει στά ἁμαρτήματα.

Εἶναι ἁμάρτημα δηλαδή ἡ λύπη καί μάλιστα πολύ βαρύ.

Βέβαια ὅταν λέμε θανάσιμα καί μή θανάσιμα δέν ἐννοοῦμε ὅτι εἶναι πραγματική αὐτή ἡ διάκριση. Γιά νά εἴμαστε σωστοί, θά πρέπει νά ποῦμε ὅτι ὅλα τά ἁμαρτήματα εἶναι θανάσιμα. Καί γίνονται πραγματικά νεκροποιά, δηλαδή νεκρώνουν τήν ψυχή μας, ὅταν κανείς δέν μετανοεῖ. Ἔστω καί γιά κάτι πολύ μικρό, ὅπως τό νά πεῖς τόν ἄλλον ‘βλάκα’ - ἐμεῖς τό θεωροῦμε μικρό-, ὁ Κύριος μᾶς εἶπε ὅτι σέ πάει στήν κόλαση, ἄν δέν μετανοήσεις. Διότι εἶναι μία περιφρόνηση στό πρόσωπο τοῦ ἄλλου, στό Χριστό δηλαδή. Γιατί τό πρόσωπο, ὁ κάθε ἄνθρωπος εἶναι εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ. Ὁπότε, κάθε ἁμάρτημα, ὅταν εἶναι χωρίς ἐξομολόγηση, χωρίς μετάνοια, ὅταν τό ἀφήσουμε ἀνεπιμέλητο, γίνεται θανάσιμο. Εἶναι θανάσιμο.

Πρέπει πάντοτε νὰ θυμόμαστε τὸ θάνατο

 

Τοῦ ἀββᾶ Ἡσαΐα

 Μικρὸς Εὐεργετινός

Τρία πράγματα ἀποκτᾷ μὲ δυσκολία ὁ ἄνθρωπος - καὶ εἶναι αὐτὰ ποὺ συντηροῦν ὅλες τὶς ἀρετές: τὸ πένθος, τὰ δάκρυα γιὰ τὶς ἁμαρτίες του καὶ ἡ θύμηση τοῦ θανάτου του. Γιατὶ ὅποιος καθημερινὰ συλλογίζεται τὸ θάνατο καὶ λέει στὸν ἑαυτό του, «Μόνο τὴ σημερινὴ μέρα ἔχω νὰ ζήσω σ᾿ αὐτὸν τὸν κόσμο», αὐτὸς ποτὲ δὲν θ᾿ ἁμαρτήσει ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ.
Ὅποιος, ἀντίθετα, ἐλπίζει πὼς θὰ ζήσει πολλὰ χρόνια, αὐτὸς θὰ πέσει σὲ πολλὲς ἁμαρτίες.
Ὁ Θεὸς φροντίζει νὰ διατηρεῖ καθαρὸ ἀπὸ τὴν ἁμαρτία τὸ δρόμο τῆς ζωῆς ἐκείνου, ποὺ ἑτοιμάζεται νὰ δώσει λόγο γιὰ ὅλες του τὶς πράξεις στὸ Θεό. Ἐκεῖνος ὅμως ποὺ ἀδιαφορεῖ λέγοντας, «Ἔχω καιρὸ ὡς τότε», βρίσκεται δίπλα στοὺς δαίμονες.

Ἡ ὑπέρβαση τοῦ θανάτου στή μοναχική ζωή

Ο Σταυροαναστάσιμος αυτός χαρακτήρας της ζωής είναι απλωμένος παντού.
Κάθε μια παρηγοριά και χάρη δίδεται στην ‘Ορθοδοξία και το μοναχισμό της διά του θανάτου.
Παρηγοριά είναι το ξεπέρασμα του θανάτου, σε κάθε μορφή ζωής.
Αυτό μπορούμε να το δούμε και στις μεγάλες μοναχικές ακολουθίες, στις νηστείες, στην όλη τακτική της ασκητικής. Είναι σκληρά τα ‘Ορθόδοξα; Είναι αυστηρά; Ξεπερνούν την αντοχή του ανθρώπου; Έτσι φαίνονται απ’ έξω. Έτσι είναι εν μέρει και στην ουσία τους. («Μοναχός εστί βία φύσεως» λέει ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος). Μόνο που δεν είναι ποτέ ανέλπιδα, όσο σκληρά και αν φαίνονται. Δενείναι ποτέ πνιγηρά και αφύσικα, όσο σκοτεινά και αν παρουσιάζωνται.
Πηγή: http://i-n-ag-nektariou-patron.blogspot.gr/

Γιατί στο τέλος μέσα από τον πολύ κόπο, την άσκηση, την αγρυπνία, που ξεπερνά, συχνά, την ανθρώπινη αντοχή, πετάγεται ένα βλαστάρι, καινούργιο, άφθαρτο, αμάραντο, που δίνει καρπό εκατονταπλασίονα. Και τότε μακαρίζεις τους κόπους και τους πόνους. Τα θυσιάζεις όλα.

