Ἐπί τῷ νέῳ ἔτει:«Η ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ», π. Ἀθανάσιος Μυτιληναῖος

Ἐπί τῷ νέῳ ἔτει

Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου

με θέμα:

«Η ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ»

[εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 1-1-2001]

Και πάλι πρώτη του έτους, αγαπητοί μου. Ήδη ευρισκόμεθα στο πρώτο σκαλοπάτι του ετησίου ημερολογιακού οικοδομήματος. Την ίδια ημέρα γιορτάζομε και την οκταήμερο Περιτομή του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Γιορτάζουμε ακόμη και τη σεπτή μνήμη του μεγάλου πατρός της Εκκλησίας μας, Βασιλείου του Ουρανοφάντορος· που σημαίνει «οὗ (:του οποίου) ἡ λαμπρότης εἰς ὕψος φαίνεται», όπως λέγει ο Σουήδας· ή: «αυτός που λάμπει μέχρι τον ουρανό· αυτός που αποκαλύπτει τα ουράνια μυστήρια».

Σήμερα όμως θα μας απασχολήσει η έννοια του χρόνου που πρέπει πάντοτε να αποτελεί στίγμα πλεύσεως για τον κάθε πιστό. Ο χρόνος είναι βασικό στοιχείο, όχι μόνο γιατί συνδέεται με τον χώρο και αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του –δεν νοείται το ένα χωρίς το άλλο, ούτε ο χώρος χωρίς τον χρόνο, ούτε ο χρόνος χωρίς τον χώρο- αλλά και γιατί αποτελεί στοιχείο της ανθρωπίνης παρουσίας του Θεού στη γη και συνεπώς και της δικής μας σωτηρίας.

Μόνος ο άνθρωπος από όλα τα ζωντανά δημιουργήματα της κτίσεως έχει την έννοια του χρόνου. Κι όταν λέμε έννοια του χρόνου, εννοούμε του παρόντος, του παρελθόντος, και προπαντός του μέλλοντος χρόνου. Ο χρόνος συνδέεται άμεσα με τη σωτηρία μας. Εξάλλου, μόνος ο άνθρωπος γνωρίζει ότι πεθαίνει. Κι ο θάνατος τον προβληματίζει. Η έννοια του χρόνου καθορίζει το μήκος της ζωής· το τέρμα της, αλλά και την αιωνιότητα. Γι' αυτό η έννοια του χρόνου αποτελεί στίγμα πλεύσεως, όλως ιδιαίτερα για τον πιστόν. Ο χρόνος εκφράζεται με τα συμβεβηκότα, δηλαδή αυτά που συμβαίνουν, τα γεγονότα, όπως θα λέγαμε. Όπως εκφράζεται οτιδήποτε με την κίνηση ή την ακινησία όλων των σωμάτων, που μελετά η Φυσική. Πρέπει να πούμε όταν λέμε «ακινησία», δεν υπάρχει. Θα βάζαμε τη λέξη «ακινησία» εντός εισαγωγικών, διότι ούτε σε ένα άτομο της ύλης δεν υπάρχει, μέσα στο άτομο της ύλης, δεν υπάρχει η έννοια της ακινησίας. Όλα είναι σε μία φοβερή κίνηση.

Έτσι μπορεί να γράφει ο απόστολος Παύλος: «Ὅτε δέ ἦλθε τό πλήρωμα τοῦ χρόνου –όταν ήλθε ο καιρός· που γνώστης μόνο ο Θεός είναι-, «ἐξαπέστειλεν ὁ Θεός», ως προς το πλήρωμα, «ἐξαπέστειλεν ὁ Θεός τόν Υἱόν αὐτοῦ, γενόμενον ἐκ γυναικός, γενόμενον ὑπό νόμον», γράφει ο Απόστολος εις την προς Γαλάτας επιστολή του· ή «προεγνωσμένου μέν πρό καταβολῆς κόσμου –δηλαδή του Χριστού- φανερωθέντος δέ ἐπ' ἐσχάτων τῶν χρόνων δι' ἡμᾶς». Προεγνωσμένου από καταβολής κόσμου, αλλά τώρα σε μας φανερώθηκε. Ή: «Καθώς δέ ἤγγιζεν ὁ χρόνος τῆς ἐπαγγελίας», λέγει εις τας Πράξεις ο απόστολος Παύλος, «ἥν ὤμοσε ὁ Θεός τῷ Ἀβραάμ, ηὔξησεν ὁ λαός καί ἐπληθύνθη ἐν Αἰγύπτῳ».

Ὁ ἅγιος Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής, ἡ ὁλότητα χώρου καὶ χρόνου καὶ ἡ Θεωρία Σχετικότητας

Εικ.: Σχηματική παράσταση της καμπύλωσης του χωροχρόνου από την ύλη

Ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής, η ολότητα  χώρου και χρόνου και η Θεωρία Σχετικότητας

Παντελεήμων Καραφίλογλου, Καθηγητής Κβαντικής Χημείας Α.Π.Θ.

1. Οι ψευδαισθήσεις του αισθητού κόσμου

O άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής είναι από τους σημαντικότερους πατέρες της Χριστιανικής πίστεως. Μέσα στη πολύ πλούσια θεολογία του, αναφέρεται εκτός των άλλων και στον φυσικό χώρο και χρόνο: «Είναι αδύνατο να γίνει αντιληπτή η έννοια του χώρου (‘πού’), χωρίς την έννοια του χρόνου (‘πότε’), και αντιστρόφως, δεν μπορεί να γίνει αντιληπτή η έννοια του χρόνου χωρίς να συγκατανοηθεί με την έννοια του χώρου»1.

Χρησιμοποιώντας αποκλειστικά και μόνον θεολογικά επιχειρήματα, και βασιζόμενος στον τρόπο με τον οποίον εκείνος ως θεόπτης βλέπει το φυσικό κόσμο, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο χώρος και ο χρόνος αποτελούν στην ουσία μία ολότητα. Αναφέρεται επίσης και στην θεμελιώδη σημασία που έχουν ο χώρος και ο χρόνος για την ύπαρξη των όντων: «και οι δυο περιλαμβάνουν την αναγκαία συνθήκη για να υπάρξουν όλα τα όντα που επιδέχονται περιγραφή. Όλα τα όντα, αλλά και τα ΄γεγονότα’, δηλαδή τα δημιουργήματα, που υπόκεινται σε περιγραφική οριοθέτηση, χρειάζονται τον χώρο και τον χρόνο ως απόλυτους όρους για την ύπαρξη και την περιγραφή τους»1.

Πολλούς αιώνες αργότερα (στον 20ον αιώνα) η ανθρώπινη επιστήμη με την Θεωρία της Σχετικότητας (ΘΣ) του Einstein, χρησιμοποιώντας μεθοδολογία και εργαλεία των φυσικών επιστημών, αποδεικνύει με επιστημονικά επιχειρήματα ότι πράγματι ο χώρος και ο χρόνος αποτελούν μία ολότητα, σε αντίθεση με τις μέχρι τότε δοξασίες, και εισάγει την έννοια του λεγόμενου χωροχρονικού συνεχούς. Μέσα στο χωροχρονικό συνεχές μπορεί να συμβαίνουν πολλά και παράδοξα φαινόμενα, τα οποία δεν συνάδουν με την λογική που βασίζεται σε εμπειρίες από τον αισθητό κόσμο, ήτοι την ανθρώπινη κοινή λογική. Η ΘΣ του Einstein είτε ως Ειδική ΘΣ, είτε ως Γενική ΘΣ, έχει περάσει από την αξιολόγηση χιλιάδων επιστημόνων παγκοσμίως εδώ και περισσότερα από 100 χρόνια, και σήμερα είναι αποδεκτή από όλους. Προφανώς, ο σκοπός του Einstein και των άλλων επιστημόνων δεν ήταν να επιβεβαιώσουν τον Άγιο Μάξιμο (τον οποίον μάλλον αγνοούσαν). Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή τα συμπεράσματά του για την δομή του κτιστού κόσμου επιβεβαιώνονται στην εποχή μας και από την ‘απέναντι όχθη’, ήτοι από την ανθρώπινη επιστήμη που είναι εκ θεμελίων αγνωστική, και γενικά από τον επιστημονικό χώρο στον οποίον υπάρχουν αρκετοί αγνωστικιστές και άθεοι.

2. Χώρος και χρόνος: Μία αδιαχώριστη ολότητα στον τετραδιάστατο φυσικό χώρο

Επειδή τόσο θεολογικά όσο και επιστημονικά ο χρόνος αποτελεί μία ολότητα με τον χώρο, δεν ταυτίζεται με τον χρόνο που χρησιμοποιεί ο άνθρωπος στις διάφορες δραστηριότητές του. Ο κτιστός χρόνος που μετρούν τα ρολόγια μας και τα ημερολόγιά μας είναι ανεξάρτητος από τον τρισδιάστατο ευκλείδειο χώρο (ήτοι, μήκος, πλάτος, ύψος). Η αντίληψη αυτή υπαγορεύεται από τις ανθρώπινες αισθήσεις και τις εμπειρίες μας από την καθημερινή ζωή, αλλά είναι βασικά λανθασμένη και αντίκειται στο χωροχρονικό συνεχές. Επίσης, η διδασκαλία των Θετικών Επιστημών, κυρίως στη Μέση Εκπαίδευση, προϋποθέτει και βασίζεται στο ότι ο χώρος και ο χρόνος είναι διαχωρίσιμα μεγέθη, με αποτέλεσμα να αιωρείται μία εσφαλμένη γενική αντίληψη στο ευρύ κοινό.

Για να αντιληφθούμε το μέγεθος των εσφαλμένων αντιλήψεων που προκύπτουν από τον διαχωρισμό των συστατικών του χωροχρονικού συνεχούς, και για διδακτικούς λόγους, μπορούμε να αναφερθούμε μεταφορικά στα συστατικά του δυναμίτη (τρινιτρογλυκερίνη), που αποτελείται από γλυκερίνη (καλλυντικό) και νιτρικά (που χρησιμοποιούνται στα λιπάσματα), ή του βρώσιμου άλατος που αποτελείται από χλώριο (πολεμικό αέριο) και νάτριο (έντονα καυστικό). Όπως τα επιμέρους συστατικά τους είναι τελείως διαφορετικά από την ολότητα ‘δυναμίτης’ ή ‘άλας’ αντίστοιχα, έτσι και ο χρόνος και ο χώρος που διαχωρίζουμε αυθαίρετα (υπακούοντας στις αισθήσεις του περασμένου ανθρώπου), είναι διαφορετικά από τα αντίστοιχα μεγέθη μέσα στην ολότητα του χωροχρονικού συνεχούς. Την ύπαρξη αυτής της ολότητας, την οποία αντιλήφθηκε πρώτος ο άγιος Μάξιμος, μόνο ο Θεός μπορεί να γνωρίζει πώς είναι και πώς λειτουργεί επακριβώς.