Μοναχή Μαρία.Ἡ Κλαιομαρία τοῦ Περισσοῦ

  Στοιχεία για την ψυχή αύτη μας έδωσε η μακαριστή Γερόντισσα Βρυαίνη Μπατιστάτου, Ηγουμένη της Ιεράς Μονής Παναγίας Μυρτιδιωτίσσης Σταμάτας – Αττικής. Τό μοναστηράκι αυτό υπήρξε τόπος αγαπημένος των παιδικών χρόνων το οποίο επισκεπτόμασταν με συγγενείς.
 Η Κλαιομαρία λοιπόν του Περισσού ήταν πρόσφυγας από τα μέρη της Καππαδοκίας. Χήρεψε σε νεαρά ηλικία έτσι όπως όλοι πίστευαν, καθόσον ο άντρας της υπήρξε αιχμάλωτος στους Τούρκους και κανείς ποτέ δεν έμαθε νέα γι` αυτόν. Είχε δύο γιους και μία κόρη.

    Όταν ήλθε στην Αθήνα βρήκε ένα φτωχικό προσφυγικό σπιτάκι στο όποιο έκανε αγρυπνίες, αλέθοντας με το χειρόμυλο σιτάρι και λέγοντας με δάκρυα και κατάνυξη την ευχή του Ιησού.
 Μοναχή έγινε από τον Όσιο Γέροντα Ιωσήφ τον Ησυχαστή. Η ζωή της ήταν ένας μεγάλος αγώνας, μία συνεχής άσκησης, μία προς το Θεό διάπυρος και αδιάκοπος αγάπη και εις αντιμισθία έλαβε το κατά Θεόν χαρμόσυνο πένθος.

Τὸ πένθος στὸ Ἅγιον Ὅρος καὶ τὸ πένθος στὸν κόσμο

…Ὅταν γιὰ πρώτη φορὰ παραβρέθηκα σὲ ἁγιορείτικη κηδεία καὶ μάλιστα γνωστοῦ καὶ σεβαστοῦ μου προσώπου, παραξενεύτηκα γιὰ τὸ ὅτι, καθ’ ὅλη τὴν ἐξόδιο ἀκολουθία καὶ τὴν πρὸς τὸ κοιμητήρι λιτάνευσι καὶ τὴν τῆς ταφῆς κανεὶς δὲν ἔδειχνε ὅτι πενθῆ καὶ κανένα δὲν εἶδα νὰ κλαίη, νὰ δακρύζη, νὰ δείχνη λυπημέος.

Σὲ κάποιες στιγμές, ἀπὸ ἐγκόσμια συνήθεια ὡς φαίνεται, μοῦ ἦρθε αὐθόρμητα κόμπιασμα στὸ λαιμὸ καὶ λίγο ἀκόμα θὰ ξέσπαγα σὲ λυγμοὺς καὶ θὰ καταντοῦσα στὰ ἐπακόλουθά των. Γρήγορα ὅμως κατάλαβα πὼς ὅλοι οἱ κύκλω μου θὰ ἄφηναν τὸν νεκρὸ καὶ θὰ ἔστρεφαν τὰ βλέμματα πρὸς ἐμένα. «Ἔπνιξα» λοιπὸν κι ἐγὼ τὰ πάντα μέσα μου καὶ παρίστανα τὸν ψύχραιμο καὶ λιθοκάρδιο.

Στὴν πρώτη μου μετὰ ταῦτα συνάντησι μὲ τὸν πνευματικό, τοὺς «κατήγγειλα» ὅλους ὡς ἀθεόφοβους, ὡς ἀσυγκίνητους καὶ συλλήβδην ὡς χαλκοσπλάχνους.

Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Σιναΐτου:Περί τοῦ χαροποιοῦ πένθους

"Κλίμαξ"

ΛΟΓΟΣ ΕΒΔΟΜΟΣ
Περί του χαροποιού πένθους

1. Το κατά Θεόν πένθος είναι η σκυθρωπότητα της ψυχής, η διάθεσις της πονεμένης καρδιάς, η οποία δεν παύει να ζητή με πάθος εκείνο για το οποίο είναι διψασμένη. Και όσο δεν το κατορθώνει, τόσο περισσότερο κοπιάζει και το κυνηγά και τρέχει πίσω του με οδυνηρό κλάμα.

2. Ας το χαρακτηρίσωμε και έτσι: Πένθος είναι ένα χρυσό καρφί της ψυχής. Το καρφί αυτό απογυμνώθηκε από κάθε γήϊνη προσήλωσι και σχέσι, και καρφώθηκε από την ευλογημένη λύπη (στην πόρτα) της καρδιάς για να την φρουρή.

3. Κατάνυξις είναι ένας συνεχής βασανισμός της συνειδήσεως, ο οποίος με την νοερά εξομολόγησι κατορθώνει να δροσίζη την φλογισμένη καρδιά.

4. Εξομολόγησις σημαίνει το να λησμονούμε την ίδια την φύσι μας. Κάποιος εξ αιτίας της «ελησμονούσε ακόμη να φάγη τον άρτο του» (Ψαλμ. ρα΄ 5).

5. Μετάνοια είναι το να στερηθής κάθε σωματική παρηγορία, χωρίς καθόλου να λυπηθής.

Οἱ εὐαγγελικοί Μακαρισμοί. Ἅγιος Ἰγνάτιος Μπρατσιανίνωφ. Μέρος Α'

Οι ευαγγελικοί Μακαρισμοί

Άγιος Ιγνάτιος Μπριαντσιανίνωφ

Από την τήρηση των ευαγγελικών εντολών εμφανίζονται στην καρδιά αισθήματα ξένα προς την πεσμένη ανθρώπινη φύση και άγνωστα σε αυτήν. «Ότι γεννιέται από το Πνεύμα είναι πνευματικό». Και καθώς στις εντολές του Χριστού υπάρχει το Πνεύμα, τα αισθήματα, που προέρχονται από αυτές, είναι πνευματικά.
Ποιο είναι το πρώτο αίσθημα που εμφανίζεται στην καρδιά από την τήρηση των ευαγγελικών εντολών; Το αίσθημα της πνευματικής φτώχειας.
Μόλις ο χριστιανός θα θελήσει να εφαρμόσει είτε στην εξωτερική είτε στην εσωτερική του διαγωγή τις εντολές, θα δει τη φθαρμένη φύση του να επαναστατεί και να εναντιώνεται πεισματικά στο Ευαγγέλιο.

Κατά Θεόν πένθος και μνήμη θανάτου

 Κατά Θεόν πένθος και μνήμη θανάτου

του μακαριστού Γέροντος Ιωσήφ Βατοπαιδινού

Κάθε τι που είναι υπερφυσικό μπορεί με την επίνοιά του ο άνθρωπος να προσπαθή μόνο να το προκαλέση. Το να παραμείνη όμως αυτό ως ενδημούσα κατάσταση, είναι μόνο δωρεά καθαρά της Χάριτος. Όταν κάποιος επιθυμή τον φόβο του Θεού και κρατάη με λεπτομέρεια την συνείδηση του, τον αξιώνει η θεία Χάρις και έρχεται μέσα του ως ενδημούσα κατάσταση ο θείος φόβος. Και έτσι αυτός ο άνθρωπος βρίσκεται σε συνεχή επιφυλακή.

Μετά, δεν τον αφήνει να ησυχάση ούτε νύκτα, ούτε μέρα ο φόβος του Θεού. Του παριστάνει συνεχώς τον Θεόν ως κριτήν, του παριστάνει συνεχώς το καθήκον του ως έναν απαράβατον όρο, και αλλοίμονό του αν το παραβή. Και μέχρι σε τέτοιο σημείο μπορεί να αυξηθή αυτό, που του κόβεται η αναπνοή από τον φόβο. Ούτε να φάη τον αφήνει, ούτε να κοιμηθή, ούτε να ειρηνεύση. Και αυτό όταν παραμένη μόνο σαν ενδημούσα κατάσταση, τότε έχομε την ενέργεια του Θείου φόβου.