π. Ἀρσένιος Βλιαγκόφτης: «Ὁ χρόνος κατὰ τὸν Ἅγιο Ἰουστῖνο Πόποβιτς»

 

Ἐκπομπὴ μὲ τὸν ὁσιολογιώτατο Μοναχὸ Ἀρσένιο Βλιαγκόφτη, μὲ θέμα: «Ὁ χρόνος κατὰ τὸν Ἅγιο Ἰουστῖνο Πόποβιτς», 

Κυριακή 31 Δεκεμβρίου 2023.


http://www.orthodoxia-ellhnismos.gr/2024/01/blog-post_45.html

Γιατί μᾶς δόθηκε ὁ Χρόνος;

«Ο χρόνος μας έχει δωθεί,για να τον μεταβάλλουμε σε αιωνιότητα,ζώντας "εν σοφία"δηλαδή εν Χριστώ και δια του Χριστού»

Άγιος Ιουστίνος Πόποβιτς

https://proskynitis.blogspot.com/2023/01/blog-post_3.html

Ὁ Θεός θεμελιώνει τόν χρόνο, ἀλλά ὁ Ἴδιος εἶναι ἔξω ἀπό τόν χρόνο

Ὁ Θεὸς θεμελιώνει τὸν χρόνο, ἀλλὰ ὁ Ἴδιος εἶναι ἔξω ἀπὸ τὸν χρόνο. Ἄν ἐγώ θεμελιώνω τὸ σπίτι μου, εἶμαι ἔξω ἀπὸ τὸ θεμέλιο πού βάζω. Διότι δὲν θὰ εἶχε ἔννοια ἐγώ νὰ θεμελιώνω καὶ νὰ εἶμαι ὁ ἴδιος τὸ θεμέλιο. Αὐτό σημαίνει ὅτι ὁ Θεὸς εἶναι κύριος τοῦ χρόνου, σημαίνει ὅτι δὲν παλιώνει ὁ Θεός.

Ὑπάρχει μία ὡραῖα ἔκφραση στὴν Άγ. Γραφὴ, γιατὶ, πῶς νὰ τὰ ἐκφράσει κάνεις ἀλλιῶς; ἡ Άγ. Γραφὴ ἐκφράζεται δημωδώς, γιὰ νὰ γίνει κατανοητὴ καὶ ἀπὸ τὸ πιὸ μικρὸ παιδί, καὶ ἀπὸ τὸν πιὸ ἀγράμματο ἄνθρωπο.

«Ὅ παλαιὸς τῶν ἡμερῶν», στὴν Ἀποκάλυψη, παρουσιάζεται ὁ Χριστός, μὲ ἄσπρα γένεια, ἄσπρα μαλλιά, σὰν τὸ χιόνι.

Κυρίως ὅμως ὁ Πατὴρ λέγεται «Ὅ παλαιὸς τῶν ἡμερῶν», δηλαδὴ αὐτός πού πάλιωσε στὴν ἡλικία, καὶ πῶς νὰ τὸ ποῦμε ἀλλιῶς, αὐτός πού δὲν τὸν νικᾶ ὁ χρόνος. Εἶναι ὁ πιὸ παλιὸς ἀπ’ ὅλους, ἀπ’ ὅλα, ἀλλά ὑπάρχει.

Γέροντας Λουκᾶς Φιλοθεΐτης: "«Ἐάν οὖν ὁ υἱός ὑμᾶς ἐλευθερώση ὄντως ἐλεύθεροι ἔσεσθε"

Στίς 10 Ἰανουαρίου ἐκοιμήθη ὁ μοναχός Λουκᾶς τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Φιλοθέου. Ὁ γέροντας Λουκᾶς ὑπῆρξε προϊστάμενος καί ἐπίτροπος τῆς Μονῆς, καθώς καί Ἀντιπρόσωπος καί Ἐπιστάτης τῆς Ἱερᾶς Κοινότητος. Ἦταν μέλος διάφορων Ἐπιτροπῶν τῆς Ἱερᾶς Κοινότητος πού ἐπιλαμβάνονταν θεμάτων τοῦ Ἁγίου Ὄρους. Εἶχε συμμετάσχει ὡς κεντρικός ὁμιλητής σέ πολλές ἐκδηλώσεις, κάνοντας γνωστή τήν ἁγιορείτικη παράδοση. Ἀπό τίς μαγνητοφωνημένες ὁμιλίες του ἔχουμε ἐπιλέξει τρία ἀποσπάσματα μέ διαφορετικό θεματικό περιεχόμενο. Ἡ ἀπομαγνητοφώνηση καί ἡ ἐπιμέλεια πού κάναμε ἔχει σεβαστεῖ σέ μεγάλο βαθμό τό αὐθεντικό πατερικό ὕφος τοῦ προφορικοῦ λόγου τοῦ γέροντα Λουκᾶ. Τά δημοσιεύουμε ὡς ἐλάχιστο φόρο τιμῆς, ἀγάπης καί σεβασμοῦ στή μνήμη του.

Γιά τό χρόνο καί τό χρῆμα

Μοναχός Λουκᾶς Φιλοθεΐτης

- Νά μᾶς πεῖτε κάτι γιά το χρόνο καί τό χρῆμα; Τί σημαίνουν αὐτά;

- Πόσο χρόνο ξοδεύουμε γιά τό Θεό; Δέν τόν δικαιοῦται ὅλον; Ἀφοῦ Αὐτός μας τόν ἔδωσε. Μέσα στό χρόνο Του ὑπάρχουμε. Καί θά... τόν ζητήσει...

- Νομίζουμε, καί ὁ κόσμος ἔξω πιό πολύ, ὅτι ὁ Θεός εἶναι περιεχόμενο. Ἐνῶ ὁ Θεός εἶναι περιέχων.

- Ναί, πολύ ὡραῖο. Αὐτό ἔχει πολλές διαστάσεις. Ὅταν νιώθει κανείς ὅτι εἶναι περιεχόμενος ἀπό τόν περιέχοντα Θεό, ἔρχεται στήν πραγματικότητα. Ὅταν, ὅμως, μέ τόν ἐγωισμό, μέ τήν ὑπερηφάνεια, ἐκτοπίζει καί θέλει αὐτός νά εἶναι, καταλαβαίνετε, φτιάχνει θεό μικρό, στά μέτρα του. Πολύ ὡραῖο πού τό εἴπατε. Αὐτή εἶναι ἡ μετάνοια. Ξαναβρίσκει κανείς τόν ἑαυτό του στή σχέση τήν ἀληθινή μέ τόν Θεό. Ὁ Θεός μας περιέχει. Ὁ Προῶν.

Ἐπί τῷ νέῳ ἔτει:«Η ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ», π. Ἀθανάσιος Μυτιληναῖος

Ἐπί τῷ νέῳ ἔτει

Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου

με θέμα:

«Η ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ»

[εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 1-1-2001]

Και πάλι πρώτη του έτους, αγαπητοί μου. Ήδη ευρισκόμεθα στο πρώτο σκαλοπάτι του ετησίου ημερολογιακού οικοδομήματος. Την ίδια ημέρα γιορτάζομε και την οκταήμερο Περιτομή του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Γιορτάζουμε ακόμη και τη σεπτή μνήμη του μεγάλου πατρός της Εκκλησίας μας, Βασιλείου του Ουρανοφάντορος· που σημαίνει «οὗ (:του οποίου) ἡ λαμπρότης εἰς ὕψος φαίνεται», όπως λέγει ο Σουήδας· ή: «αυτός που λάμπει μέχρι τον ουρανό· αυτός που αποκαλύπτει τα ουράνια μυστήρια».

Σήμερα όμως θα μας απασχολήσει η έννοια του χρόνου που πρέπει πάντοτε να αποτελεί στίγμα πλεύσεως για τον κάθε πιστό. Ο χρόνος είναι βασικό στοιχείο, όχι μόνο γιατί συνδέεται με τον χώρο και αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του –δεν νοείται το ένα χωρίς το άλλο, ούτε ο χώρος χωρίς τον χρόνο, ούτε ο χρόνος χωρίς τον χώρο- αλλά και γιατί αποτελεί στοιχείο της ανθρωπίνης παρουσίας του Θεού στη γη και συνεπώς και της δικής μας σωτηρίας.

Μόνος ο άνθρωπος από όλα τα ζωντανά δημιουργήματα της κτίσεως έχει την έννοια του χρόνου. Κι όταν λέμε έννοια του χρόνου, εννοούμε του παρόντος, του παρελθόντος, και προπαντός του μέλλοντος χρόνου. Ο χρόνος συνδέεται άμεσα με τη σωτηρία μας. Εξάλλου, μόνος ο άνθρωπος γνωρίζει ότι πεθαίνει. Κι ο θάνατος τον προβληματίζει. Η έννοια του χρόνου καθορίζει το μήκος της ζωής· το τέρμα της, αλλά και την αιωνιότητα. Γι' αυτό η έννοια του χρόνου αποτελεί στίγμα πλεύσεως, όλως ιδιαίτερα για τον πιστόν. Ο χρόνος εκφράζεται με τα συμβεβηκότα, δηλαδή αυτά που συμβαίνουν, τα γεγονότα, όπως θα λέγαμε. Όπως εκφράζεται οτιδήποτε με την κίνηση ή την ακινησία όλων των σωμάτων, που μελετά η Φυσική. Πρέπει να πούμε όταν λέμε «ακινησία», δεν υπάρχει. Θα βάζαμε τη λέξη «ακινησία» εντός εισαγωγικών, διότι ούτε σε ένα άτομο της ύλης δεν υπάρχει, μέσα στο άτομο της ύλης, δεν υπάρχει η έννοια της ακινησίας. Όλα είναι σε μία φοβερή κίνηση.

Τί εἶναι Γέροντα, γιά τό Θεό χίλια χρόνια;

Κάποιος κουτοπόνηρος πλησίασε έναν ασκητή και τον ρώτησε:

– Τι είναι Γέροντα, για το Θεό χίλια χρόνια;

– Ένα λεπτό της ώρας, παιδί μου, αποκρίθηκε εκείνος.

– Και τι είναι μια βαλίτσα χρυσάφι;

Μιά μέρα στή γῆ, χίλια χρόνια στόν οὐρανό

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΗ ΓΗ, ΧΙΛΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΟΝ ΟΥΡΑΝΟ

*****************************************************

Ένας καλόγερος κάποτε με αγία ζωή διάβασε στην Αγία Γραφή το «χίλια έτη…». Είχε μεγάλη ευλάβεια στην Παναγία και με απλότητα της είπε: «Παναγία μου, πες στο Χριστό να μου εξηγήσει πώς είναι τόσο όμορφα στον Παράδεισο, ώστε τα χίλια χρόνια να φαίνονται ότι είναι μία μέρα.

Ήταν εκκλησιαστικός στο διακόνημα και ηλικιωμένος. Το βράδυ, όταν έφευγαν οι άλλοι μοναχοί, αυτός έμενε στο ναό, προσευχόταν κι έλεγε: «Παναγία μου, πες μου πώς γίνεται αυτό». Οι πόρτες της εκκλησίας ήταν ανοιχτές. Μέσα στην εκκλησία μπήκε ένας αετός. Ήταν τόσο όμορφος που δεν περιγραφόταν. Είχε χιλιάδες χρώματα κι έλαμπε. 

Όταν τον είδε ο μοναχός παρακάλεσε την Παναγία να τον βοηθήσει να τον πιάσει. Κι όταν θέλησε να τον πιάσει, ο αετός έφυγε, πήγε στην πόρτα και προσποιούταν ότι δεν μπορούσε να πετάξει. Ο μοναχός τον κυνήγησε και ο αετός ξέφυγε στο δάσος, σ’ ένα ξέφωτο και κάθησε σ’ ένα δέντρο. 

Ήταν μια ήσυχη βραδιά με πανσέληνο. Ο μοναχός κοιτούσε τον αετό κι άρχισε να κλαίει, γιατί δεν μπορούσε να τον πιάσει. Ο αετός τότε άρχισε να τραγουδάει ένα τραγούδι, που δεν άκουσε ανθρώπινο αυτί. Ο μοναχός καθηλώθηκε έτσι 300 χρόνια!

Τόσα τραγούδησε το πουλί κι έπειτα έφυγε. Ο μοναχός όμως στενοχωρήθηκε και θύμωσε, γιατί νόμισε ότι πέρασε μόνο μια ώρα. Θυμήθηκε τότε ότι άφησε ανοιχτή την εκκλησία και γύρισε να την κλειδώσει. Όλα όμως είχαν αλλάξει. 

Πήγε τότε στον πορτάρη του μοναστηρίου κι αυτός εξεπλάγη. Και τούτο γιατί ο αετός που ήταν Άγγελος Κυρίου του είχε δώσει τέτοια χάρη που έλαμπε, ευωδίαζε. Γι’ αυτό και ο θυρωρός απόρησε. Τον ρώτησε λοιπόν:

-Από πού είσαι;

Ὑπάρχει Θεός; Ποιός δημιούργησε τόν Θεό;

Επιλογή-μετάφραση στοιχείων: π. Ευθύμιος

Πηγή: https://www.youtube.com

Βρήκαμε στο Διαδίκτυο μία ενδιαφέρουσα επιχειρηματολογία με βάση τη λογική, για την αναγκαιότητα παραδοχής τής ύπαρξης ενός άπειρου και άτρεπτου Θεού, και μεταφέρουμε εδώ τα βασικά της σημεία.

Η ερώτηση από μόνη είναι λάθος, δεν έχει νόημα! Πώς γίνεται ο Θεός να δημιουργήθηκε από άλλον; Δεν θα ήταν Θεός αν τον δημιουργήσανε. Οπότε πάντα υπήρχε. Τώρα θα πείτε πώς ο Θεός γίνεται να υπήρχε από πάντα; Από πού προήλθε;

Αν υπήρχε από πάντα, δεν ήρθε από πουθενά! Άρα είναι παντού!

Και πώς είναι δυνατό; Αυτή είναι μία καλή ερώτηση, ας την απαντήσουμε.

Υπάρχει ένας γενικός κανόνας που λέει: είτε όλα προήλθαν από το τίποτα ή κάτι υπήρχε από πάντα και δημιούργησε τα πάντα! Δεν υπάρχει άλλη λύση, οπότε ποιο είναι; Όλα προήλθαν από το τίποτα; (που είναι αδύνατον), ή κάτι υπήρχε από πάντα;!

Αν είστε από την πλευρά τής λογικής, θα συμφωνήσετε σίγουρα ότι το ΤΙΠΟΤΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΙ ΤΙΠΟΤΑ. Άρα κάτι σίγουρα δημιούργησε τα πάντα! Και ό,τι δημιούργησε τα πάντα, υπήρχε από πάντα!

Ας προσπαθήσουμε να δούμε τι υπήρχε από πάντα, γιατί μερικοί άνθρωποι θα πούνε ότι το σύμπαν (ύλη, χρόνος, χώρος) υπήρχε από πάντα και δεν χρειαζόμαστε τον Θεό για να λύσουμε την εξίσωση. Ορίστε όμως τι πρόβλημα υπάρχει μ’ αυτό:

Για να ισχυριστείς ότι κάτι είναι αιώνιο, αυτό σημαίνει ότι από πάντα υπήρχε και πάντα θα υπάρχει. Για να ισχυριστείς ότι το σύμπαν είναι αιώνιο, είναι σαν να προσθέτεις ιδιότητες απείρου στο σύμπαν.

Θα προσπαθήσουμε να προσθέσουμε ιδιότητες απείρου ή αιωνίου στην ύλη, τον χρόνο και τον χώρο, για να σάς δείξουμε ότι η ύλη, ο χρόνος και ο χώρος δεν γίνεται να είναι άπειρα ή αιώνια! Αυτό σημαίνει ότι έχουν δημιουργηθεί από κάτι που ζει έξω από την ύλη, τον χρόνο και τον χώρο, που πέφτει στην περιγραφή τού Θεού, το άυλο, αιώνιο και πανταχού παρόν! Πρώτα θα πούμε γιατί η ύλη/χρόνος/χώρος ΔΕΝ γίνεται να είναι αιώνια!

Σᾶς εὔχομαι να διέλθητε το νέον ἔτος ἐν χαρᾷ(Ἀπό τις ἐπιστολές τοῦ ἁγίου Νεκταρίου)

Ἀπὸ τὶς ἐπιστολὲς τοῦ ἁγίου Νεκταρίου

Σᾶς εὔχομαι νὰ διέλθητε τὸ νέον ἔτος ἐν χαρᾷ καὶ νὰ φθάσητε εἰς τὸ τέλος αὐτοῦ κομῶσαι στάχυας τῶν ἀρετῶν· ἐν δὲ τῇ ἀνασκοπήσει αὐτοῦ νὰ συναντᾶτε σημεῖα πνευματικῆς εὐφροσύνης τοσαῦτα, ὥστε νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς θεμέλια τοῦ ἀρξαμένου νέου ἔτους.

Ὁ χρόνος συνυφαίνεται μέ τή ζωή

»Ὁ χρόνος συνυφαίνεται μὲ τὴ ζωὴ καὶ τὴν κατευθύνει στὸν θάνατο.

Ὅπως οἱ ἐπιβάτες τοῦ πλοίου ὁδηγοῦνται στὸ λιμάνι, ἔστω καὶ ἂν κοιμοῦνται καὶ δὲν ἀντιλαμβάνονται τίποτε, ἔτσι καὶ οἱ ἄνθρωποι μὲ τὸ πέρασμα τοῦ χρόνου ὁδηγοῦνται φυσιολογικὰ στὸ τέλος τῆς ζωῆς τους.

«Κοιμᾶσαι καὶ ὁ χρόνος σὲ παρατρέχει.

Εἶσαι ξυπνητὸς καὶ ἔχεις φροντίδες, ἀλλὰ ἡ ζωὴ δαπανᾶται, ἔστω καὶ ἂν αὐτὸ δὲν γίνεται ἀντιληπτό.

Ὅλοι τρέχουμε κάποιον δρόμο, σπεύδοντας ὁ καθένας πρὸς τὸ τέλος…

Ξαναλογάριασε τόν χρόνο τῆς ζωῆς σου...

'Όταν βλέπεις ότι συμπληρώθηκε ο χρόνος, ευχαρίστησε τον Κύριο, διότι σε έβαλε σ’ αυτήν την περίοδο των ετών. Δημιούργησε κατάνυξη στην καρδιά σου, ξαναλογάριασε τον χρόνο της ζωής σου, πες στον εαυτό σου:

Ἕνας ἀπολογισμός ἐκκοσμίκευσης τοῦ 20ου αἰῶνος π Ἀθανάσιος Μυτιληναῖος

ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΟΜΙΛΙΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΑΚΑΡΙΣΤΟ (1927- 2006) π.ΑΘΑΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟ. Εἰς τήν 1ην τοῦ νέου ἔτους ημερομηνία πού διεξήχθη ἡ ὁμιλία 01-01-00

Εὐχή γιά τήν πρώτη τοῦ ἕτους († Ἀρχ. Γεώργιος Καψάνης, Προηγούμενος Ἱ. Μ. Γρηγορίου Ἁγίου Ὄρους

Ο χρόνος για τους ανθρώπους της Παλαιάς Διαθήκης ήταν χρόνος νοσταλγίας, διότι ο Λυτρωτής δεν είχε φανεί ακόμη. Όμως μετά από την Ένσαρκο Οικονομία του Κυρίου ο χρόνος για τους ανθρώπους είναι χρόνος σωτηρίας, διότι ο Σωτήρας ήλθε και η σωτηρία είναι προσιτή σε όλους.

Αλλά αυτή η σωτηρία δεν είναι δυνατόν να κατορθωθεί παρά μόνον δια της συνεχούς μετανοίας. Η μετάνοια είναι εκείνη η οποία μας βοηθεί να αναγνωρίσουμε, ότι ο Θεός είναι ο Σωτήρας μας και ότι μόνο σ’ Αυτόν ελπίζοντες μπορούμε να ελεηθούμε και να σωθούμε. Η μετάνοια είναι εκείνη η οποία μας ταπεινώνει ενώπιον του Θεού, και άρα ελκύει τον Θεό σ’ εμάς. Η μετάνοια είναι εκείνη η οποία μας κάνει να βλέπουμε τα αμαρτήματά μας, και άρα να ζητούμε συγχώρηση γι’ αυτά και να τα επανορθώνουμε με τον αγώνα τον πνευματικό.

Άρα λοιπόν για μας τους Χριστιανούς ο μετά Χριστόν καιρός και χρόνος είναι καιρός και χρόνος μετανοίας και σωτηρίας. Και αν αυτό ισχύει για όλους τούς Χριστιανούς, πολλώ μάλλον ισχύει για μας τους Μοναχούς, οι οποίοι εξήλθαμε στην έρημο μόνο και μόνο για να μπορέσουμε να κάνουμε κύριο μέλημα της ζωής μας την μετάνοια και να βιώσουμε πράγματι τον μετά Χριστόν χρόνο, τον χρόνο από την πρώτη παρουσία του Κυρίου μέχρι τον χρόνο της δευτέρας παρουσίας Του, ως χρόνο σωτηρίας και ως χρόνο μετανοίας.

Με αυτές τις σκέψεις υποδεχόμαστε τον νέο χρόνο, ο οποίος βέβαια είναι κάτι το συμβατικό. Ο χρόνος είναι αέναος. Είναι δώρο του Θεού, μέχρις ότου φθάσουμε την αιωνιότητα. Αλλά συμβατικώς οι άνθρωποι χωρίζουμε τον χρόνο της ζωής μας. Αλλά έστω και αυτό, αυτός ο συμβατικός χωρισμός του χρόνου σε διαστήματα χρονικά, μας διευκολύνει, αν εμείς θέλουμε να το εκμεταλλευθούμε και να βιώνουμε πράγματι τον χρόνο αυτό, το δώρο του Θεού, ως χρόνο μετανοίας και ως χρόνο σωτηρίας.

Και επειδή κάθε χρόνο αυτήν την ημέρα συνηθίζω να σας λέω κάτι σαν προμετωπίδα για τον πνευματικό αγώνα όλου του έτους, και άλλοι μεν το ενθυμούνται και αγωνίζονται, άλλοι δε το λησμονούν –ελπίζω οι περισσότεροι να το ενθυμούνται– θα ήθελα εφέτος αντί άλλης συμβουλής να υπομνήσω στην αγάπη σας εκείνη την ευχή, με την οποία τελειώνει η ευχή του τρισαγίου ύμνου, και που νομίζω ότι είναι καλό εφέτος να την έχουμε πάντοτε προ οφθαλμών.

Μητροπολίτης Πειραιῶς Σεραφείμ, Ὁ χρόνος εἶναι ἡ δυνατότητα τῆς θεώσεώς μας

Ἀγαπητοί Χριστιανοί, 

Τό Νεον ἔτος ἦλθεν ! 

Τέκνα μου αγαπητὰ καὶ περιπόθητα, 

«Πρωί, καὶ λιοπερίχυτη καὶ λιόκαλ’ εἴναι η μερα» λέγει ο Κωστής Παλαμᾶς. Πάντοτε, ἀγαπητοί μου, ὀ άνθρωπος θαύμαζε καί εορταζε την αρχή της νέας ημερας, τήν ανατολη τού ηλιου, την αρχῆ τού νεου χρόνου, κάθε νεα αρχῆ. Διότι καθε αρχὴ εἶναι μιὰ γέννηση καί ο,τι εἶναι νέο εἶναι ζωή. 

Ζωή, και η αρχὴ καὶ δημιουργία τού Ανθρωπου. Ο Θεός ποῦ εἰναι η Αρχὴ τῶν πάντων, δημιούργησε τόν ανθρωπο, ἐδωσε αρχῆ καὶ ζωὴ στὸ δημιούργημά του. 

Δύο εἶναι τὰ σημαντικὰ σημεῖα, ὅπως μᾶς παραδίδουν οἰ Πατέρες τής Εκκλησιάς μας, γιὰ νὰ κατανοήσουμε αὐτὴ την αρχὴ τού χρονου καὶ τῆς δημιουργίας ποῦ ξεκινά από τὸν Θεό. 

Πρῶτο σημεῖο εἴναι η «δηµιουργία εκ τού μη οντος». Σύµπασα η κτιση καί ο ανθρωπος απεκτησαν εγχρονη ζωὴ καί ηρθαν στήν υπαρξη απο τήν ανυπαρξια. Αὐτη η θεμελιώδης αρχὴ κάνει ξεκάθαρη τὴ διαφορά αναμεσα στὸν Θεὸ καὶ τόν Ανθρωπο. Ο Θεός εἴναι ο Δημιουργος ο οποιος δέν εχει χρόνο, δεν έχει αρχὴ καὶ τέλος αλλα δημιουργεί τον χρόνο καὶ...

τόν ανθρωπο. Καί ο ανθρωπος εἶναι τὸ δημιούργημα πού αποκτα χρονο. 

Τὸ δεύτερο σημεῖο εἴναι οτι ο Θεος «ὀ Ζῶν εἰς τὸν αἰώνα εκτισε τὰ πάντα κοινὴ» κατὰ τὴν Σοφία Σειράχ, ποῦ σημαίνει «Ο Θεός, ποῦ ζεί αιωνια, δημιούργησε ολα τὰ πράγματα αμεσως». Ο χρόνος λοιπὸν και η ζωὴ ξεκίνησαν καί απεκτησαν διάρκεια «ἀμέσως». 

Ο Άγιος Γρηγόριος Νύσσης μιλάει γιὰ τὴ δημιουργία σὰν μιά ακαριαια ενεργεια τού Θεου, μὲ τήν οποια δημιουργήθηκαν απο τήν αρχη ολες οἰ καταβολὲς τών οντων. Καί έπειτα αρχίζει η δυναμική εξέλιξη τού κοσμου καὶ τῆς ζωῆς. 

Ο Άγιος πατὴρ γιὰ νὰ μάς εξηγησει αὐτὴ τὴ στιγμὴ τῆς Δημιουργίας απο τὸν Θεὸ χρησιμοποιει μιὰ πολυ ωραία φράση: ὀ Θεός εφτιαξε τὸν κόσμο «ἐν ακαρεῖ»! Ἀκαριαία δημιούργησε τὸν κόσμο. Η αρχή τού κοσμου ολου εγινε ξαφνικὰ καί ακαριαια. Όµως, ἀπὸ τὴ στιγµὴ πού η κτιση αρχιζει νά υπαρχει, τότε ξεκινα καί η ροὴ τού χρονου. Καί ολη η περαιτερω εξελιξη εἶναι μιὰ διαρκῆς κίνηση. Μιὰ κίνηση ποῦ μαρτυρά πως ολη η δημιουργια, ὅλα τὰ κτιστά οντα υποκεινται στὸν χρόνο. 

Τά ορη, οἰ ωκεανοί, τὰ δέντρα καὶ τὰ ζῶα, ὅλο τὸ φυσικὸ καὶ ζωϊκὸ βασίλειο, καί η κορωνιδά της δημιουργίας ο ανθρωπος εἶναι κτιστὰ δηµιουργήµατα. Όλα τά ορατα καὶ τά αορατα εἶναι κτιστὰ δημιουργήματα. Ολόκληρη λοιπόν η κτιση, ἔρχεται εξισου απο τήν ανυπαρξια στήν υπαρξη παρὰ τὶς διαφορὲς ποῦ µπορεί να υπαρχουν μεταξὺ τών οντων. 

Ο Άγιος Γρηγόριος Νύσσης μὲ μεγάλη ακριβεια κάνει μιὰ παρατήρηση καὶ διευκρίνιση εδω. Μᾶς λέει οτι εφοσον ολη η κτιση ταυτόχρονα αρχισε νά υπαρχει - ὅπως εἴπαμε «ἐν ακαρεῖ» - ἀκαριαία εποµενως απεκτησε χρόνο καί υλη. Ο χρόνος καί η υλη εἶναι τὰ δύο χαρακτηριστικὰ στοιχεῖα τῆς αἰσθητὴς φύσεως πού ολοι βλέπουμε γύρω μας. 

Ὅμως, ὅπως λέει ο Αγιος Γρηγόριος, γιὰ νὰ κατανοήσουμε τὸν λόγο τῆς δημιουργίας καὶ τῆς σωτηρίας μᾶς πρέπει νὰ καταλάβουμε πρώτα ενα πολὺ κεντρικὸ σημεῖο. Δὲν εἶναι πρωτίστως η υλη πού μας κάνει νὰ διαφέρουμε απο τὸ Θεο αλλά ο χρονος. 

Η προέλευσή μας απὸ τήν ανυπαρξια στήν υπαρξη. 

ΣΤΑΡΕΤΣ ΗΛΙΑΣ ΤΗΣ ΟΠΤΙΝΑ. Ὁ θάνατος ἔρχεται καί δέν μᾶς βρίσκει ἕτοιμους γιά τή μετάβαση σέ ἕναν ἄλλο κόσμο, γιατί δέν ἐκτιμήσαμε τόν χρόνο καί τόν ξοδέψαμε μάταια.

Για τον άνθρωπο δεν υπάρχει τίποτα πιο πολύτιμο από τον χρόνο, γιατί δίνεται για σωτηρία.

Τι έχει καταφέρει να κάνει καλό σε αυτή τη ζωή, όσο μεγαλώνει ο ανθρωπος από την τάφρο των παθών, έτσι θα  είναι το μέλλον σου;

 Τι είδους τρέλα είναι αυτή όταν δεν γνωρίζουμε πώς να "σκοτώνουμε" τον χρόνο και να το χάνουμε με αδράνεια,  και κενές σκέψεις.

Ὁ ἐνανθρωπήσας Λόγος καί ὁ Χρόνος (Ἀρχιμ. Κύριλλος Κωστόπουλος, Ἱεροκήρυκας Ἱ. Μ. Πατρῶν)

Ο Τριαδικός Θεός μέσω του Υιού και Λόγου του Θεού Πατρός παρεμβαίνει στον χρόνο, για να λυτρώσει τον άνθρωπο από την φθορά που συντελείται “ἐν χρόνῳ”. Η Γέννηση του Χριστού αναιρεί τον χρόνο, αφού παρεμβάλλεται σ’ αυτόν η αιωνιότητα που είναι η φυσική κοινωνία Θεού και ανθρώπου. Αιωνιότητα δεν είναι ο υλικός χρόνος, αλλά η προσωπική σχέση του ανθρώπου μετά του Θεανθρώπου, η οποία προεκτείνεται αιωνίως. Αυτή την σχέση ο άνθρωπος την γεύεται μέσα στο μυστικό Σώμα του Ενανθρωπήσαντος Λόγου, την Ορθόδοξο Εκκλησία. Κάθε ευχαριστιακή Σύναξη -Θεία Λειτουργία- δεν είναι ένας συμβολισμός, αλλά πραγματική μετοχή του βεβαπτισμένου Ορθοδόξου Χριστιανού στο μυστικό Σώμα του Χριστού μέσω της Θείας Ευχαριστίας.

Η αιωνιότητα της Εκκλησίας, η κατάργηση του χρόνου, δεν ερμηνεύεται ως αθανασία της ψυχής, όπως διατείνονται και οι φιλόσοφοι, αλλά ως σωτηρία και λύτρωση του όλου ανθρώπου.

Τό ὑπόλοιπο τοῦ Χρόνου

π. Δημητρίου Μπόκου 

 

Κυνηγημένος ἀπὸ μιὰ δεκαμελῆ ὁμάδα ἐνόπλων ἀνταρτῶν, Κυριακὴ πρωί, στὶς 20 Ὀκτωβρίου 1945, ὁ παπα-Δημήτρης Γκαγκαστάθης, μόλις χτύπησε τὴν καμπάνα, ἀναγκάσθηκε νὰ φύγει ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία γιὰ νὰ γλυτώσει. Ἔπιασε μιὰ ρεματιὰ καὶ τοὺς ξέφυγε, μὰ σὲ λίγο τὸν πρόλαβαν πάλι, γιατὶ ἦταν ἔφιπποι. Τὸν πυροβολοῦσαν, ὅμως καμμιὰ σφαίρα δὲν τὸν χτυποῦσε. Τοῦ ἔριχναν μὲ τὰ στέν, φορητὰ αὐτόματα, χωρὶς νὰ μποροῦν νὰ τὸν σκοτώσουν. Οἱ σφαῖρες τρυποῦσαν τὰ ράσα του, τὶς καταλάβαινε πάνω του, ἀλλὰ κυλοῦσαν στὸ χῶμα χωρὶς νὰ τὸν πληγώνουν. Τὸν κύκλωσαν βρίζοντάς τον χυδαῖα καὶ φωνάζοντας. Βλέποντας τὸν θανάσιμο κίνδυνο σήκωσε τὰ χέρια του πρὸς τὸν οὐρανὸ καὶ φώναξε «ἐκ βαθέων»:

- Μιχαήλ, ἀρχιστράτηγε τῶν Ἀγγέλων, σῶσε με, κινδυνεύω!

Ὁ χρόνος δέν γυρίζει πίσω

Φύλαξε την ψυχή σου από τη φοβερή παραλυσία, που οι Πατέρες ονομάζουν ακηδία, την οκνηρία δηλαδή στα πνευματικά έργα. 

Μην είσαι ράθυμος και χλιαρός. Αγωνίζου, άγρυπνα, νήφε, μη χάνεις μάταια τον χρόνο της ζωής σου, τον χρόνο που σου δόθηκε για την καλλιέργεια της ψυχής και την απόκτηση των αιωνίων αγαθών.